10. kadencja, 60. posiedzenie, 1. dzień (17-06-2026)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorstw żeglugowych oraz stworzenia warunków ich funkcjonowania pod polską banderą (druki nr 2549 i 2636).

Poseł Sprawozdawca Jarosław Wałęsa:

    Dziękuję, panie marszałku.

    Szanowni Państwo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie połączonych Komisji: Finansów Publicznych oraz Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorstw żeglugowych oraz stworzenia warunków ich funkcjonowania pod polską banderą, druk nr 2549.

    Marszałek skierował projekt ustawy do połączonych komisji do pierwszego czytania. Komisje przeprowadziły to czytanie oraz rozpatrzyły projekt ustawy na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2026 r. Po przeprowadzeniu prac komisje wnoszą, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić projekt ustawy w brzmieniu załączonym w sprawozdaniu.

    Projekt ustawy ma na celu realizację odbudowy polskiej bandery. Projektowana ustawa ma na celu wprowadzenie rekomendowanych przez Komisję Europejską środków pomocy publicznej dla branży żeglugowej, to jest podatku tonażowego i zwolnienia dochodów marynarzy z podatku PIT. Dzięki temu polska branża transportu morskiego przestanie być w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej względem podmiotów z innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Jest to szczególnie istotne w przypadku branży działającej na międzynarodowych rynkach, na których konkurencja ze strony podmiotów zagranicznych zawsze jest realna.

    Podatek tonażowy ma zachęcać przedsiębiorców żeglugowych do jak największej aktywności gospodarczej. Ta forma opodatkowania jest atrakcyjna ze względu na niższe niż w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych stawki, które zależą od tonażu eksploatowanego statku, a nie od dochodów przedsiębiorcy żeglugowego.

    Proponowane w ustawie rozwiązania uwzględniają przy tym różne modele biznesowe prowadzenia działalności żeglugowej: czarter, zarządzanie statkiem, jak też rozszerzają stosowanie tego środka pomocy na branżę offshore, co pozwala na stworzenie korzystnych warunków fiskalnych dla zapewnienia local content w kluczowej dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej, dynamicznie rozwijającej się branży morskiej energetyki wiatrowej. Ponadto projekt przewiduje objęcie podatkiem tonażowym działalności pobocznej związanej z działalnością żeglugową.

    Co bardzo istotne, proponowane rozwiązania są dopasowane do charakterystyki polskiej branży transportu morskiego. Należy bowiem zaznaczyć, że w odniesieniu do statków o tonażu netto od 10 tys. do 30 tys. t, które przede wszystkim eksploatują polscy armatorzy, proponowany sposób obliczania podatku gwarantuje niższe niż w całej Unii Europejskiej kwoty podatku, korzystniejsze niż na Cyprze, Malcie czy Chorwacji.

    Projekt ustawy przewiduje również poszerzenie zakresu stosowania zwolnienia marynarzy z podatku dochodowego od osób fizycznych. Dotychczas zwolnienie było uzależnione od obywatelstwa marynarza oraz obwarowane warunkiem, by marynarz przepracował w danym roku co najmniej 183 dni. Warunek dotyczący okresu pracy w danym roku skutkował tym, że marynarz nie wiedział, czy dane dochody będą opodatkowane, jeśli nie był w stanie z całą pewnością przewidzieć swojego zatrudnienia na dany rok. Oczywiście było to również uciążliwe dla młodych marynarzy wchodzących na rynek pracy w ciągu roku oraz dla marynarzy powracających na rynek pracy.

    Ponadto projekt ustawy przewiduje rezygnację z uzależnienia zwolnienia podatkowego od obywatelstwa marynarza, co ma na celu wsparcie przedsiębiorców żeglugowych w pozyskaniu siły roboczej z państw trzecich, przede wszystkim azjatyckich, na stanowiska nieoficerskie, które są niskopłatne i nie wzbudzają zainteresowania polskich marynarzy. Należy bowiem zaznaczyć, że bez takiego zwolnienia również marynarze z państw trzecich decydowaliby się na podjęcie pracy w innych państwach Unii Europejskiej lub oczekiwali wyższych płac brutto, co podniosłoby koszty pracy ponoszone przez polskie podmioty.

    Dodatkowo przyjęta przez połączone Komisje: Finansów Publicznych i Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej poprawka przewiduje objęcie zwolnienia z podatku PIT również marynarzy zatrudnionych na statkach obsługujących branżę offshore, co pozytywnie wpłynie na zapewnienie local content w tej branży, m.in. dzięki wyeliminowaniu niekorzystnej konkurencji również regulacji w odniesieniu do np. sąsiadujących Niemiec.

    Projektowana ustawa nie tylko wprowadza w pełnym dopuszczanym i rekomendowanym przez Komisję Europejską zakresie wspomniane środki pomocy publicznej, ale dodatkowo przewiduje również wprowadzenie rozwiązań umożliwiających zaopatrywanie statków w wymagane przepisami leki, co było utrudnione ze względu na równie istotne rozwiązania prawne chroniące przed nadmiernym wywozem leków z Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt zakłada wprowadzenie dedykowanego armatorom zapotrzebowania na leki, co ma usprawnić ich pozyskiwanie, a tym samym zwiększyć bezpieczeństwo osób przebywających na statku.

    Ponadto projektowaną ustawą wprowadza się do polskiego porządku prawnego przyjęte w 2022 r. poprawki do Konwencji o pracy na morzu. Poprawki zmieniają ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu oraz ustawę z dnia 31 sierpnia 2012 r. o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich. Przedmiotowe poprawki mają na celu zapewnienie polskim marynarzom wyższych standardów pracy i życia na statku. Wdrażane poprawki bowiem odnoszą się m.in. do kwestii jakości i różnorodności wyżywienia, zapewnienia odpowiedniej odzieży roboczej czy dostępu do Internetu, jak również informowania marynarzy o ich prawach.

    Wskazane rozwiązania należy przy tym rozpatrywać w kontekście szerszego planu odbudowy polskiej bandery. Realizacji tego planu służy również m.in. już obowiązująca ustawa o ubezpieczeniach społecznych marynarzy, a także projekty aktów prawnych obecnie znajdujących się na rządowym etapie procesu legislacyjnego. Realizacja planowanych przez rząd rozwiązań prawnych powinna przełożyć się na większe zainteresowanie polską banderą i rejestrację statków w polskim rejestrze okrętowym, a także repatriację polskich przedsiębiorstw żeglugowych. Wśród korzyści wynikających z tych działań, poza poprawą sytuacji polskich marynarzy i przedsiębiorców żeglugowych, należy upatrywać również branż powiązanych z transportem morskim, rozwoju krajowych kompetencji i rozwoju rynku pracy oraz zwiększonych wpływów Rzeczypospolitej Polskiej w organizacjach międzynarodowych.

    W ocenie połączonych komisji projektowane rozwiązania zmierzają w dobrym kierunku. W czasie prac połączonych komisji zostało zgłoszonych 12 poprawek, z czego 8 poprawek zostało odrzuconych, a 4 poprawki przyjęto. Przyjęte poprawki dotyczyły objęcia zwolnieniem z podatku dochodowego osób fizycznych, również marynarzy pracujących na statkach obsługujących branżę offshore, doprecyzowania terminu przekazywania corocznego raportu o zgonach marynarzy, redakcyjnego doprecyzowania przepisu o wejściu ustawy w życie. Odrzucenie pozostałych poprawek wynikało z okoliczności, że niektóre z nich były bezprzedmiotowe - doprecyzowywały pojęcia, które w nowelizowanych ustawach nie występują lub są z nich wykreślane. Pozostałe zaś powielały treść przyjętych poprawek bądź zostały negatywnie ocenione ze względów merytorycznych. Dwie z odrzuconych poprawek są objęte wnioskami mniejszości. Obydwa wnioski mniejszości dotyczą art. 3 pkt 5 projektu ustawy, który zmienia art. 5 ustawy o podatku tonażowym. Pierwsza poprawka przewiduje wykreślenie projektowanego ust. 4 określającego obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem tonażowym dla statków napędzanych wyłącznie paliwami alternatywnymi. W drugiej poprawce przewiduje się wykreślenie projektowanego ust. 5, określającego wyższą podstawę opodatkowania dla statków zapewniających obsługę z sektora offshore ze względu na wyższe zyski od tony statku osiągane standardowo w tym sektorze żeglugi.

    Połączone komisje rekomendują odrzucić wnioski mniejszości.

    W imieniu połączonych komisji wnoszę, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorstw żeglugowych oraz stworzenia warunków ich funkcjonowania pod polską banderą. Bardzo serdecznie dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia