10. kadencja, 54. posiedzenie, 2. dzień (26-03-2026)

12. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2307 i 2342).

Poseł Jarosław Sachajko:

    Szanowny Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Procedowane dziś przepisy dotyczą sprawy poważnej, bo odnoszą się do ochrony ludności i obrony cywilnej, a więc do bezpieczeństwa obywateli w sytuacjach kryzysowych, zagrożeń nadzwyczajnych i wojen. Po stronie szans trzeba zauważyć przede wszystkim próbę uporządkowania systemu, który przez lata był niedoinwestowany i rozproszony. Dobrze, że państwo chce wreszcie zidentyfikować miejsca schronienia, uporządkować odpowiedzialność instytucji, stworzyć bardziej trwałe podstawy planowania oraz powiązać działania samorządów, służb i administracji rządowej. Istotne jest także to, że pojawia się perspektywa wieloletniego finansowania, bo bez stabilnych środków żadna obrona cywilna nie będzie realna, lecz wyłącznie deklaratywna. Szansą mogą być również lepsze przygotowanie kadr, sprawniejsze procedury reagowania oraz włączenie nowych narzędzi organizacyjnych i ewidencyjnych. Jeżeli te rozwiązania będą wdrożone, rozsądnie mogą zwiększyć gotowość państwa na sytuacje kryzysowe. Jednocześnie trzeba bardzo wyraźnie wskazać zagrożenia. Po pierwsze, istnieje ryzyko nadmiernej centralizacji i ograniczenia realnej roli samorządów, które przecież najlepiej znają lokalne warunki i lokalne potrzeby. Po drugie, niepokój może budzić zakres nowych obowiązków nakładanych na jednostki samorządu terytorialnego, właścicieli i zarządców nieruchomości, zwłaszcza jeżeli nie pójdą za tym pieniądze. Po trzecie, trzeba zachować szczególną ostrożność w sprawach ewidencji i przetwarzania danych obywateli. Bezpieczeństwo państwa nie może prowadzić do nieproporcjonalnej ingerencji w prawa obywatelskie. Po czwarte, należy pilnować, aby pojęcie punktów schronienia nie stało się wyłącznie zabiegiem statystycznym. Obywatele muszą mieć pewność, że za nowymi definicjami stoją rzeczywiste, bezpieczne, dostępne i sprawdzone rozwiązania.

    Kierunek wzmocnienia ochrony ludności należy uznać za potrzebny, ale o jakości tych przepisów zdecydują szczegóły: standardy, finansowanie, przejrzystość, poszanowanie praw obywateli oraz rzeczywista skuteczność w praktyce, a nie tylko to, co jest napisane na papierze. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia