10. kadencja, 67. posiedzenie, 1. dzień (20-10-2026)

11. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3120 i 3188).

Poseł Krzysztof Lipiec:

    Bardzo dziękuję.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam wielką przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus pana premiera Mateusza Morawieckiego przedstawić nasze stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw.

    Przedmiotowy projekt to kolejna nowelizacja bazowej ustawy z dnia 8 marca 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz przez niektóre osoby prawne. Jak wynika z uzasadnienia rządowego, istota nowelizacji sprowadza się do trzech kierunków: rozszerzenia zdolności poręczeniowo-gwarancyjnej Skarbu Państwa i Banku Gospodarstwa Krajowego, uporządkowania programu gwarancji rządowych realizowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego oraz zmian w innych ustawach okołobudżetowych wynikających z potrzeby dostosowania przepisów o finansach publicznych do nowego reżimu gwarancyjnego.

    W sprawozdaniu Komisji Finansów Publicznych co do zasady projekt poparto. Wprowadzono jedynie poprawki o charakterze redakcyjno-legislacyjnym. Projekt należy ocenić jako niezbędny z punktu widzenia stabilności finansowania zadań publicznych. W warunkach rosnących stóp procentowych i zmienności walutowej brak możliwości zabezpieczenia poręczonych przez Skarb Państwa emisji obligacji Banku Gospodarstwa Krajowego czy kredytów agencji wykonawczych powodowałby drastyczny wzrost kosztów obsługi długu gwarancyjnego. Dopuszczenie gwarancji dla instrumentów zabezpieczających jest standardem na rynkach międzynarodowych i jest zgodne z praktyką innych państw Unii Europejskiej.

    Ryzyko dla finansów publicznych to jest kluczowy punkt, który w sprawozdaniu Komisji Finansów Publicznych został potraktowany marginalnie, a który wymaga podkreślenia w debacie sejmowej. Projekt wyłącza dla Banku Gospodarstwa Krajowego i dla gwarancji Skarbu Państwa pod kredyty refinansujące stare kredyty wymogi z art. 7 ust. 2 pkt 2 i art. 8 ustawy. Oznacza to, że Skarb Państwa może poręczyć kredyt, który w całości będzie spłacany z budżetu państwa. Jest to de facto forma ukrytego finansowania deficytu poza procedurą emisji obligacji skarbowych. To narusza zasadę przejrzystości finansów publicznych z art. 216 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt nie przewiduje obowiązku kwartalnego raportowania do Sejmu o wykorzystaniu nowego instrumentu gwarancji dla transakcji zabezpieczających. Powoduje to, że Sejm traci kontrolę nad realnym ryzykiem.

    Klub Parlamentarny Rozwój Plus rekomenduje poparcie projektu co do zasady, ale postuluje, aby w kolejnej nowelizacji uwzględnić poprawkę wprowadzającą obowiązek przedstawienia Sejmowi przez ministra finansów co pół roku informacji o udzielanych gwarancjach na transakcje zabezpieczające z podaniem wartości nominalnej, wartości zagrożonej i kontrahenta, poprawkę limitującą, aby łączna wartość gwarancji dla transakcji zabezpieczających nie przekraczała 10% wartości poręczonego kredytu lub obligacji bazowej, oraz poprawkę przywracającą dla poręczeń ustępujących wymóg oceny zdolności kredytowej podmiotu, którego zobowiązanie jest poręczane. Dotyczy to art. 7 ust. 2 pkt 3.

    Z naszego punktu widzenia projekt z druku nr 3120 jest przykładem kreatywnej księgowości rządowej. Rząd zamiast zwiększać limit długu wprost w ustawie budżetowej, zwiększa limit gwarancji, które są poza długiem. Jest to działanie na granicy konstytucyjnej zasady jawności finansów publicznych. Projekt jest technicznie potrzebny dla Banku Gospodarstwa Krajowego i dla finansowania infrastruktury, a w kształcie sprawozdania Komisji Finansów Publicznych tworzy furtkę do niekontrolowanego wzrostu ukrytego zadłużenia, dlatego też wymaga wskazanych przeze mnie poprawek. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia