10. kadencja, 50. posiedzenie, 3. dzień (23-01-2026)
20. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 2172 i 2182).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek:
Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Chcę przede wszystkim podziękować za to, że w trakcie pierwszego czytania poparliście państwo to przedłożenie. Wierzę, że dzisiaj podczas trzeciego czytania przyjmiemy tę ważną ustawę. Należy pamiętać, że to szczególne rozwiązanie i specustawa odnoszące się do uchodźców wojennych, obywateli Ukrainy były wprowadzane świadomie przez rząd PiS-u w sytuacji, w której od 2003 r. mamy przecież systemowe rozwiązanie związane z zapewnianiem i udzielaniem ochrony cudzoziemcom. Uznano jednak, że rozwiązanie z 2003 r., które przyjmowane było z myślą o zapewnieniu ochrony kilkudziesięciu lub kilkuset osobom, nie było przystosowane do objęcia ochroną ponad miliona osób, które uciekały przed okropnością tej wojny.
To rozwiązanie specjalne dotyczące pomocy obywatelom Ukrainy przyjęte w 2022 r. było wielokrotnie zmieniane. W szczególności po 2023 r., przez ostatnie 2 lata, podjęliśmy wysiłek uszczelnienia tego systemu pomocy, aby niemożliwe było nieuprawnione korzystanie ze świadczeń i z pomocy. Rozpoczęliśmy też świadomy, długofalowy proces ograniczania tego wsparcia, by system był motywacyjny w zakresie podejmowania aktywności społecznej i zawodowej. To działanie przyniosło dobre rezultaty. Mamy jeden z najwyższych wskaźników aktywności zawodowej wśród uchodźców ukraińskich, jeżeli chodzi o państwa Europy Wschodniej, naszych sąsiadów. Blisko 70% dorosłych obywateli Ukrainy jest aktywnych zawodowo, więc ten system zadziałał.
Dzisiaj, kiedy mamy dwie ustawy odnoszące się do udzielania pomocy uchodźcom w zakresie ochrony czasowej, podejmujemy decyzję o tym, żeby przejść na jeden system, na jedno rozwiązanie, tzn. na jedną ustawę, już na rozwiązanie systemowe. Ale ta ustawa z 2003 r. nie jest dzisiaj, tak jak nie była w 2022 r., odpowiednia do udzielania ochrony większej liczbie uchodźców. W związku z tym wbrew temu, co twierdzą niektórzy posłowie, mówiłem to trochę żartobliwie wczoraj na posiedzeniu komisji, ale dzisiaj już powiem poważniej, ci wszyscy, którzy twierdzą, że tytuł tej ustawy jest nieadekwatny, że to jest próba wprowadzenia opinii publicznej w błąd, dotarli tylko do tytułu tej ustawy, nie przeczytali jej, nie zapoznali się z regulacjami tej ustawy.
Proszę państwa, padły tutaj pytania, dlatego że my wygaszamy ustawę o pomocy, którą wy uchwaliliście w 2022 r. Przenosimy część tych rozwiązań, tzn. większość form pomocy ustaje z uwagi na to, że nie ma już takiej potrzeby. Pokażę państwu to na kilku przykładach. Weźmy dla przykładu kwestię zakwaterowania, świadczeń na wyżywienie i zakwaterowanie. PiS w 2022 r. wprowadził świadczenie polegające na tym, że każdy uchodźca ukraiński, który wjechał na teren naszego kraju, otrzymywał wsparcie w zakresie zakwaterowania i wyżywienia, dzienną stawkę, każdy. W tej chwili, jeżeli chodzi o wyżywienie i zakwaterowanie, z tego prawa mogą korzystać jedynie osoby zaliczone do grup wrażliwych, czyli, proszę państwa, osoby z niepełnosprawnościami, opiekunowie osób niepełnosprawnych, emeryci bez polskiego świadczenia, kobiety w ciąży, dzieci i opiekunowie w pieczy zastępczej. W tej chwili w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania jest ok. 13 tys. osób. Natomiast regulacja PiS-u z 2022 r. obejmowała zakwaterowaniem i wyżywieniem ponad 1 mln osób. Taka jest różnica. Nie widzicie tego wygaszenia? Naprawdę nie widzicie?
Dzisiaj byłem tutaj pytany o to, czy my pozyskaliśmy środki z Unii Europejskiej. Popatrzmy jeszcze może na koszty. Proszę państwa, wczoraj jeszcze weryfikowaliśmy dokładnie te koszty, które mieliśmy. Podam je państwu, podam, jakie były na przestrzeni ostatnich lat, jeszcze bez świadczeń dla polskich rolników, same koszty wsparcia dla obywateli Ukrainy. Rok 2022 - 13 900 mln wypłaciliście. Rok 2023 - 14 700 mln. W roku 2024 było to już tylko 10 mld, a w roku 2025 jest szacunek, zbieraliśmy te kwoty, po sprawdzeniu jest to 7600 mln w 2025 r.
Teraz myślę, proszę państwa, że jest bardzo ciekawa informacja dla tych wszystkich, którzy mówią, w szczególności z Konfederacji Korony Polskiej, o sponsorowaniu. Chcę państwu podać dane za 2024 r., jeżeli chodzi o wpływy podatkowe i składki, tak żebyśmy wszyscy wiedzieli. Dzięki tej aktywności zawodowej, o której mówiłem, w 2024 r. wpływy z PIT-u to jest 5 mld zł, składki ZUS-owskie - 12 700 mln, składki na fundusz zdrowia - 3790 mln, składki na Fundusz Pracy - 1 mld, wpływy z VAT-u - 4 mld, czyli wpływy podatkowe to jest 9 mld, przy całkowitych wypłatach wtedy, w 2024 r., 10, a w roku 2025 - ponad 7. Teraz w tej ustawie szacujemy, że za cały rok te koszty nie przekroczą 4 mld zł, czyli macie państwo to ograniczenie z 14 mld w 2023 r. do 4 mld w roku bieżącym.
Proszę państwa, jeżeli chodzi o PiS, przedstawicieli PiS-u, to i w wystąpieniu klubowym, i później w pytaniach mamy jakąś nadzwyczajną zmianę stanowiska. Najpierw pełne otwarcie w roku 2022. W 2023 r. w zasadzie brak prób podejmowania uszczelnienia systemu, ograniczania tego systemu. I nagle teraz Konfederacja, oczywiście, panie pośle, patrzę także na pana posła Skalika, i jeszcze bardziej Konfederacja Korony Polskiej podbijają tę niechęć, te nastroje niechęci do uchodźców ukraińskich. Również PiS postanowił zawalczyć na tym polu i z rządu, który wprowadzał na bardzo szeroką skalę narzędzia pomocy, uznają, że w tej chwili w ogóle należałoby zaprzestać jakiejkolwiek pomocy. Aż narzuca się: bądźcie przynajmniej odrobinę przyzwoici i odnieście się do tego, co sami robiliście. Nawet nie potrafiliście tego systemu uszczelnić, nie reagowaliście. Dopiero zasadnicze zmiany dotyczące świadczeń... Bo wszystkie świadczenia społeczne zostały ograniczone, powiązane z aktywnością zawodową. (Oklaski) Więc budujemy, proszę państwa, system motywacyjny odnośnie do aktywności społecznej i zawodowej. W uzgodnieniach, w konsultacjach społecznych wiele grup, organizacji pozarządowych, pracodawców, świadomych tego, jak wielki wpływ na polską gospodarkę, jak znaczący udział w polskiej gospodarce mają pracownicy ukraińscy, prosiło nas, żebyśmy nie zgubili tych przepisów o ułatwieniach w zakresie podejmowania pracy przez obywateli Ukrainy. Zrobiliśmy to. Pamiętajcie o skutkach dla polskiej gospodarki. Tak wielu obywateli Ukrainy, pracowników, szczególnie w branżach, w których mamy deficyt pracowników, pozytywnie, korzystnie wpływa na polską gospodarkę. Przecież można to sprawdzić. (Gwar na sali)
Wicemarszałek Szymon Hołownia:
Przepraszam na chwilę, panie ministrze.
Drogie panie, drodzy panowie, bo was rozsadzę z Platformą. Naprawdę.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Ale może bez tego drodzy.)
No, no, wiem, jaki kaliber wyciągnąć. Bardzo proszę. Nie reagowałem, jak robiliście zdjęcia. Sam lubię i selfie, i inne zdjęcia, cała Polska wie. Ale bardzo was proszę, trochę ciszej, bo naprawdę jak jest nas mało na sali, to wszystko słychać z każdego kąta. Więc bardzo proszę pół tonu ciszej, jeżeli już musicie. Dzięki.
Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek:
Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Ja bym prosił, by już pan marszałek nie reagował na to, co się dzieje na sali po mojej prawej stronie.
(Głos z sali: Proszę nie pouczać pana marszałka.)
Państwo nie potrafią w tej ważnej, niezwykle ważnej sprawie przyzwoicie się zachować, zresztą nie tylko w tej sprawie. (Oklaski) Więc ja sobie poradzę przy takim zachowaniu sali.
Natomiast, proszę państwa, tak jak powiedziałem wcześniej, przenosimy sprawdzone rozwiązania z tych doświadczeń wsparcia dla uchodźców z Ukrainy do rozwiązań systemowych. Np. w zakresie zbiorowego zakwaterowania będziemy mieli już normę systemową, że w okresie pierwszych 60 dni ewentualnego, potencjalnego, oby tak się nie stało, napływu dużej liczby uchodźców w przyszłości tę ochronę w postaci zbiorowego zakwaterowania będzie realizował minister spraw wewnętrznych. Natomiast po tym upływie ci beneficjenci ochrony czasowej będą przechodzili do systemu zabezpieczenia społecznego.
Jeżeli chodzi o ochronę zdrowia, to odwołam się do wystąpienia pana posła Wilka, bo była zasadnicza różnica między wystąpieniem dwóch posłów Konfederacji, pana posła Wilka i pana posła Mulawy. Pan poseł Wilk słusznie wskazał na radykalne ograniczenie uprawnionych, jeżeli chodzi o Narodowy Fundusz Zdrowia.
(Poseł Ryszard Wilk: To dobrze.)
Tak, ale ja mówię o faktach. Nie komentuję, czy dobrze, czy źle, tylko mamy do czynienia z radykalnym ograniczeniem liczby uprawnionych do świadczeń zdrowotnych w Polsce. Ci, którzy podjęli aktywność zawodową, odprowadzają składki zdrowotne, ubezpieczają się sami, nie korzystają ze źródeł budżetowych. Natomiast krąg osób uprawnionych do ochrony zdrowotnej finansowanej ze środków budżetowych został w sposób radykalny ograniczony. Do tej pory byli to wszyscy, a w tej chwili tylko ci z grup wrażliwych i młodociani. (Oklaski) I tak jest na wielu polach. To jest dowód na to, w jak istotny sposób ograniczamy te uprawnienia w ustawie systemowej.
(Poseł Ryszard Wilk: To bardzo dobrze.)
Dlatego koszty nam spadają z 14 mld do 4 mld w budżecie.
Na koniec kilka słów odniesienia do ogólnej sytuacji.
(Poseł Krzysztof Mulawa: A odpowiedź na pytania? Super, by było.)
Na większość pytań odpowiedziałem. Na te, na które nie odpowiedziałem, panie pośle, otrzyma pan odpowiedź na piśmie, tak jak odpowiemy na inne pytania szczegółowe, które nie były objęte moim wyjaśnieniem przed chwilą.
Wicemarszałek Szymon Hołownia:
Ja już się nie wtrącam, pan minister sam sobie świetnie radzi, więc...
Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek:
Zostało mi 30 sekund, więc chcę powiedzieć, proszę państwa, że wszyscy, myślę, mamy w pamięci tę pomoc, której Polacy udzielali, przerażeni okropnościami tej wojny, świadomi solidarności ze swoimi ukraińskimi sąsiadami. Większość z nas chyba odnajduje siebie w tym działaniu w 2022 r. w ramach tej pomocy. Nic się nie zmieniło. Ukraina walczy z tą okropną agresją, próbuje tej wojny nie przegrać. (Dzwonek) Co się stało z wami, że tak zmieniliście poglądy, że teraz większym wrogiem są dla was Ukraińcy niż Rosjanie? (Oklaski)
Przebieg posiedzenia