10. kadencja, 60. posiedzenie, 2. dzień (18-06-2026)
19. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny (druk nr 2644).
Poseł Agnieszka Maria Kłopotek:
Szanowny Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe mam przyjemność przedstawić stanowisko w sprawie ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. Uważamy, że ten projekt jest niezwykle ważny społecznie. Dotyczy bowiem ludzi, którzy tworzą polską kulturę, pielęgnują nasze dziedzictwo narodowe, budują wrażliwość społeczną i promują Polskę poza granicami kraju.
(Poseł Jarosław Sachajko: A co was rolnicy...)
Zawód artysty nie jest zwykłym zawodem. To często nie tylko sposób na zarabianie na życie, ale przede wszystkim misja, powołanie i służba społeczeństwu. Artyści opowiadają historię naszego narodu, utrwalają jego wartości i emocje, inspirują do refleksji oraz budują wspólnotę. Dzięki ich pracy kultura pozostaje żywa i rozwija się wraz ze społeczeństwem. Nie możemy oczekiwać od ludzi, którzy poświęcają swoje życie na tworzenie kultury, aby pozostawali bez podstawowego zabezpieczenia społecznego tylko dlatego, że charakter ich pracy różni się od pracy wykonywanej w innych zawodach. Państwo ma obowiązek dostrzegać specyfikę działalności artystycznej i tworzyć rozwiązania odpowiadające realiom funkcjonowania tego środowiska.
Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe z satysfakcją przyjmuje przedstawiony przez rząd projekt ustawy. Jest to rozwiązanie długo oczekiwane przez środowiska twórcze, które odpowiada na rzeczywiste problemy artystów i realizuje zasadę solidarności społecznej. To ważny krok w kierunku budowania państwa, które nie tylko korzysta z dorobku swoich twórców, ale również bierze odpowiedzialność za stworzenie im godnych warunków funkcjonowania.
Wysoka Izbo! Nie możemy ignorować danych przedstawionych w uzasadnieniu projektu. Wynika z nich, że znacząca część osób wykonujących zawody artystyczne funkcjonuje w warunkach niestabilności ekonomicznej. Wielu artystów osiąga nieregularne dochody uzależnione od realizowanych projektów, umów o dzieło czy działalności twórczej, która nie zawsze przekłada się na stałe wynagrodzenie. Jednocześnie system ubezpieczeń społecznych został skonstruowany przede wszystkim z myślą o osobach osiągających regularne miesięczne dochody. W przypadku wielu twórców oznacza to trudności z opłacaniem składek, a często całkowite pozostawanie poza systemem zabezpieczenia społecznego i zdrowotnego, dlatego kierunek proponowanych zmian oceniamy pozytywnie. Doceniamy fakt, że projekt nie przewiduje automatycznego finansowania składek wszystkich osób posiadających status artysty zawodowego, ale koncentruje wsparcie na tych, którzy rzeczywiście znajdują się w trudnej sytuacji materialnej.
Jednocześnie jako odpowiedzialni parlamentarzyści chcemy wykorzystać debatę do zadania kilku pytań, które naszym zdaniem mogą pomóc w jeszcze lepszym przygotowaniu tego rozwiązania. W pierwszej kolejności chodzi o kwestię przyznawania statusu artysty zawodowego. Rozumiemy potrzebę stworzenia mechanizmu weryfikacji osób ubiegających się o wsparcie. Chcielibyśmy jednak uzyskać zapewnienie, że procedura będzie maksymalnie przejrzysta, sprawiedliwa i wolna od uznaniowości. W jaki sposób zorganizowany zostanie udział przedstawicieli różnych środowisk twórczych w procesie opiniowania? Czy przewidziano skuteczny i szybki tryb odwoławczy dla osób, które nie uzyskają statusu artysty zawodowego? Chcielibyśmy uzyskać więcej informacji dotyczących funkcjonowania komisji opiniującej oraz tego, jakie będą całkowite koszty funkcjonowania systemu po jego wdrożeniu. Jakie są prognozy dotyczące liczby osób, które będą objęte wsparciem po wejściu ustawy w życie? Chcielibyśmy również zwrócić uwagę na sytuację młodych twórców rozpoczynających swoją drogę zawodową. Co roku uczelnie artystyczne opuszczają tysiące absolwentów, którzy często przez pierwsze lata działalności znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Czy przewidziano rozwiązania ułatwiające młodym artystom korzystanie z nowych przepisów?
Szanowni Państwo! Polskie Stronnictwo Ludowe od lat podkreśla, że rozwój kultury nie może ograniczać się wyłącznie do wspierania instytucji kultury. Musi obejmować również ludzi, którzy tę kulturę tworzą. Dlatego z uznaniem odnosimy się do przedstawionego projektu ustawy. Dostrzegamy jego społeczną wartość oraz to, że jest odpowiedzią na realne problemy środowisk twórczych. Jednocześnie liczymy na wyjaśnienie przedstawionych kwestii podczas dalszych prac parlamentarnych, tak aby przyjęte rozwiązania były nie tylko słuszne w założeniach, ale też skuteczne w praktyce. Kultura nie powstaje sama. Za każdą książką, każdym obrazem, koncertem, filmem czy spektaklem stoi człowiek, artysta.
(Poseł Dariusz Matecki: Książki się sprzedaje.)
Jeżeli chcemy mieć silną polską kulturę, to musimy zadbać także o bezpieczeństwo socjalne tych, którzy ją tworzą, dlatego Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe (Dzwonek) będzie wspierał dalsze prace nad projektem ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia