10. kadencja, 58. posiedzenie, 1. dzień (27-05-2026)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2449 i 2561).

Poseł Ewa Szymanowska:

    Szanowny Panie Marszałku! Pani Ministro! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum pragnę wyrazić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw zawartego w druku nr 2449 i 2561. Projekt ten odpowiada na realne problemy obecne dziś w polskich szkołach i proponuje rozwiązania, które mają zwiększyć przejrzystość systemu, i bezpieczeństwo uczniów oraz poszanowanie ich praw i obowiązków.

    Najważniejszym elementem tej ustawy jest stworzenie jednolitego, ustawowego katalogu praw i obowiązków ucznia. Dziś wiele kwestii regulowanych jest wyłącznie przez szkolne statuty, co powoduje chaos, nierówności i brak przejrzystości. Uczeń w jednej szkole ma często inne prawa niż uczeń w innej placówce. Ta ustawa to zmienia. Wprowadza jasne standardy obowiązujące w całym kraju. To ważne, ponieważ szkoła nie może być miejscem dowolności interpretacyjnej. Musi być miejscem bezpieczeństwa, przewidywalności i poszanowania praw człowieka.

    Projekt jasno wskazuje, że uczeń ma prawo do godności, prywatności, równego traktowania, ochrony przed przemocą i dyskryminacją, a także do sprawiedliwego oceniania oraz udziału w życiu szkoły. To nie są zapisy ideologiczne. To są podstawowe standardy demokratycznego państwa prawa.

    Bardzo istotne jest również uporządkowanie kwestii odpowiedzialności uczniowskiej. Projekt przenosi katalog kar oraz procedury ich wymierzania na poziom ustawowy. Dzięki temu kończy się praktyka stosowania szkolnych kar niezgodnych z prawem czy naruszających godność ucznia. Jednocześnie ustawa wyraźnie podkreśla, że celem szkoły ma być przede wszystkim wychowanie, a nie represja. Najpierw działania naprawcze i wychowawcze, dopiero później odpowiedzialność dyscyplinarna. To rozwiązanie rozsądne i wyważone. Z jednej strony wzmacnia autorytet szkoły i daje dyrektorom jasne narzędzia działania, a z drugiej gwarantuje uczniom prawo do obrony, wysłuchania i odwołania się od decyzji.

    Kolejnym niezwykle ważnym elementem projektu jest utworzenie systemu rzeczników praw uczniowskich - od poziomu szkolnego po krajowy. To odpowiedź na realną potrzebę społeczną. Coraz więcej organizacji i samorządów alarmuje, że uczniowie często nie wiedzą, gdzie szukać pomocy w sytuacji naruszenia ich praw. Państwo nie może pozostawiać młodych ludzi samych za swoim problemem. Dzięki tej ustawie uczeń zyska realną ścieżkę wsparcia, mediacji i interwencji. Jednocześnie projekt wzmacnia dialog w szkołach i buduje kulturę odpowiedzialności całej społeczności szkolnej.

    Wysoka Izbo! Ta ustawa nie jest przeciwko nauczycielom czy dyrektorom. Ona ma pomóc wszystkim uczestnikom życia szkolnego funkcjonować w bardziej przejrzystym, sprawiedliwym oraz bezpieczniejszym systemie. Dobra szkoła to taka, w której obowiązki idą w parze z prawami, a szacunek działa w każdą stronę. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum poprze ten projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia