10. kadencja, 58. posiedzenie, 2. dzień (28-05-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu (druki nr 2470 i 2570).

Poseł Mariusz Krystian (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z głębokim wzruszeniem i poczuciem moralnego obowiązku popieram projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu.

    28 kwietnia 1936 r. Rada Komisarzy Ludowych ZSRS przyjęła tajną uchwałę nr 776-120, która stała się podstawą prawną wywózki ponad 70 tys. naszych rodaków z terenów dzisiejszej Ukrainy na kazachstańskie stepy. Latem oraz na przełomie września i października 1936 r. całe polskie rodziny, kobiety, dzieci, starców załadowywano do bydlęcych wagonów i wywożono w nieznane, na zesłanie, z którego wielu nigdy nie wróciło.

    Wysoka Izbo! To była pierwsza w dziejach Związku Sowieckiego masowa deportacja przeprowadzona ze względu na przynależność narodową, a nie klasową. Polacy stali się pierwszą mniejszością, wobec której zastosowano sowieckie ludobójstwo etniczne. Ich winą było to, że trwali przy polskości: przy ojczystym języku, wierze katolickiej i przywiązaniu do ziemi przodków. Mimo dziesięcioleci sowietyzacji, głodu, represji i prześladowań nasi rodacy w Kazachstanie zachowali polskość. Ich potomkowie do dziś czują się Polakami i marzą o powrocie do ojczyzny.

    Pamięć o nich to nasz święty obowiązek narodowy. Ale sama pamięć to za mało. Winni jesteśmy im realną pomoc w repatriacji do Polski, ojczyzny, której zostali tak okrutnie pozbawieni przez sowieckiego oprawcę. To dług moralny, którego nie wolno nam dłużej odraczać.

    Cześć i chwała ofiarom deportacji do Kazachstanu. Niech ich cierpienie i wierność ojczyźnie pozostaną dla nas wiecznym świadectwem tego, czym jest prawdziwy patriotyzm. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia