10. kadencja, 67. posiedzenie, 1. dzień (20-10-2026)

11. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3120 i 3188).

Poseł Jolanta Zięba-Gzik (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Szanowni Państwo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawiam stanowisko wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 3120, oraz sprawozdania komisji, druk nr 3188.

    Jest to projekt, którego głównym celem jest unowocześnienie zasad udzielania poręczeń i gwarancji przez Skarb Państwa oraz uporządkowanie działalności Banku Gospodarstwa Krajowego w tym obszarze.

    Obecna ustawa została uchwalona jeszcze w 1997 r., a więc w zupełnie innych realiach gospodarczych. Od tego czasu zmieniła się polska gospodarka, zmieniły się potrzeby inwestycyjne państwa, pojawiły się nowe wyzwania związane z bezpieczeństwem, transformacją energetyczną, nowymi technologiami czy sytuacją geopolityczną. Wiele obecnych przepisów straciło już praktyczne znaczenie. Projekt ma więc usunąć regulacje martwe i dostosować system poręczeń i gwarancji do dzisiejszych warunków.

    Jedna z podstawowych zmian polega na likwidacji dotychczasowego zasobu majątkowego Skarbu Państwa, który służył zabezpieczaniu płatności z tytułu poręczeń i gwarancji. W konsekwencji zamknięty zostanie prowadzony w BGK rachunek rezerw poręczeniowych i gwarancyjnych, a znajdujące się tam środki zostaną przekazane do budżetu państwa. Projekt porządkuje także podział kompetencji między Bankiem Gospodarstwa Krajowego, ministrem finansów i Radą Ministrów.

    BGK nie będzie już udzielał poręczeń i gwarancji w imieniu i na rachunek Skarbu Państwa. I warto tutaj podać konkretny argument: jak wynika z uzasadnienia, przez lata do BGK nie wpłynął ani jeden wniosek o udzielenie takiego poręczenia lub gwarancji w imieniu Skarbu Państwa. To pokazuje, że ten mechanizm po prostu nie był wykorzystywany.

    Kompetencje w tym zakresie będą więc skupione przede wszystkim po stronie ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz Rady Ministrów. Minister finansów będzie mógł udzielać poręczeń lub gwarancji w przedziale od równowartości 10 do 30 mln euro, natomiast powyżej 30 mln euro decyzję będzie podejmowała Rada Ministrów.

    Ważne jest również jasne wskazanie, na jakie cele takie wsparcie państwa może być kierowane.

    Poręczenia i gwarancje Skarbu Państwa mają być instrumentem wyjątkowym i stosowanym przede wszystkim tam, gdzie chodzi o przedsięwzięcia istotne z punktu widzenia rozwoju i bezpieczeństwa państwa. Projekt wskazuje tutaj m.in. rozwój i utrzymanie infrastruktury, ochronę środowiska, wdrażanie nowych rozwiązań technicznych i technologicznych, realizację programów rządowych, bezpieczeństwo energetyczne oraz obronność państwa. To oznacza, że gwarancje państwowe mogą wspierać np. inwestycje związane z transformacją energetyczną, rozwojem infrastruktury, cyfryzacją czy przemysłem obronnym.

    W obecnej sytuacji geopolitycznej ten element projektu ma szczególne znaczenie. Państwo musi mieć możliwość wspierania strategicznych inwestycji - zwłaszcza tych, które zwiększają bezpieczeństwo energetyczne, odporność gospodarki oraz potencjał obronny kraju.

    Jednocześnie projekt nie oznacza odejścia Banku Gospodarstwa Krajowego od działalności gwarancyjnej. Wręcz przeciwnie. BGK nadal będzie mógł we własnym imieniu i na własny rachunek udzielać poręczeń i gwarancji w ramach rządowych programów poręczeniowo-gwarancyjnych.

    Programy te mogą dotyczyć m.in. projektów infrastrukturalnych, ochrony środowiska, szkolnictwa wyższego, nauki, ochrony zdrowia, a także rozwoju mikro-, małych i średnich przedsiębiorców.

    To istotny element tej ustawy, bo gwarancje BGK od lat są jednym z instrumentów ułatwiających firmom dostęp do finansowania zewnętrznego. Uzasadnienie wskazuje chociażby na funkcjonowanie programu ˝Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego˝, którego jednym z podstawowych celów jest właśnie ułatwianie mikro-, małym i średnim firmom dostępu do finansowania. Projekt utrzymuje więc to, co działa i jest potrzebne, a likwiduje rozwiązania, które istnieją tylko na papierze.

    Ważnym elementem są również przepisy dotyczące kontroli efektywności programów. Projekt tworzy podstawę prawną do prowadzenia przez BGK badań ewaluacyjnych programów poręczeniowo-gwarancyjnych, tak aby można było ocenić, czy środki publiczne są wykorzystywane skutecznie i czy dane instrumenty rzeczywiście realizują założone cele. To ważne, bo jeżeli państwo angażuje środki publiczne w instrumenty wsparcia gospodarki, powinno również sprawdzać ich skuteczność.

    Wysoka Izbo! Ten projekt ma w dużej mierze charakter porządkujący, ale nie jest wyłącznie zmianą techniczną. Porządkuje ważny instrument polityki gospodarczej państwa i kieruje go tam, gdzie jest dzisiaj najbardziej potrzebny: w stronę infrastruktury, nowych technologii, transformacji energetycznej, bezpieczeństwa i obronności oraz wsparcia przedsiębiorczości.

    Projekt usuwa rozwiązania, które przez lata nie były wykorzystywane, upraszcza system i jasno określa odpowiedzialność poszczególnych instytucji.

    Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., co daje instytucjom, w szczególności BGK, odpowiedni czas na przygotowanie się do nowych zasad.

    Pozytywnie oceniamy proponowane rozwiązania i będziemy głosować za przyjęciem projektu ustawy zawartego w druku nr 3120. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia