10. kadencja, 60. posiedzenie, 2. dzień (18-06-2026)
11. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Anna Lubnauer:
Panie i Panowie Posłowie! Panie Marszałku! Musimy zdać sobie sprawę z tego, że wszyscy żyjemy w trudnych czasach. Szczególnie odbija się to na kondycji młodzieży. To stwarza też wymagania związane z tym, jak przygotować młodzież do życia w czasach, w których tuż za naszą granicą toczy się wojna, w których po pandemii bardzo często młodzież odczuwa większe niż dotychczas problemy związane ze zdrowiem psychicznym i w których mamy do czynienia z uzależnieniem od smartfonów i Internetu, w których tak mocno dotyka nas to wszystko, co się wiąże z dezinformacją, z cyberatakami, w ogóle z cyberbezpieczeństwem w sieci. W związku z tym wszystkie działania Ministerstwa Edukacji Narodowej muszą być bardzo szerokie i dotykać bardzo wielu obszarów.
Chciałabym zauważyć, że kiedy przeszliśmy do Ministerstwa Edukacji Narodowej, ku naszemu zdziwieniu dowiedzieliśmy się, że dotychczas dla naszych poprzedników priorytetem, jeśli chodzi o kierunki polityki oświatowej, były kanon oraz założenia edukacji klasycznej i cywilizacji europejskiej, w tym język łaciński. Natomiast w dużo mniejszym stopniu stawiali oni na to wszystko, co się wiąże z edukacją patriotyczną i obywatelską. Już w roku 2024/2025, czyli w pierwszym roku, w którym odpowiadaliśmy za kierunki polityki oświatowej, pojawiła się edukacja patriotyczna i obywatelska, ale również rzeczy związane z edukacją zdrowotną.
Natomiast na rok 2026/2027 jest to bardzo wyraźnie wpisane, że szkoła jest miejscem budowania odporności społecznej, kształtowania postaw patriotycznych, obywatelskich, prospołecznych oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych, jak również promowania higieny cyfrowej, aktywności offline, rozwijania umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci i krytycznego myślenia, w tym odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji, a także korzystania z funkcjonalności zasobów ZPE. To ma charakter dokumentów, które służą zarówno wszystkim szkołom, jak i ośrodkom doskonalenia nauczycieli, jeśli chodzi o doskonalenie pedagogów. Natomiast tych działań jest dużo więcej. Po pierwsze, już 1 września 2024 r. do klas I-III weszła jako obowiązkowa do podstawy programowej kwestia pierwszej pomocy. Uważamy, że dla dzieci w wieku 7-9 lat to jest najlepszy moment. One jeszcze nie mają obaw, że mogą komukolwiek zrobić krzywdę, ale jednocześnie mają bardzo dużą radość z tego, że się uczą tych rzeczy, które mogą się okazać bardzo przydatne w sytuacjach dość trudnych, również w sytuacjach rodzinnych. To powoduje, że rzeczywiście zapał tych dzieci jest duży i mamy poczucie, że budujemy w nich od początku wiedzę, która jest bardzo ważna. Bo budowanie odporności dzieci i młodzieży obejmuje bardzo wiele obszarów. Obejmuje kwestię psychiczną, tak jak powiedziała pani poseł, społeczną, emocjonalną, fizyczną, ale również wiedzową, czyli również opartą na wiedzy.
Kolejnym naszym krokiem było wprowadzenie edukacji zdrowotnej. W roku 2025/2026 przedmiot ten był nieobowiązkowy. Natomiast w roku 2026/2027 od 1 września przedmiot ten zostanie podzielony na dwa fragmenty. Jeden duży to będzie edukacja zdrowotna, która będzie obejmować większość obszarów, w tym m.in. zdrowie psychiczne, zdrowie związane z profilaktyką, ale również cyberbezpieczeństwo w sieci dzieci, aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie. I to będzie jeden obszar. Drugi obszar dotyczący zdrowia seksualnego będzie oddzielnym przedmiotem, który będzie nieobowiązkowy i o którym będzie decydował rodzic. To jest drugi obszar.
Następnym elementem jest to, że wraz z reformą Kompas Jutra, która wchodzi do szkół 1 września, zmieniamy kilka elementów, które wydają nam się dość oczywiste. Po pierwsze, edukacja ma być bardzo praktyczna, ale również wprowadzamy moduły. W tych modułach pojawia się m.in. moduł bezpieczeństwa, ale również pojawia się moduł edukacji medialnej. To jest kwestia cyberbezpieczeństwa. To jest kwestia tego, że musimy nauczyć się rozróżniać prawdę od fałszu, dezinformację od informacji. To jest kolejny przykład tego, jak w kompleksowej reformie Kompas Jutra widzimy wpływ dzisiejszych czasów na to, jak kształtować młodzież.
Kolejnym elementem bardzo ważnym jest kwestia edukacji obywatelskiej, która weszła do szkół ponadpodstawowych. Tam też są rzeczy związane z dezinformacją.
Była też akcja - w tej chwili to jest piąta edycja - przeprowadzona z inicjatywy pani minister Nowackiej oraz pana premiera Kosiniaka-Kamysza. To jest edukacja z wojskiem. Chciałam powiedzieć, że w sumie do czerwca tego roku przeszkolonych zostanie 500 tys. młodych ludzi. W tej ostatniej edycji to jest 155 tys. To są 3-godzinne zajęcia, trzy lekcje dotyczące wszystkich zagadnień związanych z bezpieczeństwem, np. dotyczących plecaka ewakuacyjnego, pierwszej pomocy, tego, jak sobie radzić, ale również chodzi o to, żeby pokazać młodym ludziom, jakie znaczenie ma służba wojskowa. Dla nas to jest bardzo ważne, bo jesteśmy przed takimi wyzwaniami. Również przy zmianie podstawy programowej WF-u, która weszła do szkół 1 września 2026 r., weszły moduły związane z przygotowaniem do testów sprawnościowych do służb. I to jest tak, że one weszły zarówno w szkole podstawowej - tam są one nieobowiązkowe - jak i w szkole ponadpodstawowej - tam są obowiązkowe. Jak wiemy, nasi poprzednicy uruchomili oddziały przygotowania wojskowego. Natomiast decyzją wspólną naszą i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji powstają też oddziały o profilu mundurowym. W tej chwili jest tak, że oddziałów przygotowania wojskowego mamy 1366. To jest 30 tys. młodych ludzi, którzy kształcą się w tego typu klasach. A oddziałów o profilu mundurowym jest 238, w sumie 5851 uczniów. Ci uczniowie w oddziałach mundurowych przygotowują się do służby albo w Straży Granicznej, albo w Policji. Jak wiemy, część z nich zdecydowana jest, żeby wybrać tego typu kierunek.
Kolejną rzeczą są zmiany w edukacji dla bezpieczeństwa. Wraz ze zmianą Kompasu Jutra (Dzwonek) wchodzi, zamiast edukacji dla bezpieczeństwa, kształcenie obronne. Więcej o tym powiem w drugiej części. Natomiast chciałam powiedzieć, że to jest jeden z elementów, nad którym pracujemy w ramach szerokiej reformy.
Przebieg posiedzenia