10. kadencja, 66. posiedzenie, 2. dzień (07-10-2026)
23. i 24. punkt porządku dziennego:
23. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3145).
24. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym (druk nr 3155).Poseł Agnieszka Maria Kłopotek (tekst niewygłoszony):
Stanowisko
W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe przedstawiam stanowisko wobec rzędowych projektów ustaw dotyczących zdrowia publicznego, zawartych w drukach nr 3145 i 3155.
Rozpatrujemy dwa projekty, które dotyczą opłaty cukrowej, ale mają różny charakter. Pierwszy porządkuje zasady jej poboru i ma usuwać wątpliwości interpretacyjne. Drugi rozszerza zakres tej opłaty i przewiduje podwyższenie jej wysokości. Te różnice muszą być wyraźnie przedstawione również obywatelom.
Dla Polskiego Stronnictwa Ludowego ochrona zdrowia jest sprawą podstawową. Chcemy skutecznej profilaktyki, dobrego leczenia i większej troski o zdrowie dzieci. Jednocześnie każdą propozycję nowych obciążeń trzeba oceniać także z perspektywy rodzin, przedsiębiorców i rolników.
Wysoka Izbo! Projekt z druku nr 3145 przewiduje m.in. powiązanie obowiązku zapłaty opłaty z pierwszą sprzedażą napoju. Doprecyzowuje definicje i zdarzenia powodujące powstanie tego obowiązku. Kierunek polegający na wyjaśnieniu przepisów zasługuje na pozytywną ocenę. Przedsiębiorca powinien wiedzieć, kiedy powstaje obowiązek, kto odpowiada za rozliczenie i jak prawidłowo je przeprowadzić. Nie może prowadzić działalności w ciągłej niepewności, czy przyjęta przez niego interpretacja zostanie za kilka lat zakwestionowana. Dotyczy to szczególnie małych i średnich firm. Duży koncern ma rozbudowany dział prawny. Lokalny producent czy właściciel rodzinnej hurtowni często sam zajmuje się zamówieniami, pracownikami i dokumentacją. Państwo powinno zapewnić mu przepisy, które da się zrozumieć i stosować. Dlatego podczas prac nad tym projektem trzeba sprawdzić, czy deklarowane uproszczenie rzeczywiście ograniczy spory i koszty rozliczeń. Potrzebne są także czytelne przepisy przejściowe i czas na dostosowanie działalności.
Więcej pytań budzi projekt z druku nr 3155. Przewiduje on podwyższenie stawek oraz objęcie opłatą kolejnych kategorii produktów, w tym koncentratów niezależnie od ich postaci i określonych suplementów diety w formie napoju. Rozumiemy potrzebę zamykania luk. Jeżeli podobne produkty są traktowane odmiennie wyłącznie ze względu na formę albo sposób ich oznaczenia, prowadzi to do nierównej konkurencji. Uczciwy przedsiębiorca nie powinien przegrywać z firmą, która korzysta z niejasności przepisów. Jednak uszczelnienie systemu i podwyższenie obciążeń wymagają osobnej oceny. Wyższa opłata może zostać przeniesiona na cenę produktu. Ostatecznie zapłaci ją konsument. Dlatego oczekujemy jasnej odpowiedzi: Jakie skutki zdrowotne ma przynieść proponowana podwyżka, jak wpłynie na zakupy gospodarstw domowych i jakie będę jej konsekwencje dla krajowych producentów? Samo zwiększenie wpływów nie może być jedynym miernikiem powodzenia ustawy o zdrowiu publicznym. Miernikiem powinny być również zmiana nawyków żywieniowych, skuteczniejsza profilaktyka i lepszy dostęp do pomocy dla osób zmagających się z otyłością.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z perspektywy PSL szczególnej uwagi wymaga wpływ tych zmian na polskie sadownictwo i przetwórstwo owocowe. Za zakładem produkującym napoje stoi cały łańcuch gospodarczy: gospodarstwo, które dostarcza owoce, pracownicy przetwórni, transport i lokalny handel. Dlatego ocena skutków regulacji powinna obejmować także tych, którzy sami nie będą płatnikami opłaty, ale mogą odczuć zmianę popytu. Przepisy powinny precyzyjnie rozróżniać skład i charakter produktów. Potrzebujemy rozwiązań, które zachęcają do poprawy receptur i ograniczania nadmiernej ilości cukru, a jednocześnie uwzględniają specyfikę przetwórstwa owocowego. Oczekujemy w tej sprawie rzetelnego dialogu z producentami i przedstawicielami rolników.
Równie istotne jest wykorzystanie środków z opłaty. Rząd wskazuje, że mają one służyć profilaktyce, edukacji i finansowaniu świadczeń zdrowotnych. Obywatele powinni móc zobaczyć, jakie konkretne działania zostały dzięki nim zrealizowane. Potrzebujemy dostępnej pomocy dietetycznej, wsparcia dla rodziców, edukacji żywieniowej w szkołach i skutecznego leczenia. Te działania muszą docierać także do małych miejscowości i na wieś. Miejsce zamieszkania nie powinno decydować o możliwości uzyskania pomocy. Nie wystarczy powiedzieć rodzinie: kupujcie zdrowiej. Trzeba zapewnić wiedzę, dostęp do specjalisty i warunki, które ułatwiają codzienne, dobre wybory.
Wysoka Izbo! Polskie Stronnictwo Ludowe pozytywnie ocenia potrzebę uporządkowania przepisów i wyeliminowania obchodzenia obowiązujących zasad. Do proponowanych podwyżek podchodzimy natomiast z rozwagą. Oczekujemy wykazania ich skuteczności, dokładnej oceny skutków gospodarczych i przejrzystości wydatkowania pieniędzy. W dalszych pracach będziemy zabiegać o przepisy jasne, proporcjonalne i możliwe do wdrożenia. Takie, które służą zdrowiu obywateli, a równocześnie uwzględniają sytuację polskich rodzin, przedsiębiorców i rolników.
Przebieg posiedzenia