10. kadencja, 64. posiedzenie, 3. dzień (04-09-2026)

31. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o poselskich projektach ustaw:
- o rekompensatach za szkody wyrządzone przez ptaki,
- o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw
(druki nr 258, 1387 i 1661).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako poseł niezrzeszony oceniam ten projekt bez partyjnych etykiet. Rolnicy i gospodarstwa rybackie ponoszą realne, często powtarzające się straty. Jednocześnie państwo, chroniąc określone gatunki, ogranicza sposoby zapobiegania szkodom. Koszt ochrony przyrody, która jest dobrem wspólnym, nie może spadać wyłącznie na właściciela pola lub stawu. Dlatego popieram kierunek: objęcie odpowiedzialnością Skarbu Państwa szkód powodowanych przez kormorany, żurawie, gęsi, łabędzie, ptaki krukowate i czaple.

    Sprawny system może też zmniejszyć konflikt i presję na nielegalne płoszenie albo odstrzał. Odszkodowanie nie może jednak zastąpić finansowanej prewencji, monitoringu szkód i opartego na danych zarządzania populacjami.

    Nie możemy jednak uchwalić odszkodowania istniejącego tylko na papierze. W druku nr 1661 kluczowe kwestie pozostawiono rozporządzeniu: sposób zgłoszenia, terminy oględzin, dowody pozwalające ustalić gatunek, metodę wyceny i sposób wypłaty. W uprawie kilka dni zwłoki może oznaczać wybór między ratowaniem plonu a czekaniem na komisję. W wodach płynących równie trudno wiarygodnie ustalić liczbę i wartość utraconych ryb.

    Projekt przekazuje nowe zadania KOWR, chociaż izby rolnicze wskazują, że ARiMR ma sieć powiatową, kadry i system informatyczny. Nie znamy też wiarygodnego kosztu. Projektodawcy podają od 59 do 72 mln zł rocznie, lecz eksperci sejmowi ostrzegają przed znacznym niedoszacowaniem, szczególnie po objęciu utraconych korzyści także przy szkodach wyrządzanych przez wilki, niedźwiedzie, rysie, żubry i bobry.

    Jest też luka prawna. Ustawa ma wejść w życie po 30 dniach, a Biuro Legislacyjne wskazało potrzebę przepisu utrzymującego w mocy dotychczasowe rozporządzenie. W sprawozdaniu takiego przepisu nie ma.

    Popieram zasadę rekompensaty, ale warunkiem musi być jasna procedura, obiektywna wycena, zabezpieczone finansowanie, przygotowanie KOWR oraz skuteczna i dostępna prewencja. Rolnik potrzebuje prawa, które pozwoli wypłacić pieniądze, a nie kolejnej obietnicy. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia