10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

17. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w 125. rocznicę urodzin i 45. rocznicę śmierci Bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego (druki nr 2492 i 2569).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy dziś projekt uchwały upamiętniającej bł. Stefana kard. Wyszyńskiego w 125. rocznicę urodzin i 45. rocznicę śmierci.

    To postać niezwykle ważna dla historii Polski XX w. Dla wielu ludzi symbol odwagi, odpowiedzialności i oporu wobec systemu komunistycznego. Człowiek, który przez lata był dla Polaków moralnym autorytetem i punktem odniesienia w bardzo trudnych czasach.

    Projekt uchwały przypomina jego działalność duszpasterską, okres uwięzienia przez władze komunistyczne, rolę w podtrzymywaniu społecznej nadziei oraz wpływ na późniejsze przemiany demokratyczne w Polsce. I dobrze, że Sejm pamięta o takich postaciach. Jednocześnie warto pamiętać, że historia bardzo rzadko jest całkowicie czarno-biała. Także wokół kard. Wyszyńskiego przez lata pojawiały się różne dyskusje dotyczące części jego wypowiedzi, interpretacji jego nauczania czy prób wykorzystywania jego autorytetu przez środowiska polityczne i ideologiczne. W debacie publicznej wielokrotnie pojawiały się próby przedstawiania Prymasa Tysiąclecia jako patrona współczesnych środowisk nacjonalistycznych. Jednocześnie wielu historyków, publicystów i ludzi Kościoła zwracało uwagę, że jego nauczanie było znacznie bardziej złożone i mocno oparte także na odpowiedzialności społecznej, godności człowieka oraz unikaniu nienawiści. I właśnie dlatego warto dziś patrzeć na tę postać spokojnie i uczciwie. Bez budowania pomników całkowicie pozbawionych refleksji, ale też bez prób prostego przekreślania całego dorobku człowieka, który odegrał ogromną rolę w historii Polski. Bo niezależnie od sporów interpretacyjnych trudno odmówić kard. Wyszyńskiemu wpływu na utrzymanie społecznej i duchowej wspólnoty Polaków w czasach PRL-u.

    Projekt uchwały podkreśla również jego rolę w obronie wolności religijnej, praw człowieka oraz znaczenie dla późniejszych przemian społecznych związanych z ˝Solidarnością˝. I to właśnie w tym wymiarze warto dziś o nim rozmawiać przede wszystkim: jako o ważnej postaci historycznej, która współtworzyła polską drogę do wolności, ale która - jak każda duża postać historyczna - pozostaje także przedmiotem debat i różnych ocen.

Przebieg posiedzenia