10. kadencja, 58. posiedzenie, 1. dzień (27-05-2026)
2. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2499).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyna Kęcka:
Dzień dobry.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Zakres merytoryczny projektu ustawy obejmuje sześć zasadniczych zagadnień. Po pierwsze, poszerzenie istniejącego modelu opieki i leczenia substytucyjnego. Dlaczego to jest tak ważne? W obecnym stanie prawnym leczenie substytucyjne uzależnienia od opioidów może odbywać się tylko w ramach programu leczenia substytucyjnego. Aktualnie problem ograniczonego dostępu związany jest z istniejącymi ramami prawnymi. Istotą proponowanego rozwiązania jest umożliwienie prowadzenia leczenia substytucyjnego opartego na stosowaniu preparatów zawierających buprenorfinę przez lekarzy wykonujących zawód w innym podmiocie niż prowadzący leczenie substytucyjne. Przedmiotowa regulacja przyczyni się m.in. do zwiększenia dostępności tej formy leczenia. Przewiduje się, że leczeniem substytucyjnym objętych zostanie ok. 4-5 tys. nowych pacjentów.
Leczenie substytucyjne prowadzone jest od 1992 r. Głównym środkiem, jaki jest stosowany, jest metadon. Natomiast leczenie substytucyjne w ramach programu leczenia może prowadzić podmiot leczniczy po uzyskaniu zezwolenia marszałka województwa, wydanego po uzyskaniu pozytywnej opinii dyrektora Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom odnośnie do spełnienia wymagań określonych w przepisach wykonawczych do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W ostatnich latach obserwuje się zwiększenie dostępności programów leczenia, jednak rozwój tej formy leczenia pozostaje ograniczony i nie w pełni odpowiada potrzebom osób uzależnionych od opioidów. W związku z powyższym zasadne jest rozszerzenie dotychczasowego modelu organizacji leczenia o rozwiązania umożliwiające zwiększenie jego dostępności. Jednym z takich rozwiązań jest wprowadzenie możliwości prowadzenia leczenia substytucyjnego z zastosowaniem produktów leczniczych zawierających substancję czynną buprenorfinę w ramach ordynacji lekarskiej.
Ponadto w projekcie ustawy określono szczegółową procedurę prowadzącą do uzyskania zezwolenia na prowadzenie leczenia substytucyjnego w ramach programu leczenia w celu zwiększenia bezpieczeństwa pacjentów oraz zagwarantowania właściwej realizacji świadczeń.
Projekt ustawy zawiera również regulacje dotyczące warunków kadrowych, jakie powinny spełniać podmioty lecznicze prowadzące program leczenia, i określa kwestie związane z prowadzeniem leczenia, w szczególności warunki kwalifikacji pacjenta do leczenia substytucyjnego, obowiązki lekarza prowadzącego leczenie substytucyjne czy warunki wyłączenia pacjenta z leczenia substytucyjnego oraz zadania kierownika programu leczenia substytucyjnego. Wskazać należy, że w przypadku leczenia zarówno w ramach programu, jak i ordynacji zostanie zachowana pełna kontrola uniemożliwiająca nadużycia w zakresie udziału pacjenta w obu typach leczenia oraz ilości stosowanych środków.
Kolejna zmiana dotyczy międzynarodowej pomocy humanitarnej. Świadczenie pomocy medycznej w ramach międzynarodowych mechanizmów niesienia pomocy osobom poszkodowanym w wyniku klęsk żywiołowych lub katastrof wymaga zorganizowania medycznych zespołów ratunkowych spełniających określone warunki dotyczące udziału w nich osób odpowiednio przygotowanych do świadczenia pomocy, posiadających odpowiednią infrastrukturę i narzędzia, a także wdrożenia odpowiednich procedur. Międzynarodowe wymogi dotyczą również wyposażenia zespołów ratunkowych w niezbędne produkty lecznicze, w tym produkty lecznicze będące środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi lub prekursorami.
Obecne regulacje prawne w zakresie obrotu produktami leczniczymi określone w ustawie - Prawo farmaceutyczne oraz ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii stanowią jednak barierę dla wykorzystania produktów leczniczych w działaniach pomocowych realizowanych przez zespoły medyczne, w szczególności w zakresie wywozu silnie znieczulających produktów leczniczych niezbędnych do zapewnienia minimalnych standardów opieki. Projektowana zmiana ustawy ma na celu usunięcie tych barier. Przewiduje ona możliwość obrotu produktami leczniczymi, w tym zawierającymi w swym składzie środki odurzające, substancje psychotropowe lub prekursory, przez medyczne zespoły ratunkowe w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej osobom poszkodowanym w wyniku klęski żywiołowej lub katastrofy w ramach działań ratowniczych koordynowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych lub Światową Organizację Zdrowia oraz zastosowanie w ramach unijnego mechanizmu obrony ludności.
Kolejna kwestia dotyczy wypełnienia postanowień Konwencji Narodów Zjednoczonych o zwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi. W zakresie art. 17 ust. 7 konwencji zobowiązującego strony do wyznaczenia właściwych władz odpowiedzialnych za możliwość podjęcia działań wobec statków korzystających ze swobody żeglugi podejrzewanych o udział w nielegalnym obrocie środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi proponowana zmiana ustawy o Policji wyznacza po stronie polskiej jako organ właściwy do wydawania zezwoleń na podjęcie stosownych działań państwu stronie konwencji komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji.
Następna sprawa, która jest szalenie istotna, dotyczy uszczelnienia regulacji karnych. Proponuje się wprowadzenie karalności przygotowania do przestępstwa określonego w art. 53 ust. 2, obejmującego wytwarzanie, przetwarzanie albo przerabianie znacznych ilości środków odurzających, substancji psychotropowych lub nowych substancji psychoaktywnych. Należy zauważyć, że w ostatnich latach z każdym rokiem zwiększa się ilość zabezpieczanych przez funkcjonariuszy Policji narkotyków w postaci środków odurzających, substancji psychotropowych oraz nowych substancji psychoaktywnych, z których najliczniejszą grupę stanowią narkotyki syntetyczne. Jest to bardzo duży udział. Nielegalna produkcja narkotyków syntetycznych jest jednym z głównych problemów przestępczości narkotykowej. Nielegalna produkcja narkotyków zwiększa się i staje się coraz większym problemem. W ostatnich latach na terenie naszego państwa likwiduje się rekordowe ilości nielegalnych laboratoriów narkotykowych i zauważalna jest wyraźna tendencja wzrostowa. Podczas gdy w okresie do 2016 r. liczba zlikwidowanych laboratoriów nie przekraczała 20 rocznie, to w 2024 r. zlikwidowano ich 85. W ostatnich latach na terenie naszego kraju wzrasta również liczba ujawnianych nielegalnych miejsc produkcji katynonów, które od 2023 r. stały się grupą najczęściej produkowanych narkotyków.
Szanowni Państwo! Niniejsza ustawa jest szalenie istotna i chciałabym tylko w ten sposób podkreślić ważność tej ustawy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia