10. kadencja, 50. posiedzenie, 1. dzień (21-01-2026)

8. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druki nr 868 i 1953).

Poseł Tomasz Kostuś (tekst niewygłoszony):

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ten projekt nie dotyczy wielkiej polityki, dotyczy zwykłych ludzi, którzy chcą się zorganizować, pomóc innym albo zrobić coś dobrego dla swojej społeczności, a dziś odbijają się od biurokratycznej ściany.

    W Polsce założenie stowarzyszenia potrafi trwać miesiącami. Trzeba pisać skomplikowany statut, poprawiać go kilka razy na wezwania sądu, płacić opłaty i po prostu czekać. Dla wielu oddolnych inicjatyw to skuteczny zabójca entuzjazmu. Ten projekt to zmienia. Wprowadza urzędowy wzorzec statutu i szybką, elektroniczną rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym. Czyli: prościej, taniej i szybciej, tak jak już dziś działa to w ramach systemu S24 w przypadku spółek. To jest realne wzmocnienie konstytucyjnej wolności zrzeszania się, deregulacja, która nie kosztuje miliardów, a może uwolnić tysiące społecznych inicjatyw: od kół sportowych, przez grupy seniorów, po lokalne organizacje sąsiedzkie.

    Projekt jest też rozsądny pod względem systemowym. Odciąży sądy rejestrowe, uprości procedury oraz zwiększy przewidywalność i transparentność. Co ważne, nikt nikogo nie zmusza do korzystania ze wzorca. Kto chce mieć własny, bardziej rozbudowany statut, nadal może iść normalną ścieżką. Dlatego to jest dobra, techniczna i proobywatelska zmiana, która powinna nas tu łączyć ponad podziałami.

    Na koniec dwa pytania. Po pierwsze, jak szczegółowy będzie wzorzec statutu i czy planowane są różne warianty dla różnych typów stowarzyszeń? Po drugie, jakie mechanizmy zabezpieczą system przed nadużyciami, żeby szybka ścieżka nie stała się furtką dla fikcyjnych organizacji?

Przebieg posiedzenia