10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

30. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2027 Rokiem Objawień Matki Bożej Gietrzwałdzkiej (druki nr 2506 i 2759).

Poseł Aleksandra Leo:

    Pani Marszałku! Wysoka Izbo! Gietrzwałd i wydarzenia z 1877 r. są ważne dla Polaków, przede wszystkim jednak są związane z wiarą katolicką. Od tego faktu nie powinniśmy uciekać. Polska jest państwem świeckim. I nie jest to zasada wymierzona przeciwko religii. Przeciwnie, świeckie państwo powinno gwarantować każdemu możliwość wyznawania swojej wiary albo nie wyznawania żadnej. Powinno jednak zachować bezstronność wobec różnych przekonań religijnych i światopoglądowych. Dlatego mam wątpliwość, czy wybieranie przez Sejm wydarzeń religijnych na patronów roku jest właściwym sposobem realizowania tej zasady. Sejm nie jest przecież instytucją katolicką. Reprezentuje wszystkich obywateli: katolików, osoby innych wyznań, agnostyków i ateistów.

    I właśnie dlatego powinniśmy szczególnie pilnować granicy między szacunkiem dla religii a angażowaniem państwa w sprawę wiary. Nie oznacza to oczywiście, że mamy pomijać znaczenie Gietrzwałdu w naszej historii. Wręcz przeciwnie, wydarzenia z 1877 r. miały miejsce w czasie zaborów i nasilonej germanizacji. Według relacji dzieci Maryja miała zwracać się do nich po polsku. W tamtych realiach język polski miał znaczenie daleko wykraczające poza codzienną komunikację. Był częścią walki o zachowanie własnej tożsamości. Gietrzwałd zaczął przyciągać Polaków z różnych zaborów. Stał się miejscem spotkania ludzi, których dzieliły granice, ale łączyły język, kultura i poczucie wspólnoty. Ten społeczny i historyczny wymiar wydarzeń jest ważny i warto o nim mówić.

    Jednak czym innym jest opowiadanie o znaczeniu religii dla polskiej historii, a czym innym jest ustanawianie przez parlament patronatu nad wydarzeniem będącym przedmiotem konkretnej wiary.

    W projekcie idziemy jeszcze o krok dalej. Do obchodów jubileuszu zachęca się instytucje państwowe, samorządy, organizacje społeczne, a także szkoły. Właśnie w tym miejscu pytanie o świeckość państwa staje się szczególnie istotne. Musimy szanować świecki charakter państwa, a jednocześnie pamiętać, że historia Polski jest nierozerwalnie związana także z historią chrześcijaństwa. Gietrzwałd jest tego przykładem. To wydarzenie stało się ważnym doświadczeniem społecznym i narodowym w czasie, gdy Polacy walczyli o zachowanie własnej tożsamości.

    Ten kulturowy i wspólnotowy wymiar sprawia, że Klub Parlamentarny Centrum skłania się do poparcia tej uchwały. Jednocześnie chcemy wyraźnie zaznaczyć, że przy kolejnych patronatach Sejm powinien znacznie uważniej przestrzegać granicy między upamiętnieniem roli religii w naszej historii a państwowym patronatem nad wydarzeniami o charakterze wyznaniowym. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia