10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)
35. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3102 i 3107).
Poseł Sprawozdawca Mariusz Popielarz:
Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji dotyczące rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, zawarte w drukach nr 3102 oraz 3107.
Projekt dotyczy kilku ważnych obszarów funkcjonowania rynku energii elektrycznej. Chodzi przede wszystkim o dalsze wdrażanie Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii, czyli CIRE, o bezpieczeństwo wymiany danych, o lepsze bilansowanie Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a także o uproszczenie części rozliczeń na rynku energii.
Najważniejsze zmiany można podzielić na pięć grup. Po pierwsze, zasady działania w sytuacji awarii lub czasowej niedostępności CIRE. Po drugie, rozwiązania przejściowe dla operatorów, którzy nie zakończą integracji z systemem w terminie. Po trzecie, nowe obowiązki dotyczące przekazywania danych potrzebnych do bezpiecznego prowadzenia systemu elektroenergetycznego. Po czwarte, uproszczenie zasad dotyczących płatnych stopni zasilania. I po piąte, doprecyzowanie przepisów związanych z licznikami zdalnego odczytu.
Pierwszy duży obszar dotyczy CSIRE. Jest to centralny system, w którym przetwarzane i wymieniane są informacje rynku energii elektrycznej. Znajdują się tam m.in. dane pomiarowe, informacje dotyczące punktów poboru energii oraz dane potrzebne do realizacji procesów rynku detalicznego. W praktyce coraz większa część funkcjonowania rynku energii będzie zależała od sprawnego działania tego systemu. Właśnie dlatego projekt odpowiada na prosty problem. Co zrobić, jeżeli CSIRE albo system informatyczny któregoś z uczestników rynku przestanie czasowo działać? Obecnie przepisy regulują przede wszystkim awarię samego CSIRE. Tymczasem może być tak, że CSIRE działa poprawnie, ale nie działa system operatora, sprzedawcy albo innego uczestnika rynku. Projekt uzupełnia tę lukę. W takiej sytuacji możliwe będzie wprowadzenie określonych procesów i rozliczeń w trybie zastępczym. Podmiot, po którego stronie wystąpi problem, będzie musiał go zgłosić i podjąć działania zmierzające do jego usunięcia. Po przywróceniu normalnego działania systemu będzie obowiązek uzupełnienia brakujących danych i dokonania odpowiednich korekt. Czyli zasada jest jasna: awaria systemu informatycznego nie może sparaliżować rynku energii.
Projekt przewiduje obowiązek wcześniejszego przygotowania odpowiednich procedur awaryjnych. Kluczowi uczestnicy rynku będą musieli wiedzieć, jak działać w razie problemu, kto za co odpowiada i jak zapewnić ciągłość realizacji podstawowych procesów. To ważne, bo dzisiejsza energetyka to już nie tylko elektrownie, linie i transformatory. To również dane. Bez sprawnego przepływu tych danych rynek energii nie może funkcjonować prawidłowo.
Drugi obszar związany z CSIRE dotyczy operatorów systemów dystrybucyjnych, którzy mogą nie zakończyć integracji w pierwotnie przewidzianym terminie. Projekt nie rezygnuje z obowiązku przystąpienia do CSIRE, przewiduje natomiast rozwiązania przejściowe. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki będzie mógł po spełnieniu określonych warunków odstąpić od wymierzenia kary operatorowi, który zakończy integrację w późniejszym terminie wskazanym w ustawie. Jednocześnie możliwe będzie prowadzenie rozliczeń również w okresie przejściowym. Chodzi o to, żeby opóźnienie techniczne jednego podmiotu nie powodowało problemów dla całego rynku.
Kolejny ważny blok projektu dotyczy danych potrzebnych do bezpiecznego prowadzenia Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Projekt przewiduje obowiązek przekazywania trzech podstawowych rodzajów danych. Pierwsze to dane strukturalne, które dotyczą parametrów technicznych, źródeł wytwórczych i magazynów energii, drugie to dane grafikowe, czyli dane o planowanej dostępności i planowanej produkcji, a trzecia grupa to dane czasu rzeczywistego, a więc informacje o tym, co faktycznie dzieje się z danym źródłem albo magazynem w danym momencie. Dlaczego to jest ważne? Operator systemu elektroenergetycznego musi w każdej chwili utrzymywać równowagę pomiędzy produkcją energii a jej poborem, a to zadanie staje się coraz bardziej skomplikowane. Mamy coraz więcej odnawialnych źródeł energii, mamy magazyny energii, mamy coraz więcej źródeł rozproszonych i coraz więcej aktywnych uczestników rynku. W takim systemie operator musi mieć możliwie dokładny obraz tego, co dzieje się w sieci. Jeżeli tych danych nie ma albo są one przekazywane z opóźnieniem, to trudniej odpowiednio reagować. Projekt ma więc poprawić jakość i aktualność informacji, którymi dysponują operatorzy.
Szczegółowe zasady przekazywania danych będą dostosowane do rodzaju źródła i charakteru danego podmiotu. Projekt przewiduje też narzędzia egzekwowania tych obowiązków. W przypadku rażącego naruszenia obowiązków dotyczących przekazywania danych operator będzie mógł czasowo ograniczyć albo wstrzymać świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji. Może to oznaczać ograniczenie wprowadzania energii do sieci, ograniczenie poboru albo czasowe odłączenie danego modułu wytwarzania czy magazynu energii. Podkreślam: chodzi o przypadki rażącego naruszenia, a nie o pojedynczy błąd. Projekt przewiduje również możliwość zastosowania sankcji administracyjnych przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Kolejna grupa zmian dotyczy płatnych stopni zasilania. Jest to mechanizm stosowany wtedy, gdy zachodzi potrzeba ograniczenia poboru energii, a odbiorca otrzymuje wynagrodzenie za zastosowanie się do takiego ograniczenia. Dziś ten system rozliczeń jest dość skomplikowany. W procesie uczestniczy operator systemu przesyłowego, operator systemu dystrybucyjnego i odbiorca. To oznacza dodatkowy obieg dokumentów i bardziej złożone rozliczenia. Projekt ma to uprościć. Operator systemu dystrybucyjnego będzie działał we własnym imieniu, ale na rzecz operatora systemu przesyłowego. Dzięki temu rozliczenie będzie mogło być prowadzone bezpośrednio pomiędzy operatorem systemu dystrybucyjnego a odbiorcą. To mniej dokumentów, prostsza procedura, sprawniejsze wypłaty.
Projekt odnosi się również do liczników zdalnego odczytu instalowanych na stacjach transformatorowych. Przewidziano możliwość odstąpienia od obowiązku instalacji takiego licznika, jeżeli jego montaż będzie niemożliwy z przyczyn technicznych lub prawnych albo ekonomicznie nieuzasadniony. Oczywiście takie odstąpienie będzie musiało zostać odpowiednio udokumentowane. Chodzi więc o to, żeby przepisy nie wymuszały inwestycji, która w konkretnym przypadku jest technicznie niewykonalna albo nieproporcjonalnie kosztowna.
Wysoka Izbo! Jeżeli spojrzymy na cały projekt, widać jeden wspólny kierunek. Polska energetyka coraz bardziej opiera się na danych i systemach informatycznych. Zmienia się sposób produkcji energii. Przybywa źródeł odnawialnych, przybywa magazynów energii, przybywa aktywnych odbiorców i nowych uczestników rynku. To oznacza, że operatorzy muszą szybciej i dokładniej wiedzieć, co się dzieje w systemie. Z jednej strony rozwijamy więc CSIRE, a z drugiej wzmacniamy obowiązki dotyczące przekazywania danych. Jednocześnie wprowadzamy rozwiązania na wypadek awarii, bo żaden system informatyczny nie jest całkowicie odporny na czasową niedostępność. Dla przeciętnego odbiorcy energii większość tych zmian może pozostać niewidoczna, ale od sprawnego działania tych mechanizmów zależy prawidłowość rozliczeń, bezpieczeństwo rynku energii i stabilność całego systemu elektroenergetycznego.
Wysoka Izbo! Komisja do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych rozpatrzyła w dniu 16 września br. projekt ustawy zawarty w druku nr 3102. W trakcie prac komisji zgłoszono poprawki natury legislacyjnej oraz doprecyzowujące, które nie budziły kontrowersji. Ostatecznie komisja przyjęła projekt w brzmieniu przedstawionym w sprawozdaniu zawartym w druku nr 3107. W imieniu komisji wnoszę, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu zaproponowanym przez komisję. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia