10. kadencja, 57. posiedzenie, 4. dzień (15-05-2026)
42. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z realizacji w 2025 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wraz ze stanowiskiem Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (druki nr 2420 i 2478).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie ministra spraw wewnętrznych i administracji z realizacji w 2025 r. ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.
Przepisy tej ustawy są dostosowane do wymogów prawa europejskiego, w szczególności do swobody przepływu kapitału przysługującej podmiotom z państw stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i Konfederacji Szwajcarskiej. Oznacza to, że cudzoziemcy z tego obszaru od 1 maja 2016 r. mogą swobodnie, czyli bez zezwolenia, nabywać nieruchomości niezależnie od położenia powierzchni i przeznaczenia nabywanej nieruchomości, natomiast cudzoziemcy spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej mają obowiązek co do zasady uzyskać zezwolenie na nabycie każdej nieruchomości.
Przekazane Wysokiej Izbie sprawozdanie zostało dostarczone w trybie przewidzianym ustawą, było oczywiście także przedmiotem obrad Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, zawiera ono syntezę problematyki dotyczącej nabywania w 2025 r. nieruchomości oraz akcji i udziałów w spółkach będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości w Polsce. W sprawozdaniu państwo znajdziecie opis postępowań administracyjnych prowadzonych na wniosek cudzoziemców i uwarunkowania, które dotyczą udzielania przez ministra spraw wewnętrznych i administracji zezwoleń na nabywanie nieruchomości. Przedstawiamy tam także informacje dotyczące monitorowania przez ministra spraw wewnętrznych obrotu nieruchomościami z udziałem cudzoziemców, oparte na rejestrze prowadzonym przez ministra: rejestrze nieruchomości, udziałów i akcji nabywanych lub objętych przez cudzoziemców.
W 2025 r. do ministra spraw wewnętrznych i administracji wpłynęły łącznie 2582 wnioski o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości oraz udziałów i akcji w spółkach będących właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w Polsce, a także o udzielenie promes na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. W porównaniu z wcześniejszym rokiem, z rokiem 2024, odnotowano ok. 12% wzrost liczby wniosków, które wpłynęły do ministra. W ramach przywołanej liczby wniosków, które wpłynęły, 2539 wniosków dotyczyło nabycia nieruchomości, a 43 wnioski dotyczyły nabycia udziałów lub akcji.
Wzrost liczby nowych wniosków przełożył się także na wzrost liczby wydanych w 2025 r. decyzji. Realizując zadanie ustawowe, minister spraw wewnętrznych i administracji wydał 2005 decyzji zezwalających cudzoziemcom na nabycie nieruchomości. Mamy tu 1509 zezwoleń na nabycie 2137 nieruchomości gruntowych, w tym mamy 272 zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych i leśnych, 1 zezwolenie na nabycie 1 nieruchomości gruntowej na rzecz przedstawicielstwa dyplomatycznego Wielkiego Księstwa Luksemburga, 618 zezwoleń na nabycie 669 lokali mieszkalnych oraz użytkowych, 29 zezwoleń na nabycie udziałów i akcji w spółkach będących właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w Polsce.
Zezwolenia dotyczyły najczęściej nieruchomości gruntowych położonych w województwach zachodniopomorskim, mazowieckim, małopolskim, dolnośląskim, pomorskim i śląskim. Największe zainteresowanie uzyskaniem zezwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych odnotowano wśród osób z obywatelstwem lub kapitałem ukraińskim i białoruskim. Łącznie w 2025 r. wydano 1509 zezwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych o powierzchni 120 ha. 272 z powyższych zezwoleń dotyczyło nieruchomości rolnych i leśnych o łącznej powierzchni 69,8 ha. Chciałam podkreślić, że jedno z tych zezwoleń dotyczyło nieruchomości o dużej łącznej powierzchni 37,8 ha. To było nabycie w drodze rozszerzenia wspólności majątkowej małżeńskiej z obywatelem Polski.
Powierzchnia nieruchomości rolnych i leśnych objętych zezwoleniami kształtuje się na zbliżonym poziomie w stosunku do roku 2024. Zezwolenia dotyczyły najczęściej nieruchomości rolnych i leśnych położonych w województwach zachodniopomorskim, mazowieckim, wielkopolskim, a były wydawane najczęściej dla osób mających obywatelstwo ukraińskie i białoruskie.
Jeśli natomiast chodzi o lokale mieszkalne i użytkowe, to te lokale położone były najczęściej w województwach pomorskim, zachodniopomorskim, lubuskim i dolnośląskim. W 2025 r. wydano 618 zezwoleń, tak jak już powiedziałam, na nabycie 669 lokali mieszkalnych i użytkowych.
Ponadto w 2025 r. cudzoziemcy uzyskali 28 zezwoleń ministra spraw wewnętrznych i administracji na nabycie udziałów i akcji w spółkach będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych w Polsce i 1 zezwolenie na nabycie udziałów w spółce będącej właścicielem lokalu niemieszkalnego. W 2025 r. cudzoziemcy najczęściej uzyskiwali zezwolenia na nabycie akcji i udziałów w spółkach posiadających nieruchomości gruntowe w województwach pomorskim, dolnośląskim, wielkopolskim i podkarpackim. Wśród podmiotów ubiegających się o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości, akcji i udziałów największą grupę stanowiły osoby prawne pochodzące ze Stanów Zjednoczonych i Korei Południowej oraz osoby fizyczne z Ukrainy i Stanów Zjednoczonych.
Podczas procedowania każdego wniosku cudzoziemca w sprawie wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości minister bardzo szczegółowo bada w szczególności, czy nabycie nieruchomości mogłoby spowodować zagrożenie obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, a także czy mogłoby być niezgodne z interesem państwa. O tym mówi oczywiście ustawa, o której dzisiaj rozmawiamy.
W tym celu minister występuje o wyrażenie opinii do ministra obrony narodowej, szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, komendanta głównego Straży Granicznej, komendanta głównego Policji. Ponadto każdy cudzoziemiec, któremu wydawana jest decyzja zezwalająca, weryfikowany jest na liście osób i podmiotów, wobec których na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych stosowane są środki, o których mowa w ustawie z dnia 21 marca 2024 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.
Na podstawie analizy gromadzonych w aktach spraw dokumentów minister weryfikuje, czy dotychczasowa postawa i zachowanie cudzoziemców nie pozostają w kolizji z zasadami współżycia społecznego oraz czy nie są one sprzeczne z obowiązującymi powszechnie normami prawnymi. Minister bada także źródło pochodzenia środków finansowych, które mają zostać przeznaczone na nabycie nieruchomości lub udziałów. Przede wszystkim bada legalność źródeł. Chodzi o to, czy one pochodzą z legalnego źródła, czy nie pochodzą np. z szarej strefy, czy nie wynikają z przestępstwa. W celu wzmocnienia weryfikacji źródeł pochodzenia środków finansowych na nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców minister nabył dodatkowe uprawnienia w postaci możliwości uzyskiwania od generalnego inspektora informacji finansowej informacji finansowych oraz analiz finansowych. Od 2025 r., szanowni państwo, wprowadzono stałą i systemową współpracę informacyjną z GIIF oraz Krajową Administracją Skarbową w zakresie weryfikacji źródeł pochodzenia środków finansowych na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców. Nowe podjęte działania - to już widzimy - pozytywnie wpływają na bezpieczeństwo finansowe państwa i na bezpieczeństwo obrotu. Dzięki podjętym działaniom istotnie zwiększyła się zdolność wykrywania nietypowych i podejrzanych schematów płatności. Nastąpiło skuteczniejsze przeciwdziałanie wykorzystywaniu rynku nieruchomości do legalizacji dochodów pochodzących z działalności przestępczej oraz realnie wzmocniło się bezpieczeństwo finansowe Rzeczypospolitej Polskiej. Współpraca z generalnym inspektorem informacji finansowej stanowi obecnie jeden z kluczowych instrumentów wzmacniania ochrony porządku publicznego w postępowaniach o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców.
Mając na uwadze powyższe przesłanki i biorąc pod uwagę wszystkie działania, które w ramach tego postępowania są prowadzone, i wszystkie pozyskane informacje w toku prowadzonego postępowania, w 2025 r. minister wydał 162 decyzje odmawiające cudzoziemcom udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości gruntowych, lokali oraz udziałów i akcji. W ramach wymienionej liczby najwięcej decyzji negatywnych zostało wydanych z powodu nieudokumentowania źródeł pochodzenia środków finansowych na nabycie nieruchomości, w dalszej kolejności - z powodu ryzyka zagrożenia obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Ponadto decyzje negatywne zostały wydane z powodu niewykazania przez cudzoziemca jego trwałych więzi z Polską, a także braku spełnienia innych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie zezwolenia.
Minister spraw wewnętrznych i administracji w ramach ustawowych kompetencji podejmuje także czynności w zakresie badania legalności nabycia przez cudzoziemców nieruchomości, udziałów lub akcji. W sprawozdaniu wskazaliśmy, że w 2025 r. do ministra spraw wewnętrznych i administracji wpłynęło prawie 39 tys. dokumentów dotyczących transakcji nabycia nieruchomości, akcji, udziałów przez cudzoziemców, z czego ok. 31,5 tys. to dokumenty dotyczące nabycia nieruchomości, a 7,5 tys. - dokumenty dotyczące obrotu kapitałowego. Na tej podstawie zarejestrowano prawie 30 tys. transakcji dotyczących nabycia nieruchomości i 462 transakcje dotyczące nabycia ogółu praw i obowiązków oraz udziałów i akcji w spółkach będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości.
Z danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze wynika także, że w 2025 r. cudzoziemcy zarówno na podstawie wymaganego zezwolenia, jak i bez obowiązku ubiegania się o zezwolenie nabyli mniej nieruchomości gruntowych niż w latach poprzednich. W 2025 r. było to łącznie niecałe 4403 ha na podstawie 9311 zarejestrowanych transakcji, a w 2024 r. cudzoziemcy nabyli ponad 4,8 tys. ha. W 2023 r. - 5,7 tys. ha. Najwięcej nieruchomości gruntowych cudzoziemcy nabyli na terenie województw: mazowieckiego, dolnośląskiego i zachodniopomorskiego. Jeśli chodzi o nieruchomości rolne i leśne, zarejestrowano 1275 transakcji. Najwięcej nieruchomości rolnych i leśnych cudzoziemcy nabyli w województwach: zachodniopomorskim, dolnośląskim i lubuskim.
Szanowni Państwo! Danych statystycznych, danych zebranych dla państwa w sprawozdaniu jest bardzo dużo. Sprawozdanie jest obszerne, ale myślę, że też jasno pokazujące trendy i wszystkie sytuacje, które odnotowaliśmy w toku postępowań i w toku prowadzenia rejestru. Chciałabym się skupić jeszcze na wątku, który dotyczy tego, co robimy, by usprawnić ten proces i usprawnić rejestrację tych transakcji, a także chciałam państwa poinformować, że w 2025 r. odnotowano 154 transakcje zawarte z naruszeniem przepisów ustawy. Wskutek podjętych działań w 114 przypadkach strony transakcji same doprowadziły do stanu zgodnego z prawem, natomiast w 36 przypadkach minister spraw wewnętrznych i administracji skierował stosowne pozwy do sądów o stwierdzenie nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca. Ten proces nie kończy się więc tylko na samym rejestrze, ale podejmowane są też działania, które mają doprowadzić do sytuacji, w której te nabycia będą od początku do końca prowadzone w sposób właściwy, w oparciu o przepisy prawa.
Dostrzegając potrzebę podjęcia działań ukierunkowanych na wprowadzenie nowych rozwiązań organizacyjnych - na to także państwo jako parlamentarzyści przy okazji debat nad sprawozdaniem w poprzednim roku zwracaliście uwagę - minister spraw wewnętrznych i administracji we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości i Krajową Radą Notarialną przygotował projekt ustawy o zmianie ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz ustawy - Prawo o notariacie, który został włączony do wykazu prac Rady Ministrów.
Projekt jest obecnie na zaawansowanym etapie rządowego procesu legislacyjnego. 16 kwietnia Stały Komitet Rady Ministrów przyjął ten projekt ustawy i zarekomendował dalsze procedowanie nad nim przez Radę Ministrów. Myślę, że w bardzo niedługim czasie będziemy zajmować się tym projektem, najpierw Rada Ministrów, a później my tutaj, w parlamencie.
Procedowany projekt ustawy ma na celu wprowadzenie elektronicznego trybu przekazywania przez notariuszy dokumentów dotyczących dokonanych przez cudzoziemców nabyć nieruchomości oraz udziałów i akcji. Wejście w życie tych zmian zapewni stosowanie nowych cyfrowych rozwiązań organizacyjnych. To usprawni cały proces, zapewni najwyższe standardy w zakresie monitorowania nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, zwiększy bezpieczeństwo i pewność obrotu nieruchomościami. Cały proces będzie także łatwiejszy i szybszy do uchwycenia przez osoby, które tym procesem administrują.
Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Zwracam się z uprzejmą prośbą o akceptację sprawozdania. Teraz czas na debatę. Oczywiście jestem otwarta na państwa pytania. Bardzo dziękuję, pani marszałek.
Przebieg posiedzenia