10. kadencja, 57. posiedzenie, 1. dzień (12-05-2026)
2. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej (druk nr 2488).
Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):
Stanowisko
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wolność słowa i prawo obywateli do udziału w debacie publicznej są jednym z fundamentów demokratycznego państwa. Bez nich nie ma realnej kontroli społecznej, niezależnych mediów ani możliwości reagowania na nadużycia władzy czy silniejszych ekonomicznie podmiotów.
Dlatego państwo musi reagować w sytuacjach, w których proces sądowy przestaje być narzędziem ochrony prawa, a zaczyna być sposobem wywierania presji, zastraszania albo finansowego wyniszczania ludzi za to, że zabrali głos w ważnej społecznie sprawie.
I trzeba uczciwie powiedzieć: takie sytuacje się zdarzają. Bardzo często problemem nie jest nawet sam końcowy wyrok, ale wieloletni proces, koszty prawników, stres, utrata bezpieczeństwa finansowego czy zwykłe zmęczenie człowieka, który zostaje sam przeciwko dużo silniejszemu podmiotowi. Efekt jest prosty - ludzie zaczynają bać się mówić.
Dlatego kierunek projektu należy ocenić pozytywnie. Próba ograniczenia pozwów typu SLAPP odpowiada na realny problem występujący również w Polsce. Szczególnie ważne jest to w czasach rosnącej polaryzacji społecznej, ogromnej siły mediów społecznościowych i coraz większej presji wywieranej na osoby angażujące się społecznie.
Jednocześnie trzeba bardzo pilnować zachowania równowagi. Bo obok ochrony wolności słowa istnieje także prawo człowieka do ochrony swojego dobrego imienia, prywatności i prawa do sądu. Państwo nie może dopuścić ani do zastraszania obywateli procesami, ani do sytuacji, w której ktoś pozostanie bez realnej ochrony wobec kłamstw czy pomówień.
Dlatego kluczowe będzie to, jak te przepisy będą działały w praktyce i czy rzeczywiście będą chroniły ludzi, a nie będą tworzyły nowych nierówności i nowych problemów.
Przebieg posiedzenia