10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

26. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2027 Rokiem Tadeusza Mazowieckiego (druki nr 2510 i 2717).

Poseł Adam Luboński:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W 2027 r. minie 100 lat od urodzin Tadeusza Mazowieckiego. To okazja, by przypomnieć człowieka, który uczestniczył w drodze Polski od komunizmu do demokracji. Mazowiecki nie pojawił się w naszej historii dopiero w 1989 r. Przez wiele lat kierował miesięcznikiem ˝Więź˝. Jako poseł w PRL współtworzył w 1968 r. interpelację w obronie studentów represjonowanych po protestach marcowych. W sierpniu 1980 r. doradzał strajkującym robotnikom Stoczni Gdańskiej, później był doradcą ˝Solidarności˝.

    W 1989 r. stanął przed zadaniem, którego skali dzisiaj łatwo nie doceniać. Trzeba było pokojowo wyprowadzić Polskę z systemu komunistycznego i zacząć budować demokratyczne państwo oraz gospodarkę rynkową. Został pierwszym po II wojnie światowej niekomunistycznym premierem Polski.

    Nie wszystko w tamtym czasie zrobiono dobrze. Transformacja miała ogromne koszty społeczne. Wiele rodzin straciło pracę i poczucie bezpieczeństwa. Możemy spierać się o tempo zmian, konkretne decyzje i znaczenie słów, które przeszły do historii jako gruba kreska. Nie musimy więc robić z Mazowieckiego postaci bez skazy, żeby uznać ciężar odpowiedzialności, jaki w tamtym czasie wziął na siebie.

    Jest w jego życiorysie jeszcze jedna decyzja, o której warto pamiętać. Jako specjalny sprawozdawca ONZ do spraw praw człowieka w byłej Jugosławii dokumentował tragedię wojny na Bałkanach. W 1995 r. po upadku Srebrenicy i Žepy zrezygnował z funkcji w proteście przeciwko bezradności społeczności międzynarodowej. Uznał, że nie może dalej pełnić tej roli, gdy ludność cywilna pozostaje bez jakiejkolwiek ochrony. Pokazał wtedy, że kompromis ma granice i że człowiek sprawujący funkcję publiczną musi czasem powiedzieć: na to nie mogę się zgodzić.

    Polska polityka potrzebuje sporu, ale nie potrzebuje nienawiści, potrzebuje kompromisu, ale nie za wszelką cenę. Przede wszystkim potrzebuje ludzi gotowych brać odpowiedzialność za państwo także wtedy, gdy decyzje są trudne i niepopularne.

    Rok Tadeusza Mazowieckiego nie ma tworzyć bezkrytycznej legendy. Ma przypomnieć jego udział w budowaniu demokratycznej Polski oraz tworzyć przekonanie, że polityka może być i służyć państwu. Dlatego mając świadomość zarówno jego zasług, jak i sporu o jego dorobek, Klub Parlamentarny Polska 2050 poprze projekt uchwały ustanawiającej rok 2027 Rokiem Tadeusza Mazowieckiego. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia