10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Ewa Schädler:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Polska 2050 w sprawie projektu uchwały upamiętniającej 90. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu.

    W projekcie uchwały przypomniano, że w 1936 r. władze sowieckie rozpoczęły masowe deportacje Polaków zamieszkujących tereny ówczesnej Ukrainy sowieckiej przy granicy z Polską. Dziesiątki tysięcy osób zostały wywiezione na stepy Kazachstanu i zmuszone do życia w skrajnie trudnych warunkach, często nawet bez dostępu do wody. To była próba odebrania ludziom nie tylko domu i bezpieczeństwa, ale także godności oraz prawa do zachowania własnej tożsamości. Pamięć o takich wydarzeniach pozostaje ważna również dzisiaj, bo pokazuje, do czego dochodzi, gdy państwo zaczyna traktować człowieka wyłącznie jako narzędzie polityki i ideologii. Dlatego pamięć o tych wydarzeniach ma dziś ogromne znaczenie. Nie chodzi o to, by budować kolejne podziały czy wykorzystywać historię do bieżących sporów politycznych, ale o to, by oddać sprawiedliwość ofiarom i zachować prawdę o losach Polaków żyjących na Wschodzie.

    Wysoka Izbo! Warto pamiętać również o tym, że wielu potomków deportowanych do dziś mieszka w Kazachstanie, pielęgnując polski język, polską tradycję i pamięć o swoich przodkach. To ważna część naszej narodowej wspólnoty. Historia deportacji do Kazachstanu przypomina nam także, jak wielką wartością są wolność, godność człowieka i prawo narodów do życia bez strachu przed przemocą i represjami państwa.

    Dlatego dobrze, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje dziś hołd ofiarom tych deportacji i przypomina o ich cierpieniu oraz niezwykłej sile przetrwania. Pamięć historyczna nie może być wyłącznie zapisem cierpienia. Powinna być także przestrogą, przypomnieniem, że obojętność wobec krzywdy, pogardy i odbierania ludziom prawa do godności zawsze prowadzi do tragedii.

    Z tego miejsca chciałabym bardzo serdecznie pozdrowić moją ukochaną Środę Wielkopolską, gdzie znajduje się ośrodek dla repatriantów z Kazachstanu, życząc im wszystkiego, co najlepsze.

    Klub Polska 2050 popiera tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia