10. kadencja, 64. posiedzenie, 3. dzień (04-09-2026)

32. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2869).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Żandarmeria Wojskowa powinna mieć narzędzia odpowiadające realnym zagrożeniom. Gdy spada dron, ktoś obserwuje wojskową infrastrukturę albo przedsiębiorcy ustawiają przetarg dla wojska, oczekiwanie na inną służbę może opóźniać zabezpieczenie miejsca i dowodów.

    Dlatego kierunek projektu uważam za uzasadniony. Porządkuje właściwość żandarmerii, wzmacnia walkę z korupcją, cyberprzestępczością i dywersją, pozwala używać kamer nasobnych oraz sprawniej badać zdarzenia z udziałem wojskowych pojazdów. Kamera może chronić pokrzywdzonego, zatrzymanego i żandarma.

    Nie jest to jednak wyłącznie techniczna nowelizacja. Projekt rozszerza władzę formacji wojskowej wobec cywilów, m.in. uczestników zamówień publicznych i osób zakłócających czynności. Poszerza katalog kontroli operacyjnej, dostęp do danych oraz sytuacje użycia broni palnej. Kontrola operacyjna nadal wymaga zgody wojskowego sądu okręgowego i prokuratora, ale im szersze uprawnienia, tym precyzyjniejsze muszą być ich granice.

    Szczególny niepokój budzi uzasadnienie, według którego podstawą legitymowania może być samo zdenerwowanie, przebywanie przy chronionym obiekcie albo fotografowanie jednostki. Legalne zachowanie nie może samo w sobie tworzyć podejrzenia. Również status wykonawcy wojskowego zamówienia nie powinien otwierać żandarmerii drogi do badania spraw niezwiązanych z tym kontraktem.

    OSR mówi, że projekt nie wpłynie na obywateli i nie wymaga dodatkowych wydatków ani ewaluacji. Jednocześnie wymienia nowe szkolenia, systemy, dokumentację i obowiązki sądów. Tego nie da się pogodzić.

    Jako poseł niezrzeszony popieram skierowanie projektu do dalszych prac, ale nie daję blankietowej zgody. W komisji potrzebne są: funkcjonalne ograniczenie właściwości wobec cywilów, obowiązek dokumentowania podstaw legitymowania, jasne zasady uruchamiania i zabezpieczania nagrań, rzetelne koszty, sprawozdawczość oraz ewaluacja.

    Silna żandarmeria - tak. Nieprecyzyjna władza nad obywatelem - nie. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia