10. kadencja, 67. posiedzenie, 1. dzień (20-10-2026)
11. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3120 i 3188).
Poseł Władysław Kurowski:
Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Projekt ustawy dotyczący poręczeń i gwarancji udzielanych przez Skarb Państwa oraz Bank Gospodarstwa Krajowego dotyczy sprawy niezwykle istotnej: sposobu, w jaki państwo wspiera inwestycje, przedsiębiorców i strategiczne przedsięwzięcia gospodarcze, a jednocześnie zarządza ryzykiem związanym z wykorzystaniem środków publicznych. Nie kwestionujemy potrzeby porządkowania przepisów, usuwania niejasności, usprawniania działania instrumentów finansowych. Państwo powinno tworzyć warunki, w których polskie firmy mogą się rozwijać, inwestować, zwiększać zatrudnienie i skutecznie konkurować również na rynkach zagranicznych. Jednak, Wysoka Izbo, uproszczenie przepisów nie może oznaczać osłabienia kontroli nad publicznymi pieniędzmi, a zwiększenie możliwości udzielania gwarancji nie może odbywać się bez odpowiedzialności za podejmowane ryzyko.
Projekt przewiduje m.in. zwiększenie maksymalnego poziomu objęcia kredytu poręczeniem lub gwarancją Skarbu Państwa do 80%, zmianę zasad działania Banku Gospodarstwa Krajowego, likwidację dotychczasowego rachunku rezerw poręczeniowych i gwarancyjnych oraz wprowadzenie badań ewaluacyjnych dotyczących skuteczności udzielanej pomocy. Każda z tych zmian wymaga poważnej oceny.
Po pierwsze, podwyższenie poziomu gwarancji do 80% może ułatwić finansowanie inwestycji, ale oznacza również, że państwo będzie ponosić większą część ryzyka w przypadku niewypłacalności kredytobiorcy. Dlatego pytamy: Jakie konkretne mechanizmy będą chronić budżet państwa przed stratami? Jak będzie oceniana wiarygodność podmiotów korzystających z gwarancji? W jaki sposób rząd zamierza informować Sejm o rzeczywistych kosztach oraz rezultatach tych instrumentów?
Po drugie, projekt zakłada likwidację wyodrębnionego rachunku rezerw poręczeniowych i gwarancyjnych oraz przekazanie zgromadzonych na nim środków na rachunek dochodów budżetu państwa związany z obsługą długu. Nie wystarczy zapewnienie, że jest to rozwiązanie porządkujące finanse. Wysoka Izba ma prawo wiedzieć, jak zmiana wpłynie na przejrzystość zarządzania zobowiązaniami gwarancyjnymi i możliwość oceny ryzyka, które ostatecznie może być obciążeniem dla podatników.
Po trzecie, projekt przewiduje obowiązkowe badanie ewaluacyjne przedsiębiorców korzystających z gwarancji BGK, a także możliwość przekazywania podmiotom prowadzącym te badania określonych informacji objętych tajemnicą bankową lub tajemnicą przedsiębiorstwa. Ocena skuteczności pomocy publicznej jest potrzebna, ale musi być prowadzona z poszanowaniem bezpieczeństwa informacji. Konieczne są jasne reguły dostępu do danych, ich ochrony oraz odpowiedzialności za ewentualne naruszenia.
Wysoka Izbo! Najważniejszym sprawdzianem tej ustawy będzie nie liczba zmienionych artykułów, lecz to, czy dzięki niej polskie przedsiębiorstwa rzeczywiście uzyskają lepszy dostęp do finansowania, czy powstaną nowe inwestycje i miejsca pracy oraz czy państwo będzie skutecznie odzyskiwać środki w przypadku niewykonania zobowiązań. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której ryzyko zostaje poniesione przez państwo, a korzyści pozostają wyłącznie po stronie prywatnych podmiotów. Pomoc publiczna musi służyć rozwojowi polskiej gospodarki, wzmacnianiu krajowego potencjału produkcyjnego, bezpieczeństwu energetycznemu i obronności, a nie być jedynie instrumentem finansowym bez jasno określonych rezultatów.
Dlatego Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość będzie oceniać proponowane rozwiązania przede wszystkim przez pryzmat bezpieczeństwa finansów publicznych, skuteczności wsparcia dla polskich przedsiębiorców oraz przejrzystości działania instytucji państwowych. Oczekujemy od rządu konkretnych gwarancji, że większa elastyczność w udzielaniu poręczeń i gwarancji będzie szła w parze z kontrolą, odpowiedzialnością i regularnym rozliczaniem efektów.
Widzimy pewne zagrożenia, natomiast ponieważ ta ustawa ma przede wszystkim pomagać polskim przedsiębiorcom, kierunkowo jesteśmy za jej przyjęciem. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia