10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Lidia Czechak (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stajemy dziś wobec niezwykle bolesnej i tragicznej rocznicy - 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu. To jedna z tych kart historii, o których nie wolno nam nigdy zapomnieć, ponieważ została zapisana cierpieniem tysięcy niewinnych ludzi - kobiet, dzieci, osób starszych i całych rodzin brutalnie wyrwanych ze swoich domów.

    W 1936 r. rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja Polaków w głąb Związku Sowieckiego. Tysiące naszych rodaków zostało wywiezionych do Kazachstanu - na stepy, w nieludzkie warunki, bez prawa wyboru, bez nadziei na szybki powrót. W bydlęcych wagonach jechali tygodniami, często bez jedzenia, wody i opieki medycznej. Wielu nie przeżyło tej drogi. Ci, którzy dotarli na miejsce, musieli zmierzyć się z głodem, mrozem, chorobami i niewolniczą pracą. Odebrano im ojczyznę, domy, majątki, ale nie zdołano odebrać im tego, co najważniejsze - polskiego ducha, wiary i pamięci o własnych korzeniach. Polacy deportowani do Kazachstanu przez dziesięciolecia żyli z piętnem zesłańców, a mimo to potrafili zachować język, tradycję i miłość do ojczyzny. W skrajnie trudnych warunkach przekazywali swoim dzieciom wiedzę o historii Polski, modlitwy i wartości, które pozwalały przetrwać.

    Dziś naszym moralnym obowiązkiem jest oddać im należny hołd. Musimy mówić o ich cierpieniu głośno i wyraźnie, zwłaszcza młodemu pokoleniu. Naród, który zapomina o swoich ofiarach, traci część własnej tożsamości. Pamiętajmy o matkach, które tuliły dzieci podczas mroźnych transportów, o ojcach zmuszanych do ponadludzkiej pracy, o dzieciach, które dorastały na obcej ziemi, marząc o Polsce, której często nigdy nie widziały.

    Dzisiejsza uchwała jest wyrazem naszej pamięci, wdzięczności i szacunku wobec wszystkich deportowanych oraz ich rodzin. To także świadectwo, że Polska pamięta o swoich dzieciach, niezależnie od tego, jak daleko rzuciła je historia. Cześć i chwała wszystkim deportowanym Polakom. Wieczna pamięć ofiarom zesłania do Kazachstanu.

Przebieg posiedzenia