10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

32. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2027 Rokiem Kazimiery Bujwidowej (druki nr 2508 i 2715).

Poseł Elżbieta Gapińska:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Gdyby nie takie kobiety jak Kazimiera Bujwidowa, być może nie miałybyśmy dzisiaj szans na zasiadanie w polskim parlamencie. Bo Kazimiera Bujwidowa była jedną z ważniejszych polskich działaczek kobiecych na rzecz edukacji, równouprawnienia kobiet, walki o prawa wyborcze dla kobiet, co niewątpliwie przyczyniło się do równouprawnienia wyborczego kobiet po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Angażowała się w walkę o dostęp kobiet do edukacji. Wspierała ich starania o możliwość studiowania na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z jej inicjatywy w 1894 r. do Uniwersytetu Jagiellońskiego trafiły 54 podania kobiet o dopuszczenie do studiów. Jeszcze w tym roku kobiety zaczęły uczestniczyć w zajęciach jako tzw. hospitantki, a od 1897 r. zniesiono częściowo ograniczenia, bowiem mogły studiować na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Kazimiera Bujwidowa przyczyniła się do powstania w 1896 r. gimnazjum żeńskiego w Krakowie z programem porównywalnym do szkół męskich, ponieważ warunkiem studiowania było posiadanie matury, którą niewiele kobiet mogło się okazać, ponieważ nie istniały szkoły żeńskie, w których edukacja kończyła się egzaminem maturalnym.

    Była emancypantką i działaczką feministyczną. Zajmowała się prawami politycznymi kobiet, ich edukacją, prawami nauczycielek. Najbardziej interesowała się prawami kobiet, o czym świadczą liczne teksty dotyczące tych kwestii. Współpracowała z czasopismami związanymi z ruchem kobiecym. Jej teksty ukazywały się w ˝Nowym Słowie˝. Interesowała się problemami zdrowia publicznego. Jej działalność wykraczała poza Kraków i ziemie polskie. Reprezentowała polski ruch kobiecy m.in. podczas kongresu spraw kobiecych w Paryżu w 1910 r. Organizowała demonstracje w sprawie praw wyborczych kobiet. Była mocno zaangażowana w kampanię wyborczą Marii Dulębianki, która jako pierwsza kobieta kandydowała do Sejmu Krajowego. Bujwidowa sprzeciwiała się tradycyjnemu rozumieniu roli kobiety i sprowadzaniu tej roli wyłącznie do macierzyństwa. Podczas I wojny światowej wraz z mężem i córkami prowadziła szpital dla żołnierzy legionów.

    Proszę państwa, jest to osoba niezwykle zasłużona dla kobiet, dla tego, jaką pozycję dzisiaj możemy mieć, dlatego klub Koalicji Obywatelskiej popiera uchwałę ustanawiającą rok 2027 Rokiem Kazimiery Bujwidowej w uznaniu jej zasług. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia