10. kadencja, 67. posiedzenie, 1. dzień (20-10-2026)

11. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3120 i 3188).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Jurand Drop:

    Panie Marszałku! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Odnosząc się do pytań, które padły w czasie tej dyskusji, chciałbym zgodnie z chronologią rozpocząć od pana posła Kurowskiego i tego pierwszego wystąpienia.

    Pierwsze padło tam pytanie: W jaki sposób rząd informuje o sytuacji w zakresie poręczeń i gwarancji? Pełna informacja, pełne sprawozdanie następuje każdego roku razem ze sprawozdaniem ustawy budżetowej. Jest jawne, jest rozpisane. To jest informacja coroczna, wobec czego jesteśmy w stanie dobrze uchwycić, jakie zmiany zaszły w tym okresie. To jest równocześnie odpowiedź na pytania kilku pań posłanek i panów posłów, np. pana posła Krzysztofa Lipca, jeśli chodzi o propozycję, żeby informować o tym kwartalnie. Kwartały to są za krótkie okresy, żeby można było porównywać zmiany. Czasami będzie to skumulowane, sam proces przyznawania poręczenia lub gwarancji będzie się rozkładał na więcej okresów. Wobec tego jest to raportowane co roku, jest to jawne i dostępne państwu posłom i posłankom w tej Izbie jako dokument podsumowujący. Są tam wszystkie wolumeny zobowiązań, są wypłaty, które nastąpiły. Z pewnością jest to przejrzysty sposób komunikowania.

    Była uwaga, jeśli chodzi o korzyści - że korzyści są tylko dla prywatnych podmiotów. Poręczeń i gwarancji udziela się po to, żeby obniżyć ryzyko za pomocą gwarancji i zaciągnięcia zobowiązań rzeczywiście przez Skarb Państwa, ale korzyści są również publiczne po to, żeby podmioty prywatne mogły podjąć działania, żeby obniżyć na tyle ich ryzyko, wobec czego to nie jest tylko sprawa korzyści dla podmiotów prywatnych.

    Pan poseł Krzysztof Lipiec mówił dosyć szeroko, wspomniał łamanie konstytucji itd. Nie będę się do tego odnosił, ponieważ to, co warto przypomnieć tutaj o samym mechanizmie, to jest to, że sam mechanizm społecznej gwarancji był wypracowywany na przestrzeni dziesiątek lat. Myślę, że sam pan poseł Lipiec jakby powinien się poczuwać do bycia jednym ze współwłaścicieli samego procesu, ponieważ przed rządami obecnego rządu, przez poprzednie 8 lat, był to szeroko stosowany instrument. Ten instrument został, szczególnie w czasie pandemii COVID, bardzo rozszerzony. Wobec tego pytanie o łamanie konstytucji - jeśli takie łamanie miałoby miejsce, a nie widzimy tego - jest pytaniem, prawdę mówiąc, do samego siebie. Było pytanie pana posła Lipca o informację i prośba, żeby to było bardzo rozbite. W sprawozdaniu rocznym jest to raportowane w wystarczający sposób, także w rozbiciu na różne kategorie, jest to dobrze przedstawione. Oczywiście można w ciekawy sposób... Były tam również ciekawe propozycje pana posła Lipca, ale to jest... To, co robi ta ustawa w tym momencie, to porządkowanie rozmaitych kwestii plus dostosowanie ich np. do praktyki, ponieważ, i to pojawiało się w wielu pytaniach... Chodzi o pytanie o badania ewaluacyjne przedsiębiorstw mikro- i średnich. Te badania ewaluacyjne następują już w tym momencie. Natomiast my je zakotwiczamy w ustawie, widząc, że rzeczywiście jest to konieczne. Tworzymy odpowiednią strukturę. I w tym wypadku... Czyli badania nie będą robione ad hoc, tylko będą robione na podstawie ustawy.

    Teraz, jeśli chodzi o próg, o kwestie podniesienia z 50% do 80%, to po pierwsze, chciałbym zwrócić uwagę, że to jest do 80%, czyli to nie jest zawsze 80%, tylko może być mniej.

    (Poseł Włodzimierz Skalik: Tylko do 50%...)

    I jest to zgodne z przepisami unijnymi. My dostosowujemy to do ogólnie stosowanych w Unii Europejskiej zasad. Widzimy także, że ta elastyczność w pewnych sytuacjach jest przydatna, wobec czego w praktyce okazuje się, że to jest lepszy próg.

    Jeśli chodzi jeszcze o uwagę pana posła Lipca, o możliwości transakcji zabezpieczeniowych, gwarantowanie transakcji zabezpieczeniowych - to też pojawiało się w kilku pytaniach - to te możliwości zawsze były przewidziane i gwarantowanie transakcji zabezpieczeniowych jest konsekwentnie stosowane, wobec czego tutaj raczej nie ma wątpliwości.

    Jeśli chodzi o likwidację rachunku rezerwowego w BGK - było też pytanie o jego wysokość - to jego wysokość wynosi 1 mld zł. Natomiast my widzimy, że nie ma potrzeby, żeby ten rachunek rezerw utrzymywać. Środki są przesuwane i tak naprawdę w tym momencie to konsolidujemy to w budżecie i technicznie przesuwamy je do budżetu. Potencjalne zobowiązania będą wypłacane oczywiście z budżetu. Natomiast to, co robimy w tej ustawie, to porządkowanie. Widzimy, że to nie powinno być w tym momencie umiejscowione w BGK. Prawdopodobnie były to - chodzi o te trzy kwestie, które w tej chwili były poruszane - pytania czy uwagi pana posła Tumanowicza.

    Równocześnie, bo państwo posłowie oczywiście trochę poruszacie podobne kwestie, pan poseł Sachajko... Tutaj była kwestia rachunku rezerw poręczenia w BGK i dodatkowej biurokracji wynikającej z ewaluacji małych i średnich przedsiębiorstw. Trudno mówić o dodatkowej biurokracji. W praktyce okazuje się, że trzeba takie ewaluacje robić i to jest normalna procedura właśnie po to, żeby - i tutaj odpowiadam też na rozmaite pytania o zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa - zabezpieczyć interes Skarbu Państwa. Po to się robi te ewaluacje. I tam trudno mówić o jakiejś dodatkowej biurokracji. Oczywiście każda ewaluacja każdego podmiotu wymaga podjęcia pewnych działań, wobec czego można to nazwać biurokracją, ale jest to na pewno konieczne. Na pytania pana posła Sachajki o informacje odpowiedziałem.

    Pani posłanka Czechak pytała o zabezpieczenie Skarbu Państwa. Oczywiście to jest na ogólnych zasadach i ogólnie cały system gwarancji poręczeń... Może parę słów na ten temat, bo to dotyczy wszystkich pytań państwa posłów. Zobowiązania z tytułu poręczeń i gwarancji poręczeń nie są doliczane do długu ani deficytu. Są tam doliczane dopiero wypłaty. Od lat takich wypłat nie było. Nie notowaliśmy tego. Natomiast one zmniejszają ryzyko i po to są udzielane.

    Nie przewidujemy także w tym roku żadnych takich wypłat. Każde porączenie jest monitorowane na bieżąco. Wobec czego tym zabezpieczeniem interesu Skarbu Państwa jest właśnie to, że na bieżąco patrzymy, mamy spis, po czym to raportujemy. To wszystko zabezpiecza interes Skarbu Państwa.

    Gwarancje nie powodują przejęcia ryzyka przez państwo, ale mają zmniejszyć poziom ryzyka do poziomu akceptowalnego przez podmioty, tak aby pewne cele wyznaczane przez państwo były osiągane. Co więcej, co roku ustawa budżetowa określa limit możliwych do udzielenia poręczeń i gwarancji na dany rok, gdzie znowu to zabezpiecza Skarb Państwa. Myślę, że to jest np. odpowiedź na pytanie pani posłanki Czechak.

    Pani posłanka Kulpa pytała o 80% oraz kwoty na rachunku przesuwane z BGK do budżetu. To był ten 1 mld zł.

    Myślę, że zakończyłbym tym ogólniejszym pytaniem, które wysuwali zarówno pan poseł Lipiec, pan poseł Skalik, jak i pan poseł Kurowski, o wpływ na finanse publiczne i bezpieczeństwo finansów publicznych. Poręczenia i gwarancje są jednym z normalnych instrumentów stosowanych przy zarządzaniu budżetowym na zasadach, które zostały wypracowane przez wiele lat. W tej ustawie nie wprowadzamy żadnych radykalnych, rewolucyjnych zmian. Dostosowujemy w paru kwestiach. Są to bardziej, rzekłbym, takie techniczne, czasami uproszczeniowe, a czasami racjonalizujące nasze działania, wobec czego raczej wpływ na stabilność finansów publicznych nie jest związany z tą ustawą, tak bym to nazwał. To nie jest jakaś ustawa, która odgrywałaby dramatyczną rolę.

    Jeszcze pani posłanka Pieczarka pytała o działania windykacyjne, w jaki sposób są prowadzone. BGK działa przez sieć banków i te banki prowadzą działania windykacyjne na zasadach ogólnych, tak jak to funkcjonuje w naszym kraju.

    Na pytanie pana posła Sachajki odpowiedziałem.

    Ostatnie pytanie. Pan poseł Kurowski pytał, kto bezpośrednio odpowiada za naruszenia. Dlatego to robimy przez Bank Gospodarstwa Krajowego, bo ten bank obowiązuje Prawo bankowe i obowiązują wszystkie zasady związane np. z naruszaniem umów czy naruszaniem jakichś zachowań. BGK po prostu na zasadach ogólnych, bankowych to monitoruje i prowadzi działania w tym zakresie. Myślę, że to tyle, panie marszałku.

Przebieg posiedzenia