10. kadencja, 66. posiedzenie, 2. dzień (07-10-2026)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o pomocy beneficjentom - osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego ˝Czyste Powietrze˝ (druki nr 3007 i 3104).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Krzysztof Bolesta:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Przede wszystkim na początku chciałbym podziękować za, jak słyszę, poparcie dla projektu ustawy. Ona jest rzeczywiście niezwykle istotna, dlatego że staramy się rozwiązać problem ludzi, którzy zaufali państwu, którzy zaufali programowi i starali się wymieniać kopciuchy. Projekt ustawy w moim przekonaniu zaopiekuje się tą grupą, która była poszkodowana w wyniku udziału w programie.

    Krótko chciałbym spróbować się odnieść - mam już 14 minut - do pytań pań posłanek i panów posłów.

    Zacznę, tak jak sobie notowałem: pan poseł Ściebiorowski i pan poseł Bochenek pytali o podobne rzeczy. Mamy szacunek, że projekt ustawy obejmie 8 tys. rodzin. To jest to zdjęcie, które mamy, jeżeli chodzi o zakres.

    Poseł Tumanowicz zapytał i jeszcze kilka osób zapytało o firmy, dlaczego ten projekt nie dotyczy firm. Proszę państwa, my pracujemy z tym programem, poprawiamy go cały czas, po to żeby jak najlepiej pomagał polskim rodzinom w tym, żeby wymieniały swoje źródła ciepła na czyste i ocieplały swoje domy. W tym procesie oczywiście uczestniczą firmy - przedsiębiorcy uczciwi, nieuczciwi. Uczciwi przedsiębiorcy cały czas są w tym procesie i mają wnioski, które czekają na ocenę, czekają na wypłaty. Już od ponad roku ten proces oceny wniosków i wypłat ciągle jest poprawiany. Efektem tych poprawek, zatrudniania nowych ludzi, poprawy procedur etc., wynikiem tych naszych działań na poziomie ministerstwa oraz na poziomie narodowego funduszu i wojewódzkich funduszy jest to, że w tej chwili kwota do wypłaty, jeśli chodzi o zaległe wnioski, to jest już niespełna 28 mln zł. Żeby dać perspektywę: jeśli chodzi o procedowane w tej chwili wszystkie wnioski w programie ˝Czyste powietrze˝, to jest 1,3 mld zł. A więc te zaległości w stosunku do firm są już praktycznie zredukowane do zera.

    Pani poseł Czechak pytała o to, czy możemy przyspieszyć jeszcze bardziej, niż robi to ustawa. Otóż po to tworzymy tę ustawę, żeby systemowo zaopiekować się potencjalnie poszkodowanymi ludźmi. Pracujemy też z Ministerstwem Sprawiedliwości, żeby rzeczywiście te postępowania były widoczne, żeby nie było jakichś automatyzmów w stylu odrzucania wniosków do organów ścigania.

    Pani poseł Bartuś opisała przypadki i pytała, czy one się mieszczą w tym projekcie ustawy. Tak, mieszczą się. Ci poszkodowani będą mogli skorzystać z ustawy.

    Pani posłanka Pępek pytała, czy moglibyśmy rozszerzyć albo zmienić program, by lepiej zabezpieczał beneficjentów. Ten program, tak jak mówiłem, cały czas się zmienia, on cały czas żyje. Po ponownym otwarciu naboru wniosków, po tej pauzie w listopadzie, to już jest zupełnie inny program. On jest lepiej zabezpieczony. Ci beneficjenci są zdecydowanie bardziej bezpieczni, korzystają z pomocy operatorów, muszą też przeprowadzić audyt, więc wiedzą, na co się piszą, jeżeli chodzi o inwestycje. A więc oczywiście ten program jest zmieniony, ale on się będzie też cały czas zmieniał. Cały czas pilnujemy dobra beneficjentów.

    Co do pytania posła Subocza z PiS, to muszę się odnieść nie tylko do pytania, ale też do stanowiska pana posła. Poseł powiedział, że tempo radykalnie spadło. Tak, spadło, dlatego że pierwszym krokiem, który zrobiliśmy, było doszczelnienie programu. On teraz nie zawiera tych wszystkich wniosków ze strony nieuczciwych wykonawców. A więc na pytanie, jakie powinno być tempo, odpowiem, że na pewno nie takie, jakie było za czasów poprzedniego programu i poprzedniej koalicji rządzącej. To naprawdę była ilość ponad jakość. To było coś, co przyświecało, mam wrażenie, temu programowi. Jeżeli teraz tempo jest troszkę wolniejsze, to ja osobiście nie mam z tym problemu. Oczywiście musimy pracować tak, żeby program jak najlepiej odpowiadał na potrzeby polskich rodzin. Co do wyeliminowania dużego nawisu oportunistycznych wniosków czy wniosków, które były efektem naganiaczy, to nie mam problemu z tym, że one nie są w tym systemie, bo nie powinny w nim być.

    Pan poseł zapytał też o odsetki. Muszę powiedzieć, że w tej kwestii było tutaj kilka pytań. Jeżeli będzie prawomocny wyrok, to te odsetki zostaną umorzone. Jeżeli z punktu widzenia beneficjenta, który czuje się poszkodowany, będą inne przypadki niekorzystnych wyroków, to jest w projekcie ustawy art. 7, który umożliwia tym beneficjentom, a przede wszystkim wojewódzkim funduszom, przyjrzenie się indywidualnym sytuacjom beneficjenta i umorzenie mimo wszystko zobowiązań wobec WFOŚiGW.

    Pani posłanka Bodnar spytała, ile środków udało się odzyskać. Analizujemy to, bo to na bieżąco się zmienia. Przedstawimy to na piśmie. Natomiast chciałbym powiedzieć, że już sama zmiana programu, o czym mówiłem wcześniej, sprawiła, że udało się zatrzymać strumień nieuczciwych wykonawców i nieuczciwych wniosków o dotację. To jest bardzo duża oszczędność, którą bardzo trudno jest oszacować. Jakimś proxy może być spadek tempa aplikowania do programu ˝Czyste powietrze˝.

    Poseł Leniart chciałbym przypomnieć - bo mam wrażenie, że to umyka - że wstrzymanie programu w listopadzie zeszłego roku nie było równoznaczne z zatrzymaniem wypłat. Firmy wciąż mogły dostawać wypłaty i wystawiać wnioski o płatność, więc chodziło tylko o wstrzymanie naboru nowych wniosków. To nie było tak, że przedsiębiorcy zostali dotknięci wstrzymaniem nowego naboru. Oprócz tego chciałbym pani posłance przypomnieć, bo pani posłanka pytała o audyt, że audyt jest teraz wymogiem. W poprzedniej edycji programu tego wymogu nie było, więc to jest doszczelnienie programu, które jest jak najbardziej dobrym ruchem.

    Było jeszcze kilka pytań o odsetki. Tak jak mówiłem, jest to zaopiekowane przez art. 7. Tam są indywidualne okoliczności, które wojewódzkie fundusze mogą uwzględniać.

    Pan poseł Sachajko pytał o pellet. Proszę państwa, bardzo mnie dziwi, że akurat z tej strony padło takie pytanie, bo w programie dajemy beneficjentom wybór. Oni mają wybór, z jakiego źródła ciepła będą chcieli skorzystać. Ten wybór moim zdaniem jest bardzo cenny, dlatego że nie każemy Polakom i Polkom decydować się na jedną konkretną inwestycję. To oni, biorąc pod uwagę, jakie mają potrzeby, decydują się na konkretne źródło ciepła.

    Pan poseł Nowak pytał, jakie rzeczy zostały poprawione w programie. Już trochę mówiłem na ten temat, ale trzy najważniejsze to opieka operatorów w programie nad każdym wnioskiem, wymóg audytu energetycznego przed inwestycją i świadectwo energetyczne budynku po inwestycji oraz poprawa obsługi beneficjentów i obsługi wniosków. To jest naprawdę duży wysiłek ze strony narodowego funduszu i wojewódzkich funduszy, bo zaległości wykreowane przed 2024 r. były ogromne. One są teraz już praktycznie zredukowane do zera. To był ogromny wysiłek, ale też ogromne zmiany w procedurach.

    Jest też pytanie, które od razu zgrupuję z kilkoma innymi pytaniami, dotyczące tego, jak beneficjenci, którzy czują się poszkodowani, mogą się dowiedzieć o tej ustawie. Wojewódzkie fundusze najlepiej wiedzą, które projekty są problematyczne, więc przede wszystkim one będą informować potencjalnych poszkodowanych o ich prawach wynikających z tej ustawy. Oprócz tego jest już dzisiaj przewodnik dla poszkodowanych, który będzie też uaktualniony, jak tylko ustawa zostanie, mam nadzieję, podpisana przez prezydenta. Oczywiście będziemy też intensyfikować kampanię promocyjną dotyczącą tych rozwiązań.

    Było kilka pytań odnośnie do tego, co się dzieje z tymi sprawami, które są już w trakcie, czy ci poszkodowani mogą się zgłosić. Otóż tak, mogą się zgłosić, mogą dostać zaświadczenie o wszczęciu postępowania i wtedy mogą zgłosić się w drugim kroku do wojewódzkiego funduszu i skorzystać z dobrodziejstw ustawy.

    Wiele pytań co do projektu się powiela, więc w tym miejscu bym postawił kropkę. Oprócz tego wykorzystałbym jeszcze kilkanaście sekund na to, żeby pozwolić sobie nie zgodzić się z panem posłem Siarką. ˝Czyste powietrze˝ i poprawa jakości powietrza to nie jest zielony ład. To jest zdrowie Polaków i to jest jakość powietrza, która jest naszym problemem narodowym niestety od wielu, wielu lat. Na szczęście program ˝Czyste powietrze˝, który się zmienia i stale poprawia, jest tym narzędziem, które pomaga nam ten cywilizacyjny problem w Polsce rozwiązać. To nie jest coś, co wynikło z przepisów zielonego ładu kilka lat temu. To jest problem, który jako Polska staramy się rozwiązać od wielu lat. Idzie nam na razie średnio. Mam nadzieję, że poprawiony program ˝Czyste powietrze˝ plus wdrożenie nowej ustawy o jakości powietrza, nad którą za chwilę w ministerstwie zaczniemy procedować, umożliwi nam, żeby rzeczywiście to powietrze w Polsce i co za tym idzie - zdrowie Polaków poprawiać dużo lepiej. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia