10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Sławomir Skwarek:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu.

    Mija dokładnie 90 lat od tamtych mrocznych dni 1936 r. Wówczas to na mocy zbrodniczych dekretów sowieckiego reżimu rozpoczęła się masowa akcja wysiedleńcza. Objęła ona naszych rodaków zamieszkujących tzw. Kresy Wschodnie, dawną Marchlewszczyznę i Dzierżyńszczyznę. Kilkadziesiąt tysięcy Polaków zostało brutalnie odartych z godności i pozbawionych dobytku. Zostali wrzuceni do bydlęcych wagonów i wywiezieni na nieludzką ziemię, na stepy Kazachstanu. Jedyną ich winą była wierność Bogu, ojczystym tradycjom oraz polskiemu językowi. Sowiecki aparat terroru chciał ich złamać, wynarodowić i skazać na fizyczną zakładę. Przetrwali, nie dali sobie wydrzeć polskości. Przetrwali dzięki sile ducha, głębokiej wierze, wzajemnej solidarności, ale też wsparciu miejscowej ludności.

    Dzisiejsza uchwała to nasz głęboki pokłon przed ich ofiarą. To wyraz narodowej pamięci, która jest fundamentem naszej tożsamości. Pamięć o ofiarach sowieckiego systemu to nie tylko obowiązek historyczny, to też przestroga na przyszłość. Widzimy przecież, że imperialne demony na Wschodzie, w Rosji, wciąż są żywe.

    Historię polskiej obecności na nieludzkiej ziemi od XVIII do XX w. dokumentuje, bada, udostępnia zwiedzającym i popularyzuje Muzeum Pamięci Sybiru w Białystoku - placówka symbolicznie otwarta 17 września 2021 r. Budowa, adaptacja siedziby realizowane były ze środków miasta Białystok i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To dobry przykład współpracy i realizacji zadania, warty naśladowania, choćby przy budowie Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie.

    Jako Prawo i Sprawiedliwość niezmiennie przypominamy jednak o tym, że sama pamięć nie wystarczy. Naszym moralnym zobowiązaniem jako państwa jest realna pomoc, wsparcie potomków deportowanych, zesłanych. Musimy jeszcze skuteczniej realizować i rozwijać proces repatriacji, nie tylko z Kazachstanu. Każdy Polak, który chce wrócić do ojczyzny swoich przodków, musi mieć otwarte drzwi i pełne wsparcie państwa.

    Wysoka Izbo! Ofiary tamtych dni, lat dziś wołają nie o zemstę, ale o pamięć i sprawiedliwość, zadośćuczynienie. (Dzwonek) Klub Prawo i Sprawiedliwość w pełni popiera przedmiotową uchwałę. Zdecydowanie większość Polaków widzi i chce realizacji w wymiarze realnym hasła: po pierwsze Polska, po pierwsze Polacy. Mówimy jasno: tak dla repatriacji, nie dla nielegalnej migracji. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia