10. kadencja, 57. posiedzenie, 1. dzień (12-05-2026)

2. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej (druk nr 2488).

Poseł Sławomir Ćwik:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum chciałem zadeklarować w przeciwieństwie do klubu Konfederacji oczywiście poparcie dla dalszych prac nad projektem tej ustawy, która wprowadza szczególne zasady prowadzenia spraw, które możemy określić z angielska SLAPP, czyli strategiczne pozwy przeciwko debacie publicznej, co jest oczywiście naprawdę zasadne. I to jest także plus uczestnictwa Polski w strukturach Unii Europejskiej, gdzie te zmiany muszą być dokonane w celu implementacji postanowień rozporządzenia Parlamentu i Rady, gdzie ten termin nam upływa. Gdyby nie to, prawdopodobnie w dalszym ciągu w polskiej procedurze cywilnej nie mielibyśmy przepisów, które dotyczyłyby spraw typu SLAPP, które są bardzo istotne, ponieważ wpływają na debatę publiczną, na porządek publiczny i na to, jak ta debata jest często tłumiona przez podmioty dominujące, które dysponują dużymi zasobami finansowymi, dostępem do bardzo dobrych prawników i mogą wpływać np. na to, jak tworzone jest prawo, a także czy podmioty silne nie mają pozycji dominującej.

    Wprowadzenie takich kwestii jak możliwość kaucji, wnioskowania o kaucję przez podmiot pozwany oceniam bardzo pozytywnie. I tutaj nawet, panie ministrze, zastanawiam się, czy nie należałoby wprost określić, że ta kaucja powinna wynosić minimum dziesięciokrotność minimalnych stawek wynagrodzenia radców lub adwokatów w procesie, po to żeby nie było to na zasadzie dowolności sądu, żeby ta kaucja nie sprowadzała się np. do minimalnych stawek wynagrodzenia. To w mojej ocenie byłoby zasadne. Natomiast nie dziwię się, że Konfederacja jest przeciwna tym nowym postanowieniom przeciwko SLAPP-om. I zastanawiam się, czy poseł Tumanowicz sam przygotował swoje wystąpienie, czy może było ono przygotowane w kancelarii prawnej posła Mentzena, dlatego że - przypomnę - pan poseł Mentzen przeciwko mnie skierował powództwo typu SLAPP, kiedy z mównicy sejmowej w lutym 2025 r. powiedziałem o kwestiach związanych z ofertą publiczną spółki Mentzen SA...

    (Poseł Witold Tumanowicz: Prawo nie zadziała wstecz.)

    ...prowadzoną przez fundację rodzinną rodziny Mentzen, gdzie wskazałem na kwestię wykorzystania tego wehikułu do optymalizacji podatkowej, uszczuplenia należności skarbowych z tego tytułu na kwotę 2800 tys., wskazałem na kwestie spadających przychodów, zacząłem mówić o tej spółce. I co się stało, proszę państwa? Tego samego dnia poseł Mentzen skierował przeciwko mnie powództwo do sądu w Toruniu, aby utrudnić mi obronę przed tym pozwem, żądając zadośćuczynienia w kwocie 50 tys. zł, po to właśnie, aby mnie zastraszyć, abym więcej nie mówił o tym podmiocie i o przedsięwzięciach biznesowych posła Mentzena. I przeciwko właśnie takim działaniom ze strony osób dysponujących większymi kapitałami, dysponujących kancelariami prawnymi jest właśnie ten projekt ustawy i dlatego jest on potrzebny.

    Myślę, że w komisji powinniśmy faktycznie pochylić się nad takimi kwestiami, czy zapisy o oczywiście bezzasadnym powództwie są wystarczające, na co wskazuje także w swoim piśmie Helsińska Fundacja Praw Człowieka, czy nie będą one wykorzystywane... Chodzi o to, czy nie stworzymy jakby martwego prawa w tym zakresie, dlatego że jeżeli sądy będą traktowały to pojęcie - w sytuacjach, gdzie na pierwszy rzut oka widać, że pozew jest oczywiście bezzasadny... To nie będzie miało nigdy zastosowania, dlatego że podmioty przygotowujące powództwa typu SLAPP sobie na to nie pozwolą, aby taki pozew był bzdurny, mówiąc kolokwialnie, tylko będzie on rzeczywiście stwarzał pozory zasadności powództwa, a tak naprawdę tego charakteru miał nie będzie. Myślę, że podczas prac w komisji powinniśmy pochylić się nad tym zakresem.

    Podsumowując jeszcze kwestie merytoryczne, powiem, iż cieszy to, że jest wskazana możliwość składania wniosku o nałożenie kary grzywny dla podmiotu inicjującego postępowanie typu SLAPP w wysokości od 60- do 100-krotności minimalnego wynagrodzenia i podawania do publicznej informacji tego, że powództwo miało taki charakter. W związku z tym Klub Parlamentarny Centrum jak najbardziej popiera dalsze prace nad tym projektem ustawy. Cieszy nas to, że został on wniesiony do laski marszałkowskiej. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia