10. kadencja, 64. posiedzenie, 3. dzień (04-09-2026)
31. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o poselskich projektach ustaw:
- o rekompensatach za szkody wyrządzone przez ptaki,
- o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw
(druki nr 258, 1387 i 1661).Poseł Zbigniew Ziejewski:
Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Proponowany projekt ustawy ma na celu dokonanie zmian w ustawie o ochronie przyrody, uzupełnia obowiązujące przepisy o odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone działalnością gatunków będących pod ochroną poprzez rozszerzenie zakresu o kategorię ptactwa, tj. dzikie gęsi, żurawie, łabędzie, kruki - w uprawach na gruntach ornych i płodach rolnych, oraz kormorany, czaplę białą, czaplę siwą - w stawach przeznaczonych do chowu i hodowli ryb - w odniesieniu do akwakultury oraz do powierzchniowych wód płynących - w odniesieniu do obwodów rybackich.
Niniejszy projekt ustawy pozwoli na wypłatę odszkodowań oraz rekompensant za szkody spowodowane przez wszystkie te gatunki ptaków. W obecnym stanie prawnym brakuje regulacji umożliwiających wypłaty tego typu odszkodowań. Obowiązujące przepisy odnoszą się jedynie do żubrów, wilków, rysi, niedźwiedzi, bobrów, zawarte są w art. 126 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, oraz do dzików, łosi, jeleni, danieli i saren, zakwalifikowanych w ustawie - Prawo łowieckie, nie uwzględniając ptactwa.
W ostatnim czasie rolnicy i rybacy często borykają się z problemami szkód wyrządzanych w uprawach rolnych i stawach hodowlanych przez ptaki, których populacja stale rośnie. Ponoszą liczne straty, za które nie przysługuje im żadne odszkodowanie z uwagi na brak uwzględnienia niektórych ptaków jako gatunków, za które odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa.
Mając na uwadze ciężką pracę rolników i rybaków, którzy utrzymują bezpieczeństwo żywnościowe w kraju, zasadne jest wprowadzenie regulacji umożliwiającej wypłaty odszkodowań lub rekompensat za szkody spowodowane przez ptactwo, tak aby rolnik i rybak nie ponosili kosztów utrzymania zwierząt dziko żyjących, żerujących na jego uprawach, stawach hodowlanych i obwodach rybackich.
W celu zapewnienia skutecznej ochrony funkcjonowania gospodarstw rolnych i rybackich, szczególnie dotkniętych szkodami spowodowanymi przez ptaki, w niniejszym projekcie ustawy proponuje się, aby oględziny w celu szacowania szkód, a także ustalenia wysokości odszkodowań i ich wypłaty wykonywał dyrektor oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, KOWR, właściwy ze względu na miejsce występowania szkód.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o ochronie przyrody oraz trzech innych ustawach sektorowych, tj. w ustawie o izbach rolniczych, o jednostkach doradztwa rolniczego oraz o KOWR.
Projekt ustawy pozostaje zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 2, art. 32, art. 64 ust. 1 i 2. Projektowana ustawa jest zgodna z wiążącym Polskę prawem międzynarodowym i unijnym, w szczególności z Konwencją o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt, tzw. Konwencją Bońską, Konwencją o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz siedlisk naturalnych, tzw. Konwencją Berneńską, a także dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw. dyrektywą ptasią.
Projekt poprzez wprowadzone zmiany przywraca poczucie sprawiedliwości. Państwo mówi rolnikom: chronimy przyrodę, ale nie zostawiamy was z kosztami tej ochrony. To rozwiązanie jest ludzkie, realistyczne i potrzebne. Pozwoli to zwiększyć zaufanie rolników i rybaków do państwa, zwłaszcza tam, gdzie do tej pory panowało poczucie bezradności wobec strat spowodowanych przez chronione gatunki. Zmniejszy się też napięcie na linii człowiek - przyroda, ponieważ rolnik nie będzie już postrzegał chronionych ptaków jako zagrożenie, lecz będzie je postrzegał jako część przyrody, w odniesieniu do której szkody są rekompensowane w cywilizowany sposób.
Przedłożona ustawa jest czymś więcej niż zmianą prawa. To jest gest solidarności z rolnikami i rybakami. Jeśli państwo wymaga ochrony przyrody, musi chronić dorobek tych, którzy ją utrzymują. Proponowana ustawa jest wyważona, zgodna z prawem europejskim, poparta przez izby rolnicze i środowisko producentów rolnych. To akt sprawiedliwości wobec tych, którzy każdego dnia pracują na bezpieczeństwo żywnościowe Polski, a jednocześnie ponoszą koszty ochrony przyrody, która jest naszym wspólnym dobrem.
Wysoka Izbo! Apeluję o pozytywną opinię i rekomendację odnośnie do tego projektu ustawy, bo to jest ustawa nie tylko o odszkodowaniach, lecz także o szacunku dla pracy polskiego rolnika i rybaka (Dzwonek) i o odpowiedzialnej równowadze między człowiekiem a naturą.
Polskie Stronnictwo Ludowe poprze tę ustawę.
Chciałbym panu posłowi Zielińskiemu powiedzieć, że ta ustawa była procedowana już w poprzedniej kadencji. Była to ustawa mojego autorstwa, niestety dwoma głosami przepadła w Sejmie. To jest ponowny projekt ustawy, nad którym w tej chwili procedujemy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia