10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

32. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2027 Rokiem Kazimiery Bujwidowej (druki nr 2508 i 2715).

Poseł Ewa Schädler (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Są postaci, których działalność wykracza daleko poza epokę, w której żyły, i pozostawia ślad w kolejnych pokoleniach. Warto o nich mówić również dlatego, że pytania, które stawiały, pozostają aktualne.

    Do takich osób bez wątpienia należy Kazimiera Bujwidowa. W 2027 r. przypada 160. rocznica jej urodzin. Bujwidowa była działaczką społeczną i oświatową, ale przede wszystkim osobą, która bardzo wcześnie dostrzegła prostą zależność: bez dostępu do edukacji trudno mówić o rzeczywistym równouprawnieniu. Sama doświadczyła ograniczeń, jakie nakładało na kobiety ówczesne prawo. Nie mogła podjąć studiów, dlatego swoją edukację kontynuowała w ramach Uniwersytetu Latającego. Po przeprowadzce do Krakowa zaangażowała się w działalność społeczną i przez lata działała na rzecz dostępu kobiet do uniwersytetów oraz edukacji dzieci z uboższych środowisk.

    W 1894 r. dzięki jej staraniom pierwsze 54 kobiety złożyły podania o przyjęcie na Uniwersytet Jagielloński. Problem był jednak bardzo praktyczny: aby studiować, trzeba było mieć maturę, a kobiety nie miały możliwości ukończenia szkoły średniej dającej takie uprawnienia. Bujwidowa nie poprzestała więc na postulatach. Założyła pierwsze żeńskie gimnazjum, którego program odpowiadał programowi szkół męskich i kończył się egzaminem maturalnym. To właśnie ten element jej działalności wydaje mi się szczególnie ważny. Pokazuje bowiem, że zmiana społeczna nie zawsze zaczyna się od wielkich deklaracji. Czasem zaczyna się od stworzenia komuś realnej możliwości zdobycia wiedzy, wykształcenia, zawodu i samodzielności.

    Bujwidowa rozumiała również, że edukacja prowadzi dalej - do udziału w życiu publicznym. Organizowała demonstracje na rzecz praw wyborczych kobiet, kierowała petycje do władz i angażowała się w działalność ruchu kobiecego. Jej działalność nie ograniczała się zresztą do kwestii praw kobiet. Angażowała się w reformę szkoły, chciała, aby wychowywała ona świadome obywatelki i świadomych obywateli, zabiegała także o edukację dotyczącą zdrowia i higieny. W czasie I wojny światowej wraz z rodziną prowadziła szpital dla żołnierzy legionów i współtworzyła jeden z pierwszych zakładów produkujących szczepionki na ziemiach polskich.

    Rok Kazimiery Bujwidowej może więc być okazją nie tylko do przypomnienia konkretnej postaci. Może być również okazją do rozmowy o tym, jak wiele zmienia dostęp do edukacji, wiedzy i możliwości samodzielnego decydowania o własnym życiu. Dlatego Klub Parlamentarny Polska 2050 popiera ustanowienie roku 2027 Rokiem Kazimiery Bujwidowej i będzie głosował za przyjęciem tej uchwały. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia