10. kadencja, 66. posiedzenie, 3. dzień (08-10-2026)

37. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025 (druki nr 2107 i 3019).

Poseł Patryk Jaskulski:

    Bardzo dziękuję.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska przedstawiam stanowisko wobec ustawy, która dotyczy każdego, kto przekracza próg sądu. Obywatel przychodzi tam po alimenty dla dziecka, zaległe wynagrodzenie, ochronę własności. Szuka sprawiedliwości i pewności, że jego sprawę rozpozna niezależny, bezstronny i prawidłowo ukształtowany i ustanowiony sąd. Obywatel ma prawo do wyroku, któremu może zaufać.

    Dzisiaj niepewność dotycząca powołań sędziowskich oznacza kolejne postępowania, koszty i lata oczekiwania. Za błędy państwa płacą ludzie - pieniędzmi, czasem i utratą zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Za łamanie praworządności płacimy także jako podatnicy. Według Ministerstwa Sprawiedliwości ponad 550 mln euro potrącono Polsce z tytułu kar TSUE za niewykonanie wyroków tymczasowych dotyczących zmian w sądownictwie. Jak informował resort, już ok. 5 mln zł wypłacono w sprawach przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Tych, które dotyczyły wadliwie powołanych sędziów.

    Na problemy z niezależnością neo-KRS i prawidłowością powołań sędziowskich wskazywały zarówno polskie sądy - Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka. Parlament ma obowiązek na te orzeczenia odpowiedzieć i przywrócić obywatelom pewność prawa.

    List żelazny dla Romanowskiego pokazał, dlaczego potrzebujemy żelaznych gwarancji niezależności sądów. Uchwalmy tę ustawę, aby obywatel nigdy więcej nie musiały pytać, czy sędzia stoi na straży prawa, czy na straży politycznego układu. Naszym celem nie jest karanie sędziów za awans, lecz naprawa procedury, w której ten awans otrzymali.

    Projekt przewiduje ponowne konkursy, a zgłoszone przez nas poprawki wiążą czas delegowania z rozstrzygnięciem procedury nominacyjnej. Sędziowie mogą dalej orzekać, a obywatele nie muszą czekać na sprawiedliwość i pewność, jaką prawo dawać przecież powinno.

    Projekt chroni również wskazane ustawą grupy początkujących sędziów. Nie unieważnia też automatycznie wydanych orzeczeń. Określa zasady ich wzruszania, uwzględniając potrzebę ochrony stabilności prawomocnych rozstrzygnięć. Bo za każdym wyrokiem jest czyjeś życie, rodzina, majątek, bezpieczeństwo i przyszłość.

    Wysoka Izbo! Spór konstytucyjny wymaga poważnej debaty i starannego prawa. Każde rozwiązanie powinno zapewniać proporcjonalność i skuteczną ochronę sądową. Przedłużenie obecnej niepewności także ma swoją cenę. Ponoszą ją obywatele. Państwo stworzyło ten problem, więc państwo powinno go rozwiązać. Ryzyko prezydenckiego weta nie powinno nas zwalniać z obowiązku odpowiedzialności. Naszym obowiązkiem jako Sejmu jest uchwalić prawo, które odpowiada na stwierdzone naruszenia. Dlatego jasno apeluję do prezydenta: Proszę ocenić tę ustawę z perspektywy ludzi czekających na sprawiedliwość. Jeżeli zdecyduje się pan ją zawetować, to proszę powiedzieć obywatelom, jakie rozwiązania proponuje pan w zamian. Jak zamierza pan usunąć systemowe naruszenia i przywrócić bezpieczeństwo prawne? Weto nie usuwa wad powołań, nie wykona wyroków europejskich i polskich sądów, nie zakończy niepewności obywateli.

    Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska popiera uchwalenie ustawy. Obywatele mają prawo do niezależnych sądów i stabilnych rozstrzygnięć. Naszym wspólnym obowiązkiem jest im to zapewnić.

    Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej przedstawiam także 19 poprawek, które chciałbym złożyć na ręce pana marszałka. Doprecyzowują (Gwar na sali, dzwonek) one zasady przywracania prawa do niezależnego sądu i wzmacniają gwarancję dla uczestników postępowań.

    Wicemarszałek Szymon Hołownia:

    Pani poseł Górska, bardzo proszę trochę ciszej, dobrze? Próbujemy jeszcze przeprocedować ten punkt.

    Bardzo proszę.

    (Poseł Agnieszka Górska: Oczywiście, panie marszałku.)

    Dziękuję.

    Poseł Patryk Jaskulski:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Najważniejsze zmiany zapewniają ciągłość pracy sądów, wiążą czas delegowania sędziów z rozstrzygnięciem procedury nominacyjnej, usuwają możliwość wcześniejszego odwołania ich z delegowania przez KRS. Chronimy również uprawnienia rodzicielskie sędziów oraz zapobiegamy automatycznemu umorzeniu konkursów prowadzonych przez KRS w nowym składzie. Wzmacniamy ochronę obywateli w sporach z administracją, przywracamy gwarancję dla współoskarżonych i porządkujemy zasady zaskarżeń orzeczeń, aby uniknąć równoległych postępowań dotyczących tego samego rozstrzygnięcia. Pozostałe poprawki uściślają terminy, odesłanie i przepisy dotyczące zmian w Sądzie Najwyższym. (Dzwonek)

    Panie Marszałku! Składam na pana ręce komplet poprawek. Proszę Wysoką Izbę o poparcie tego projektu. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia