10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Jarosław Sachajko:

    Tak jest.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stajemy dziś wobec jednej z tych kart polskiej historii, o których nie wolno mówić chłodno, urzędowo, bez emocji, bo za słowem ˝deportacja˝ kryją się ludzie, kryją się Polacy: ojcowie, matki, dzieci, rodziny wyrwane z domów, Polacy, których jedyną winą było to, że byli Polakami.

    90 lat temu sowiecka władza rozpoczęła pierwszą masową deportację ludności polskiej do Kazachstanu. Nie pytano ich o zgodę, nie dano im wyboru, nie dano im czasu na godne pożegnanie z miejscem, w którym żyli od pokoleń. Zapakowano ich i wywieziono na obcą ziemię, na surowy step, do świata, który miał złamać człowieka fizycznie i duchowo. Co najmniej 70 tys. Polaków osiedlono w miejscach oznaczonych słupkiem wbitym w ziemię. Bez domów, bez studni, bez wody, bez schronienia. Niektórzy pierwszą zimę musieli przetrwać w namiotach. Wielu nie przeżyło podróży, wielu nie przeżyło pierwszych miesięcy, a tysiące kolejnych zostały zamordowane w czasie operacji polskiego NKWD. To była zbrodnia na narodzie. To była próba wyrwania polskości z korzeniami, próba zniszczenia pamięci, wiary, języka, rodziny, tożsamości, próba pokazania, że imperium może wszystko, a człowiek nie znaczy nic.

    Ale oni przetrwali. Przetrwała polska modlitwa, przetrwał język, przetrwała pamięć o ojczyźnie, przetrwało przekonanie, że Polska nie jest tylko miejscem na mapie. Polska jest w sercu, w rodzinie, w pacierzu, w grobach przodków i w tęsknocie przekazywanej dzieciom.

    Dlatego dzisiaj nie tylko oddajemy hołd ofiarom. My składamy zobowiązanie, że Polska będzie pamiętać, że nie pozwolimy relatywizować sowieckich zbrodni, że nie pozwolimy mówić o deportacjach jak o przesiedleniach, że będziemy upominać się o prawdę historyczną, o naszych rodaków na Wschodzie i o godność tych, którzy przez dziesięciolecia byli skazywani na milczenie.

    Cześć i chwała deportowanym Polakom. Wieczna pamięć tym, którzy zginęli, i wieczny obowiązek dla nas, aby Polska nigdy o nich nie zapomniała. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia