10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)

35. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3102 i 3107).

Poseł Danuta Jazłowiecka:

    Dziękuję, pani marszałek.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mamy dzisiaj więcej źródeł energii, a wraz z nimi więcej nowych danych, modułów, które muszą sprawnie funkcjonować w zmiennym, złożonym systemie. Muszą zapewnić sprawną interakcję Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii, CSIRE. Nowe przepisy zwiększają bezpieczeństwo oraz poprawiają efektywność funkcjonowania rynku energii elektrycznej. Porządkują i usprawniają zasady działania centralnego systemu informacji.

    Ustawa wprowadza transparentne mechanizmy ułatwiające rozliczenie procesów rynkowych w przypadku wystąpienia awarii czy problemów z systemami informatycznymi. Przepisy wzmacniają obowiązek przekazywania danych technicznych i handlowych, które są kluczowe i niezbędne dla operatorów w celu bezpiecznego i transparentnego zarządzania polską siecią elektroenergetyczną. W projekcie upraszcza się zasady dokonywania rozliczeń finansowych w momentach, gdy wprowadzone są ograniczenia w poborze energii elektrycznej. Precyzuje się i porządkuje się ramy prawne dotyczące instalacji oraz funkcjonowania liczników zdalnego odczytu.

    Jedno z najważniejszych rozwiązań nakłada obowiązek stworzenia i stosowania planów awaryjnych IT na kluczowe podmioty rynku, w tym operatorów informacji rynku energii, operatorów systemów dystrybucyjnych oraz podmioty bezpośrednio współpracające z systemem, które zabezpieczą ciągłość rozliczeń oraz stabilność dostaw prądu w sytuacji, gdy CSIRE lub systemy z nim współpracujące ulegną awarii bądź staną się niedostępne. Wprowadzone w ramach transformacji energetycznej usprawnienia w zakresie funkcjonowania rynku energii przyspieszają realizację i rozszerzają zakres usług, co wpływa na zmniejszenie biurokracji i poprawę bezpieczeństwa oraz zapewnienie ciągłości korzystania z procesów rynkowych przez Polaków.

    Dlatego też zaskakujące jest dla mnie ciągłe kontestowanie przez prawicę transformacji energetycznej. To prawda, transformacja wymaga od nas wszystkich dużego wysiłku, jest kosztowna, wymaga czasu, ale przecież Polacy korzystają z jej efektów, a kolejne zmiany będą przynosiły jeszcze lepsze rozwiązania dla obywateli. Każdy przeciętny Polak będzie mógł w pełni korzystać z nowych rozwiązań zapewniających m.in. kilka kluczowych udogodnień, do których dzisiaj jeszcze nie wszyscy mają dostęp. Porzucamy biurokrację i wszystko załatwiamy cyfrowo.

    Dzięki pełnemu uruchomieniu centralnego systemu informacji, CSIRE, zaledwie w ciągu 24 godzin każdy Polak będzie mógł zmienić sprzedawcę bez kilkutygodniowego okresu wypowiedzenia. Cały 24-godzinny proces jest operacją czysto księgowo-informatyczną. Fizycznie podczas zmiany dostawcy prąd popłynie tymi samymi kablami, a licznik będzie działać bez zakłóceń. Przeciętny klient nie musi obawiać się, że podczas zmian zostanie odcięty od sieci. Zmiany spowodują szybsze usuwanie awarii w rygorze 24 godzin oraz stabilniejsze dostawy. Sieć energetyczna przekaże dane w czasie rzeczywistym. Operatorzy dowiedzą się o awarii w danej okolicy, zanim zdążymy ją zgłosić telefonicznie. System automatycznie zlokalizuje miejsce usterki, np. zerwany kabel czy uszkodzony transformator. Skróci to czas oczekiwania na przyjazd ekipy naprawczej, zmniejszy ryzyko blackoutów w okresach letnich upałów lub zimowych mrozów.

    Dostęp do taryf dynamicznych i niższych cen zostanie rozszerzony na wszystkich. Dzisiaj w ponad 36-milionowym kraju korzystają z nich zaledwie tysiące rodzin świadomych odbiorców energii. Masowa instalacja inteligentnych liczników otworzy Polakom dostęp do tzw. cen dynamicznych, w przypadku których stawka za prąd zmienia się w ciągu dnia co godzinę, 15 minut. W środku dnia, gdy mocno świeci słońce lub wieje silny wiatr i prąd jest najtańszy, a czasami niemal darmowy, system cen dynamicznych pozwala na zaprogramowanie pralki, zmywarki lub ładowanie samochodu elektrycznego na godziny z najtańszą ceną, co pozwala znacząco obniżyć rachunki. Koniec z szacunkowymi rachunkami i wysokimi dopłatami wyrównawczymi.

    Dzięki licznikom zdalnego odczytu i systemowi CSIRE faktura wystawiana jest wyłącznie za prąd faktycznie zużyty w danym miejscu. Zapłacimy dokładnie za to, co zużyliśmy, bez żadnych niespodzianek. Obecnie w polskich domach zainstalowano już kilka milionów nowoczesnych liczników zdalnego odczytu. Zgodnie z prawem operatorzy systemów dystrybucyjnych muszą wyposażyć w nie co najmniej 80% odbiorców końcowych do końca 2028 r. oraz 100% do końca 2030 r. Nowe przepisy wprowadzą proste, jednolite mechanizmy matematyczne i proceduralne pozwalające operatorom oraz firmom obrotu szybko i bezspornie wyliczyć, ile energii faktycznie dostarczono w czasie restrykcji, jakie rekompensaty lub korekty finansowe należą się poszczególnym uczestnikom rynku.

    Zmiany wprowadzone w Polsce stanowią proces integracji i uodparniania rynku energii na kryzysy. Polska znajduje się obecnie w fazie największej cyfrowej rewolucji infrastrukturalnej w historii krajowej energetyki. Choć startujemy z opóźnieniem, za liderami takimi, jak Estonia czy kraje nordyckie, którzy proces ten zamknęli ponad dekadę temu - cóż, opóźnienia zawdzięczamy poprzedniemu rządowi - dzisiaj nadrabiamy zaległości w możliwie szybkim tempie. Ustawa nie tylko wpisuje się (Dzwonek) w nurt dobrych zmian na rynku energetycznym, ale też zapewnia bezpieczeństwo na wypadek awarii. Jest kolejnym ważnym elementem transformacji.

    Klub Koalicji Obywatelskiej popiera ustawę. W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska w przypadku złożenia w czasie drugiego czytania poprawek i wniosków wnoszę o przejście do przegłosowania rządowego projektu ustawy w trzecim czytaniu bez ponownego odsyłania go do komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia