10. kadencja, 67. posiedzenie, 1. dzień (20-10-2026)

Oświadczenia.

Poseł Grzegorz Lorek (tekst niewygłoszony):

    Sejm Wielki (Sejm Czteroletni) uchwalił akt ˝Zaręczenia Wzajemnego Obojga Narodów˝ 20 października 1791 r. Stanowił szczegółowe przepisy wykonawcze do Konstytucji 3 maja i wyjaśniał zasady unii polsko-litewskiej.

    Zaręczenie odwoływało się do związku Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Powoływało wspólny zarząd nad wojskiem i skarbem. Komisja Wojskowa Obojga Narodów i Komisja Skarbowa Obojga Narodów miały się składać z równej liczby przedstawicieli Korony i Litwy. Zobowiązano się do zapewnienia takiej samej liczby ministrów i urzędników na Litwie i w Koronie, z takimi samymi tytułami i uprawnieniami. Zapewniono alternatę Korony i Litwy w kierownictwie Komisji: Skarbowej i Wojskowej. Kasa skarbowa Wielkiego Księstwa Litewskiego miała pozostawać na Litwie. Sprawy sądowe Komisji Skarbowej dotyczące obywateli Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz spraw litewskich miały być rozpatrywane przez osobny sąd skarbowy powołany dla Wielkiego Księstwa Litewskiego. W zakończeniu wszystkie wymienione postanowienia i gwarancje dla Wielkiego Księstwa Litewskiego uznano za artykuły aktu unii tychże narodów.

    Zaręczenie weszło w skład pacta conventa i zobowiązywało Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz każdego następnego monarchę Rzeczypospolitej, tym samym było traktowane jako trwalsze niż postanowienia konstytucji, mogącej być rewidowaną co 25 lat wedle jej artykułu VI. Było dopełnieniem Konstytucji 3 maja w kwestii relacji polsko-litewskich.

Przebieg posiedzenia