10. kadencja, 65. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2026)
35. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3102 i 3107).
Poseł Ireneusz Zyska:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus mam zaszczyt przedstawić stanowisko odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, druki nr 3102 i 3107.
Projekt ma na celu wprowadzenie rozwiązań usprawniających funkcjonowanie rynku energii w Polsce. W szczególności wprowadza obowiązek opracowania i stosowania planów działania na wypadek zdarzeń zakłócających działanie systemów informacyjnych zintegrowanych z centralnym systemem informacji rynku energii, CSIRE. Projekt doprecyzowuje zasady prowadzenia rozliczeń w sytuacjach niedostępności CSIRE oraz systemów współpracujących z przyczyn innych niż awaria tych systemów i wprowadza mechanizmy zapewniające ciągłość procesów rynkowych. Ustanawia obowiązki w zakresie przekazywania przez uczestników rynku energii danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych na potrzeby operatora systemu przesyłowego, co ma na celu poprawę bezpieczeństwa i efektywności bilansowania krajowego systemu elektroenergetycznego. Jednocześnie poprawione regulacje upraszczają model rozliczeń płatnych stopni zasilania poprzez dostosowanie go do rzeczywistej roli operatorów systemów dystrybucyjnych i ograniczenie obciążeń administracyjnych.
Centralny system informacji rynku energii jest wdrażany na podstawie ustawy z dnia 20 maja 2021 r. - Prawo energetyczne. Jest to tzw. ustawa licznikowa, która wprowadziła do polskiego porządku prawnego pojęcie CSIRE, powierzyła funkcję operatora systemu rynku energii spółce Polskie Sieci Elektroenergetyczne i zapoczątkowała masowy montaż liczników zdalnego odczytu. Od wejścia w życie tej ustawy minęło 5 lat. W tym czasie diametralnie zmienił się miks energetyczny, znacząco zwiększył się udział źródeł OZE. Na rynku energii w masowej skali pojawili się nowi uczestnicy, jak prosumenci i społeczności energetyczne. Zmieniły się profile dzienne, miesięczne i roczne w zakresie wytwarzania i konsumpcji energii. Wprowadzone zostały nowy model rozliczeń prosumentów, net-billing i taryfy dynamiczne. Powszechne stało się także zjawisko curtailmentu, redysponowania nierynkowego, jako celowego ograniczenia lub wstrzymania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, co prowadzi de facto do marnotrawstwa energii, która mogłaby być wykorzystania np. do elektryfikacji ciepłownictwa systemowego. Nastąpił także szybki wzrost udziału magazynów energii, ładowarek i samochodów elektrycznych. To tylko niektóre elementy systemu elektroenergetycznego i rynku energii, które wyglądały zupełnie inaczej lub nie było ich wcale w 2021 r.
Już wtedy wprowadzenie CSIRE było pilnym zadaniem państwa i operatora systemu przesyłowego. Zatem pytam, dlaczego tak długo trwa wdrażanie systemu, instrumentu stanowiącego istotny element informacji o rynku energii w Polsce, zwiększającego także bezpieczeństwo systemu elektroenergetycznego. Ustawa z 21 maja 2025 r. o zmianie ustawy w związku z wprowadzeniem centralnego systemu informacji rynku energii bezpośrednio umożliwia start systemu CSIRE od 1 lipca 2025 r. Zdefiniowała bezpieczny, etapowy model przyłączenia podmiotów do systemu, rozłożony w czasie. Pełne uruchomienie CSIRE zaplanowano na dzień 18 października 2026 r. Tymczasem, drodzy państwo, przedmiotowy projekt ustawy wprowadza mechanizm odstąpienia od kar pieniężnych za niewdrożenie i nierealizowanie obowiązków związanych z CSIRE wobec tych operatorów systemów dystrybucyjnych, którzy mimo niedotrzymania pierwotnego terminu przystąpią do systemu najpóźniej do dnia 19 kwietnia 2028 r. De facto jest to przesunięcie wdrożenia systemu CSIRE o półtora roku. Opóźnienie jest działaniem na szkodę uczestników rynku energii i operatorów systemów dystrybucyjnych i systemu przesyłowego. Skutkuje osłabieniem bezpieczeństwa systemu elektroenergetycznego, a w konsekwencji - bezpieczeństwa państwa.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mimo tych niedoskonałości, mając na uwadze znaczenie tego projektu dla funkcjonowania systemu elektroenergetycznego i rynku energii w Polsce, Klub Parlamentarny Rozwój Plus poprze przedmiotowy projekt ustawy. Jednakże wyrażam także nadzieję, że ten termin, 19 kwietnia 2028 r., nie będzie już więcej przesuwany. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia