10. kadencja, 57. posiedzenie, 4. dzień (15-05-2026)

43. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2396).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Projekt przewiduje podwyższenie stawek akcyzy na alkohol etylowy, piwo, wino, cydr, napoje fermentowane oraz wyroby pośrednie o 15% w 2026 r. oraz o kolejne 10% w 2027 r. Zakłada również przekazywanie części dodatkowych wpływów do Narodowego Funduszu Zdrowia na psychiatrię, leczenie uzależnień oraz działania profilaktyczne.

    Debata wokół tych rozwiązań dotyczy jednak nie tylko polityki fiskalnej. To również rozmowa o zdrowiu publicznym, bezpieczeństwie dzieci i rodzin oraz społecznych kosztach uzależnień.

    1. W Polsce alkohol w ostatnich latach stał się coraz bardziej dostępny ekonomicznie. Jakie dalsze działania państwo planuje poza samą podwyżką akcyzy, aby ograniczać nadmierne spożycie alkoholu? W uzasadnieniu wskazano, że za przeciętne miesięczne wynagrodzenie można dziś kupić znacznie więcej alkoholu niż jeszcze kilka lat temu, problem dotyczy szczególnie młodych ludzi.

    2. Projekt zakłada przekazywanie części dodatkowych wpływów z akcyzy do NFZ. Jak państwo zamierza zagwarantować, że środki rzeczywiście trafią na psychiatrię, leczenie uzależnień i działania profilaktyczne? W systemie ochrony zdrowia od lat występują ogromne problemy z dostępnością leczenia psychiatrycznego oraz terapii uzależnień, szczególnie dla dzieci i młodzieży.

    3. W uzasadnieniu projektu wskazano ogromne społeczne koszty alkoholizmu, obejmujące m.in. przemoc domową, wypadki drogowe oraz problemy zdrowotne. Jak państwo ocenia aktualną skuteczność działań profilaktycznych prowadzonych wobec dzieci i młodzieży? Problem uzależnień coraz częściej dotyczy bardzo młodych osób, które dorastają w kulturze normalizacji alkoholu.

    4. Projekt przewiduje stopniowe podwyższanie akcyzy w latach 2026-2027. Jak rząd ocenia ryzyko rozwoju szarej strefy oraz nielegalnego obrotu alkoholem? Państwo powinno skutecznie ograniczać spożycie alkoholu, ale jednocześnie przeciwdziałać rozwojowi nielegalnego rynku.

    5. W Polsce liczba punktów sprzedaży alkoholu należy do najwyższych w Europie. Czy rząd planuje działania dotyczące ograniczenia fizycznej dostępności alkoholu, w tym liczby punktów sprzedaży oraz agresywnych promocji cenowych? Sama polityka podatkowa może okazać się niewystarczająca, jeśli alkohol nadal będzie produktem wszechobecnym i intensywnie promowanym.

    6. W uzasadnieniu projektu przywołano dane WHO wskazujące, że polityka cenowa należy do najskuteczniejszych metod ograniczania spożycia alkoholu. Jak państwo zamierza równolegle wspierać rodziny i dzieci dotknięte skutkami alkoholizmu? Koszty społeczne uzależnień ponoszą nie tylko osoby uzależnione, ale również ich bliscy, dzieci oraz całe społeczności lokalne.

    Państwo ma obowiązek reagować wtedy, gdy skutki uzależnień zaczynają obciążać całe społeczeństwo. I właśnie dlatego polityka wobec alkoholu nie może sprowadzać się wyłącznie do wpływów budżetowych. Powinna przede wszystkim chronić zdrowie publiczne, bezpieczeństwo dzieci oraz ludzi, którzy każdego dnia ponoszą konsekwencje alkoholizmu swoich bliskich.

Przebieg posiedzenia