10. kadencja, 50. posiedzenie, 3. dzień (23-01-2026)

22. i 23. punkt porządku dziennego:

   22. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk nr 2007).
   23. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o radiofonii i telewizji (druk nr 2010).

Poseł Radosław Lubczyk:

    Bardzo dziękuję, panie marszałku.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Jest to rzeczywiście bardzo ważny problem, nad którym warto się pochylić. Dlatego dzisiaj zabieram głos w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego, mając na względzie przede wszystkim obowiązek spokojnej, merytorycznej i odpowiedzialnej pracy nad oboma projektami ustaw przedłożonymi Wysokiej Izbie.

    Naszym zadaniem, niezależnie od bieżących sporów politycznych, jest tworzenie prawa, które będzie trwałe, zrozumiałe i realnie służące obywatelom, a nie wyłącznie odpowiadające na doraźne oczekiwania czy emocje. Oba projekty ustaw, które są przedmiotem dzisiejszej debaty, wychodzą z różnych założeń i proponują odmiennie instrumenty prawne, lecz - co warto podkreślić - odwołują się do tego samego problemu społecznego i próbują udzielić na niego odpowiedzi w ramach obowiązującego porządku konstytucyjnego. Już na tym etapie należy jasno powiedzieć, że nie mamy do czynienia z prostym wyborem: za albo przeciw, ale z koniecznością wyważenia racji, skutków społecznych oraz konsekwencji prawnych.

    Pierwszy z projektów kładzie nacisk na rozwiązania bardziej systemowe, o charakterze generalnym, które mają w zamyśle projektodawców uporządkować obowiązujące regulacje i wzmocnić rolę instytucji publicznych w realizacji określonych zadań. Zaletą tego podejścia jest niewątpliwie jego kompleksowość oraz próba uniknięcia fragmentarycznych zmian praw. Trzeba jednak uczciwie zapytać, czy zaproponowane mechanizmy będą w pełni wykonalne w praktyce, zwłaszcza na poziomie samorządów i administracji lokalnej, które - co doskonale wiemy - już dziś zmagają się z ograniczanymi zasobami kadrowymi i finansowymi.

    Warto tu podkreślić, jakie założenia ma projekt z druku nr 2007. Celem projektowanej ustawy jest ograniczenie nadmiernej dostępności alkoholu i promocji. Projekt przewiduje m.in. całkowity zakaz reklamy i promocji wszystkich napojów alkoholowych, w tym piwa, zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliw, w zakładach leczniczych oraz w godzinach nocnych na terenie całego kraju od godz. 22 do godz. 6 rano. Przewiduje wprowadzenie obowiązku weryfikacji wieku przy zakupie, zakaz sprzedaży alkoholu poniżej sumy podatku akcyzowego i VAT, uregulowanie sprzedaży internetowej, włącznie z odbiorem osobistym po okazaniu dokumentu tożsamości.

    Drugi projekt ustawy idzie w innym kierunku. Stawia on bardziej na rozwiązania punktowe, bardziej precyzyjne, które w założeniu mają szybciej przynieść konkretne efekty. Tego typu podejście bywa atrakcyjne, bo daje poczucie sprawczości i szybkiej reakcji ustawodawcy. Z drugiej strony istnieje ryzyko, że zmiany wprowadzone w ten sposób nie będą wystarczająco osadzone w całym systemie prawnym, co może rodzić problemy interpretacyjne, a w dłuższej perspektywie kolejne nowelizacje.

    Co ten drugi projekt zakłada? Wprowadzenie bezwzględnego zakazu publicznej reklamy napojów alkoholowych i bezalkoholowych, rozszerzenie uprawnienia dla gmin do wprowadzenia godzinowego zakazu sprzedaży alkoholu, podniesienie opłat za uzyskanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w handlu detalicznym. Przewiduje się wprowadzenie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych, w których ilość nominalna napoju alkoholowego nie przekracza 300 ml, w opakowaniach innych niż z szkła lub metalu, zakazu wprowadzenia do obrotu, sprzedaży i podawania produktów spożywczych, których nazwa, znak towarowy, kształt graficzny lub opakowanie wykorzystuje podobieństwo lub jest tożsame z oznaczeniem napoju alkoholowego. Projekt dotyczy też wprowadzenia obowiązku umieszczenia na opakowaniach oznaczeń graficznych informujących o wpływie alkoholu.

    Jako PSL zawsze podkreślamy znaczenie stabilności prawa i szacunku dla zasady pomocniczości. Prawo powinno wspierać obywateli, wspólnoty lokalne i samorządy, a nie zastępować ich inicjatywę nadmierną regulacją. Dlatego przy ocenie obu projektów szczególnie istotne jest dla nas pytanie, w jakim stopniu przewidziane rozwiązanie wzmacniają, a w jakim ograniczają samodzielność podmiotów, które będą je stosować w praktyce.

    Nie można również pominąć aspektu społecznego. Każda ustawa, nawet najlepiej skonstruowana pod względem formalnym, oddziałuje na konkretne grupy obywateli. W obu projektach widzimy próbę odpowiedzi na realne potrzeby społeczne, ale widzimy też potencjalne ryzyko nierównego traktowania, zbyt dużej uznaniowości decyzji albo przerzucania odpowiedzialności między różnymi organami władzy.

    To są kwestie, które naszym zdaniem wymagają spokojnej pracy w komisjach i wysłuchania ekspertów oraz zainteresowanych środowisk.

    W tym miejscu warto podkreślić także skutki finansowe. Polskie Stronnictwo Ludowe konsekwentnie stoi na stanowisku, że nie wolno uchwalać prawa na kredyt zaufania, bez rzetelnego oszacowania kosztów i wskazania realnych źródeł finansowania. Oba projekty zawierają deklaracje co do skutków budżetowych, ale naszym zdaniem wymagają one pogłębionej analizy, zwłaszcza w kontekście obciążeń dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

    Wysoka Izbo! Nie ulega wątpliwości, że intencją projektodawców, zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku, jest poprawa funkcjonowania państwa i lepsza ochrona interesu publicznego. Tego nie kwestionujemy. Rolą parlamentu jest jednak nie tylko ocena intencji, lecz i przede wszystkim ocena skutków. Historia legislacji w Polsce pokazuje, że pośpiech i brak dialogu bardzo często prowadzą do uchwalenia prawa, które trzeba naprawić niemal natychmiast po wejściu w życiu. Dlatego klub PSL-u opowiada się za dalszym procedowaniem nad obydwoma projektami w duchu otwartości i kompromisu. Uważamy, że Wysoka Izba powinna wykorzystać najlepsze elementy obu propozycji, eliminując jednocześnie te zapisy, które budzą wątpliwości konstytucyjne, społeczne lub finansowe. Sejm nie jest od tego, by jedynie zatwierdzać projekty w niezmienionej formie, ale od tego, by je mądrze kształtować.

    Na zakończenie chciałbym zaapelować o ton tej debaty. Sprawy, o których dziś dyskutujemy, wymagają powagi i odpowiedzialności. Obywatele oczekują od nas nie ostrych haseł, lecz rozsądnych decyzji. PSL zgodnie ze swoją tradycją deklaruje gotowość do pracy nad rozwiązaniami, które będą wyważone, praktyczne i możliwe do wdrożenia w całym kraju, zarówno w dużych miastach, jak i w mniejszych miejscowościach oraz na obszarach wiejskich.

    Problem alkoholu w Polsce to rzeczywiście jest problem, który należy uregulować. Nie może być tak, że do godz. 12 każdego dnia jest sprzedawanych 300 tys. sztuk małpek. To jest alkohol, który jest smakowy, to jest alkohol, który jakby nie jest widoczny w życiu publicznym. To jest kwestia, którą należy rozważyć. Ale naszym zadaniem jest przede wszystkim edukować społeczeństwo, jakie skutki medyczne, a także społeczne powoduje picie alkoholu. Rzeczywiście w ostatnim czasie, jeśli chodzi o dane, spada ilość alkoholu spożywanego w Polsce, natomiast cały czas to jest całkiem spora ilość, bo 8,8 l czystego alkoholu na głowę każdego Polaka. To są tragedie ludzkie, tragedie zdrowotne.

    My zachęcamy do dalszej pracy, bo problem jest, ale nie można wylać dziecka z kąpielą. Mam więc nadzieję, że spotkamy się w komisji i będziemy dalej procedować nad tymi dwoma projektami. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia