10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

26. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2027 Rokiem Tadeusza Mazowieckiego (druki nr 2510 i 2717).

Poseł Aleksandra Leo:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dzisiaj mam mówić o ustanowieniu roku 2027 rokiem premiera Tadeusza Mazowieckiego. I trudno mi mówić o nim wyłącznie jako postaci historycznej. Miałam ten ogromny zaszczyt poznać pana premiera i pracować z nim w Kancelarii Prezydenta Bronisława Komorowskiego. Tadeusz Mazowiecki to pierwszy niekomunistyczny premier po 1989 r., człowiek ˝Solidarności˝, uczestnik okrągłego stołu, jedna z najważniejszych postaci polskiej transformacji. Tymczasem w kancelarii spotkałam przede wszystkim człowieka niezwykle skromnego, spokojnego i uważnego w stosunku do innych, kogoś, kto nie musiał przypominać innym o swoich własnych zasługach.

    Był związany ze środowiskiem katolickim i środowiskiem świeckim. Przez wiele lat kierował miesięcznikiem ˝Więź˝. Jako poseł koła ˝Znak˝ w 1968 r. współtworzył interpelacje w obronie represjonowanych studentów. Działał w opozycji demokratycznej. W sierpniu 1980 r. był jednym z głównych doradców robotników strajkujących w Gdańsku. Później kierował tygodnikiem ˝Solidarność˝. Po wprowadzeniu stanu wojennego został internowany. W 1989 r. uczestniczył w okrągłym stole, a następnie stanął czele rządu w jednym z najtrudniejszych momentów w naszej najnowszej historii. Polska wychodziła z komunizmu, trzeba było zacząć budować demokratyczne państwo oraz zupełnie nowy porządek gospodarczy. Był przewodniczącym Unii Demokratycznej, potem Unii Wolności. Mi, posłance Unii Centrum, jego polityczne dziedzictwo jest szczególnie bliskie. Współtworzył wspomnianą wcześniej konstytucję z 1997 r. Był także specjalnym wysłannikiem Organizacji Narodów Zjednoczonych w byłej Jugosławii, ale po masakrze w Srebrenicy zrezygnował z pełnienia tej funkcji, protestując przeciwko bierności społeczności międzynarodowej. Ta decyzja bardzo dużo mówi o Tadeuszu Mazowieckim, bo funkcja nigdy nie była dla niego ważniejsza niż zasady. I chyba właśnie to najbardziej pamiętam także z pracy z panem premierem: człowieka, który miał ogromny autorytet, ale nie potrzebował go demonstrować, który potrafił słuchać, który mógł się z kimś głęboko nie zgadzać, nie przestając go jednocześnie szanować.

    Moi poprzednicy wypowiadali zdanie: Można się różnić, można się spierać, ale nie wolno się nienawidzić. Dzisiaj to zdanie brzmi chyba jeszcze mocniej niż wtedy, kiedy je wypowiadał.

    W 1927 r. przypada 100. rocznica jego urodzin. Tadeusz Mazowiecki urodził się 18 kwietnia 1927 r. w Płocku. (Dzwonek) Chciałabym, żeby ten rok nie zmienił się wyłącznie w serię rocznicowych uroczystości, ale żeby był okazją do przypomnienia nie tylko tego, co Tadeusz Mazowiecki zrobił dla Polski, ale też tego, jakim był politykiem i jakim był człowiekiem. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia