10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Anna Gembicka (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiejsza uchwała przypomina jedną z wielkich, a wciąż zbyt mało obecnych w naszej świadomości narodowej tragedii: deportację ludności polskiej do Kazachstanu w 1936 r.

    Co najmniej 70 tys. ludzi, w większości Polaków, zostało wyrwanych ze swoich domów przez sowiecki aparat terroru. Nie dlatego, że byli w jakikolwiek sposób winni. Nie dlatego, że stanowili realne zagrożenie. Ich winą była polskość, przywiązanie do wiary, do rodziny, do ziemi i do własnej tożsamości.

    Wywożono całe rodziny. Ludzi skazywano na tułaczkę, głód, mróz, choroby i niewyobrażalne cierpienie. Osiedlano ich na stepie, w tzw. punktach oznaczonych numerami, w których nie było domów, nie było normalnych warunków do życia, często nie było nawet szansy na przetrwanie pierwszej zimy. Wielu nie przeżyło podróży. Wielu zmarło w pierwszych miesiącach. Wielu później zostało zamordowanych w czasie tej operacji.

    Trzeba powiedzieć jasno: komunizm był ustrojem zbrodniczym. Rosja sowiecka była państwem terroru, przemocy, deportacji, łagrów, mordów i systemowego niszczenia narodów. A Polacy byli jedną z ofiar tego imperium zła. Przez lata komunizmu w Polsce prawda o tych zbrodniach była zakłamywana, przemilczana albo wypychana z pamięci publicznej. Nie wolno było mówić pełnej prawdy o sowieckich deportacjach, o NKWD, o cierpieniu naszych rodaków na Wschodzie. To odebranie ofiarom pamięci i głosu także było formą przemocy.

    Jest czymś niewyobrażalnym, że także dziś w wolnej Polsce są ludzie, którzy próbują relatywizować komunizm albo mówić, że miał on dobre strony. Nie miał. System, który budował swoją władzę na kłamstwie, terrorze i ludzkim cierpieniu, zasługuje wyłącznie na potępienie.

    Składając hołd deportowanym Polakom, przywracamy im należne miejsce w historii. Podejmujemy też zobowiązanie, że prawda o zbrodniach komunizmu nigdy nie może zostać zapomniana.

Przebieg posiedzenia