10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Krzysztof Truskolaski:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako poseł wnioskodawca i poseł z województwa podlaskiego, z regionu, w którym szczególne miejsce zajmuje pamięć o Sybirze, zesłaniach i losach polskich rodzin dotkniętych represjami sowieckimi, pragnę zabrać głos w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. W 2026 r. mija 90 lat od przymusowego przesiedlenia nie mniej niż 70 tys. Polaków z sowieckiej Ukrainy na stepy Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej. Była to pierwsza sowiecka operacja deportacyjna, która dotknęła ludności polskiej. Jej skutkiem były tysiące ofiar śmiertelnych, cierpienie całych rodzin oraz przerywanie więzi dziesiątek tysięcy Polaków z ojczyzną. Przez kilkadziesiąt lat deportowani jako obywatele sowieccy nie mogli repatriować się do Polski. Dopiero po upadku komunizmu ich potomkowie zaczęli sukcesywnie wracać do naszego kraju. Jednak powrót ten nie jest wyłącznie sprawą formalną. Jednym z jego najważniejszych warunków jest przyjęcie repatriantów przez lokalne społeczności. Dlatego tak istotne jest, aby wiedza o deportacjach z 1936 r. była w Polsce powszechniejsza, głębsza i bardziej obecna w świadomości społecznej. 90. rocznica tych wydarzeń stanowi szczególną okazję, aby Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddał hołd ofiarom oraz upowszechnił wiedzę o dramacie, który na trwałe wpisał się w historię Polski. Uchwała Sejmu w tej sprawie może stać się solidnym filarem tegorocznych obchodów dedykowanych deportowanym, ich rodzinom, repatriantom oraz Polakom, którzy pozostali w Kazachstanie. Szczególne znaczenie ma całoroczny program obchodów przygotowany przez Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej. Dla nas, mieszkańców województwa podlaskiego, rola Muzeum Pamięci Sybiru jest wyjątkowo ważna. To nowoczesna instytucja, która bada, dokumentuje i upowszechnia losy zesłańców, chroniąc pamięć o doświadczeniach przez lata pozostających na marginesie powszechnej wiedzy historycznej. Dziękuję wszystkim, którzy popierają tę uchwałę. Proszę Wysoki Sejm o uchwalenie uchwały. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia