10. kadencja, 57. posiedzenie, 1. dzień (12-05-2026)

Oświadczenia.

Poseł Witold Tumanowicz:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 12 maja 1926 r., 100 lat temu, Józef Piłsudski na czele wiernych sobie oddziałów rozpoczął zbrojny zamach stanu. W wyniku bratobójczych walk na ulicach Warszawy zginęło 379 osób, a ponad 900 odniosło rany. Rząd ludowców, narodowców i chadeków, by uratować kraj przed wojną domową, podał się do dymisji. Przewrót dokonany przez Józefa Piłsudskiego był aktem pogardy wobec legalnej i konstytucyjnej władzy wybranej przez naród Polski. Mógł doprowadzić do wojny domowej i zagrozić istnieniu państwa polskiego.

    Wojskowy zamach stanu otworzył drogę do autorytarnych rządów Józefa Piłsudskiego. Pogwałcono zasady praworządności, osłabiono rolę parlamentu i przeprowadzono czystki wśród oficerów wiernych legalnym władzom. Opozycja była zwalczana poprzez cenzurę, represje, nadużywanie aresztów, utrudnianie kampanii wyborczych i fałszowanie wyborów. Dochodziło do pobić, bezprawnych zatrzymań i śmierci przeciwników politycznych. Symbolami tych rządów stały się wybory brzeskie, pacyfikacja strajku chłopskiego oraz obóz w Berezie Kartuskiej.

    W 100. rocznicę zamachu majowego należy złożyć hołd ofiarom bratobójczych walk i późniejszych prześladowań. Należy też wyrazić wdzięczność obrońcom legalnych władz polskich oraz potępić Józefa Piłsudskiego i jego obóz polityczny, który podniósł zbrojną rękę na Rzeczpospolitą Polską. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia