10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

26. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2027 Rokiem Tadeusza Mazowieckiego (druki nr 2510 i 2717).

Poseł Dorota Olko (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoko Izbo! Uchwała, o której dyskutujemy, dotyczy upamiętnienia postaci wyjątkowo ważnej dla współczesnej Polski. Gdy Tadeusz Mazowiecki obejmował urząd premiera 24 sierpnia 1989 r., nie robił tego dla zaspokojenia własnych ambicji politycznych. Był pełen obaw wobec pozycji środowisk demokratycznych, obawiał się odwetu sił komunistycznych. Mimo to przyjął odpowiedzialność za los Polski w tym trudnym okresie. Jego rola nie ograniczała się wyłącznie do rozmontowania starego systemu. Wśród jego zasług należy wskazać wzniesienie fundamentów demokratycznego i praworządnego państwa polskiego.

    Życiorys Mazowieckiego jako polityka, ale też opozycjonisty z okresu PRL, publicysty oraz działacza chrześcijańskiego, któremu bliskie były wartości lewicowe, dla Lewicy szczególnie jest ważny ze względu na trzy wyznawane przez niego przekonania.

    Pierwszą z nich jest obywatelskość. Jako współautor konstytucji Mazowiecki wyjątkową uwagą darzył art. 1: Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Uważał, że pomyślność państwa zależy od zaangażowania ludzi, którzy chcą brać na siebie odpowiedzialność oraz działać, kierując się dobrem całej wspólnoty. Jednocześnie Mazowiecki sprzeciwiał się działaniu dla korzyści tu i teraz, podkreślając znaczenie myślenia o długofalowych konsekwencjach polityki dla interesu publicznego.

    W latach 1992-1995 Mazowiecki jako wysłannik Organizacji Narodów Zjednoczony wysłuchał setki relacji ofiar krwawej wojny domowej w byłej Jugosławii. Jednoznacznie ustalił, że czystki etniczne dokonane przez strony konfliktu nie były przypadkiem, lecz stanowiły część systematycznej polityki. Po masakrze w Srebrnicy w geście protestu wobec bezczynności świata na cierpienie ludności cywilnej zrezygnował z pełnionej funkcji. Sprzeciw Mazowieckiego wobec obojętności pozostaje wciąż ważny w obliczu trwającej zbrodniczej wojny Rosji przeciwko Ukrainie oraz izraelskiego ludobójstwa na Palestyńczykach.

    Z dzisiejszej perspektywy musimy szczególnie pamięć o przesłaniu Mazowieckiego: można się różnić, można się spierać, ale nie wolno się nienawidzić. Mazowiecki traktował z szacunkiem różnice w poglądach i opiniach, był otwarty na dialog oraz konstruktywną wymianę zdań. Uważał, że z wrogości, pomówień i uprzedzeń nie można czynić paliwa wyborczego, nawet jeżeli może się to wiązać z przegraną polityczną. Dlatego po odejściu z funkcji premiera z coraz większą trwogą obserwował narastającą w polskim życiu publicznym nienawiść.

    Nie zapominając, że rozpoczętej za jego zarządów transformacji ustrojowej towarzyszyły ogromne koszty społeczne i ludzkie tragedie, w uznaniu dla postawy Tadeusza Mazowieckiego jako męża stanu oraz wzorca odpowiedzialnej oraz moralnej polityki, klub parlamentarny Lewicy poprze przedstawiony projekt uchwały.

Przebieg posiedzenia