10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)
23. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych Eliza Zeidler:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Odpowiadając na zadane pytanie, na wstępie bardzo dziękuję za zainteresowanie inicjatywą dotyczącą zwiększenia udziału komponentu krajowego w kluczowych procesach inwestycyjnych spółek z udziałem Skarbu Państwa. To przedsięwzięcie, ten projekt, jest szczególnie istotne dla gospodarki narodowej. Jest też jednym z priorytetów rządu pana premiera Donalda Tuska i samego Ministerstwa Aktywów Państwowych. Naszym celem jest zwiększanie konkurencyjności i kompetencji krajowych przedsiębiorstw, zmniejszanie uzależnienia od kontrahentów zagranicznych, budowanie odporności gospodarki na kryzysy i zapewnienie bezpieczeństwa realizowanych inwestycji.
By odpowiedzieć na zadane pytanie, chciałabym najpierw przedstawić kilka faktów, powiedzieć kilka zdań wprowadzenia. Do realizacji tego zadania powstał Zespół do spraw Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych w szerokim składzie instytucji publicznych, w tym Głównego Urzędu Statystycznego. Do zadań zespołu należało m.in. określenie metodologii pomiaru udziału komponentu krajowego w kluczowych procesach inwestycyjnych. Zaznaczyć trzeba, że dotychczas udział ten nie był mierzony w zasadzie nigdzie na świecie. Niektóre kraje, takie jak Wielka Brytania, podejmowały pewne próby i przyjęły pewne zasady jego mierzenia. Jest więc to swego rodzaju novum.
Kolejnym zadaniem było opracowanie koncepcji projektu pilotażowego obejmującego rozwiązania w zakresie wspierania udziału komponentu krajowego w kluczowych procesach inwestycyjnych na przykładzie sektora morskiej i lądowej energetyki odnawialnej. Chodzi o to, by przetestować tę metodologię w praktyce. Za realizację tych zadań zespołu w głównej mierze odpowiada GUS jako urząd wyspecjalizowany w sprawach statystyki oraz ustalania metodologii badań statystycznych. W toku prac zespołu podjęto decyzję o potrzebie wprowadzenia nowego cyklicznego badania statystycznego, które umożliwi zebranie wiarygodnych informacji i danych na temat udziału komponentu krajowego. Będzie skierowane do podmiotów, w tym do wybranych spółek Skarbu Państwa, realizujących kluczowe projekty. Chodzi o to, aby polski rząd w sposób systematyczny i ustrukturyzowany pozyskiwał wiedzę o poziomie komponentu krajowego bazującą na rzetelnych danych. To też wiedza istotna dla parlamentarzystów reprezentujących podatników, którzy finansują szereg projektów modernizacyjnych w naszym kraju.
Na kanwie prac zespołu GUS wprowadził badanie komponentu do rządowego programu badań statystycznych statystyki publicznej, począwszy od edycji za 2026 r., co stanowi jeden z przełomów w myśleniu administracji o komponencie krajowym. Badanie pełnoskalowe będzie realizowane co roku, w pierwszej kolejności w spółkach Skarbu Państwa jako zamawiających oraz podmiotach gospodarki narodowej uczestniczących w istotnych projektach inwestycyjnych w różnych sektorach, takich jak sektor zbrojeniowy, energetyczny, infrastrukturalny, transportowy, technologiczno-cyfrowy.
Opracowana koncepcja metodologii jest testowana w ramach badania pilotażowego. Jesteśmy teraz na etapie pilotażu realizowanego przez GUS. Pilotaż jest realizowany w ramach porozumienia zawartego pomiędzy prezesem GUS a Ministerstwem Aktywów Państwowych. Jest prowadzony niezależnie od pełnoskalowego badania komponentu krajowego przeprowadzanego w ramach wcześniej wskazanego programu. Zakończenie badania i opracowanie wniosków w formie raportu z badania pilotażowego planowane jest przez GUS na koniec marca 2027 r. Co istotne, badanie pilotażowe stanowi pierwszy etap budowy tego kompleksowego systemu monitorowania komponentu. Informacje, które zostaną pozyskane w ramach pilotażu, będą wykorzystane do oceny doskonalenia metodologii i wprowadzenia niezbędnych modyfikacji przed realizacją badania pełnoskalowego w ramach programu badań statystycznych statystyki publicznej.
Badanie pilotażowe obejmuje spółki Skarbu Państwa nadzorowane przez Ministerstwo Aktywów Państwowych, mianowicie spółki z Grupy Orlen, Grupy Enea, Tauron i PGE, oraz podmioty gospodarki narodowej uczestniczące w istotnych projektach inwestycyjnych w sektorze inwestycyjnym. Sektor ten został wytypowany na pilotaż ze względu na wysoki wolumen realizowanych inwestycji i istotne znaczenie z punktu widzenia gospodarki krajowej. Sektor energetyczny cechuje silna orientacja na rozwój lokalnego łańcucha dostaw i łańcucha wartości, co czyni go szczególnie właściwym ze względu na przyjętą metodologię. W dniu dzisiejszym zakończono pierwszy etap pilotażu. Zostały zebrane dane na specjalnie przygotowanym w tym celu formularzu. W ramach tego etapu zgłoszono 51 projektów energetycznych o wartości 167 mld zł. Do dalszego badania zakwalifikowano 14 projektów o wartości 82 mld zł. To są projekty, dla których podpisano do końca lipca bieżącego roku umowy z wykonawcami o wartości co najmniej 50 mln zł.
Prośby o wypełnienie formularzy skierowano do 250 jednostek. Projekty zgłosiło 29 zamawiających. Tak jak powiedziałam, zgłoszono 51 projektów o łącznej wartości 167 mld zł. Jeśli chodzi 14 zakwalifikowanych projektów, to umowy zostały podpisane na kwotę 82 mld zł. Z aktualnego stanu prac wynika, że jesteśmy na etapie pilotażu. Wyniki będziemy w stanie podać wtedy, kiedy GUS przeprowadzi pilotaż i podzieli się z nami danymi. Jesteśmy w stałym kontakcie i współpracujemy na bieżąco z Głównym Urzędem Statystycznym, ażeby przyjęty sposób liczenia tego komponentu był jak najbardziej wiarygodny (Dzwonek) i służył dalszemu rozwijaniu polskiej gospodarki. Dziękuję.
Przebieg posiedzenia