10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
12. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o służbie zagranicznej oraz ustawy o finansach publicznych (druki nr 3086 i 3183).
Poseł Andrzej Szejna:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o służbie zagranicznej oraz ustawy o finansach publicznych, druki nr 3086 i 3183.
Klub Lewicy pozytywnie ocenia przedstawione rozwiązania i poprze projekt w brzmieniu zaproponowanym przez komisję. Choć do czynienia mamy przede wszystkim z ustawą organizacyjną, dotyczy ona dwóch bardzo ważnych i konkretnych kwestii: sytuacji dyplomatów i pracowników delegowanych do placówek zagranicznych oraz sposobu prowadzenia gospodarki finansowej naszych placówek poza granicami kraju.
Pierwsza kwestia ma dla nas szczególne znaczenie, ponieważ dotyczy bezpośrednio warunków wykonywania pracy przez ludzi reprezentujących polskie państwo za granicą. Dziś w polskich placówkach zagranicznych funkcjonuje ok. 100 stanowisk dyplomatów i pracowników delegowanych z 17 różnych instytucji państwowych. Obecne rozwiązanie, zgodnie z którym czynności z zakresu prawa pracy wobec tych osób wykonuje dyrektor generalny służby zagranicznej, ma charakter czasowy i obowiązuje tylko do końca 2026 r. Próby przejścia na inny model były już kilkakrotnie odkładane ze względu na praktyczne problemy wskazywane przez instytucje delegujące. Projekt przesądza więc, że sprawdzony obecnie model zostanie utrzymany na stałe. Z punktu widzenia pracowników oznacza to przede wszystkim ciągłość i przewidywalność zasad ich funkcjonowania, co warto podkreślić. Projekt nie ogranicza ich dotychczasowych praw pracowniczych. Przepisy nadal gwarantują dyplomatom i pracownikom delegowanym wynagrodzenia, urlopy dodatkowe i inne świadczenia na zasadach przewidzianych odpowiednio dla dyplomatów zawodowych oraz personelu pomocniczego i obsługi. Projektodawca wyraźnie wskazuje, że nowelizacja nie modyfikuje zakresu obecnych uprawnień pracowniczych. Dla Lewicy jest to kwestia niezwykle ważna. Zmiany organizacyjne w administracji publicznej powinny przede wszystkim porządkować system, a nie odbywać się kosztem pracowników czy ich praw.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Druga część projektu dotyczy gospodarki finansowej placówek zagranicznych. Problem jest realny, szczególnie w mniejszych placówkach, gdzie zapewnienie pełnej obsady stanowisk finansowych bywa trudne. Już dzisiaj gospodarka finansowa 34 placówek została powierzona innym placówkom. Obecny system jest jednak mało elastyczny i w praktyce pozwala przede wszystkim na przekazanie całości gospodarki finansowej, podczas gdy niejednokrotnie potrzebne jest przejęcie tylko wybranych zadań, np. z zakresu rachunkowości czy sprawozdawczości. Dlatego projekt daje ministrowi spraw zagranicznych możliwość organizowania wspólnej obsługi finansowej placówek zagranicznych. To umożliwia wykorzystanie zasobów innych placówek, centrali MSZ albo innych podległych jednostek i w przyszłości również automatyzację i cyfryzację procesu. Z punktu widzenia Lewicy istotne jest to, że centralizacja obsługi nie oznacza pozbawienia kierowników placówek odpowiedzialności za publiczne pieniądze, gdyż projekt zastrzega, że wspólna obsługa nie może obejmować ich kompetencji do dysponowania środkami publicznymi, zaciągania zobowiązań, sporządzania i zatwierdzania planu finansowego czy dokonywania przeniesienia wydatków. Jednocześnie zarówno jednostka obsługująca, jak i obsługiwana mają zagwarantowany dostęp do niezbędnych informacji i dokumentacji. To dobre połączenie. Usprawnienie administracji bez rozmywania odpowiedzialności za środki publiczne jest kwestią niezwykle istotną.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sprawna służba zagraniczna to nie tylko ambasadorowie i polityka zagraniczna prowadzona na najwyższym szczeblu. To także setki ludzi wykonujących codzienną pracę w polskich placówkach oraz sprawna administracja, bez której te placówki po prostu nie mogą prawidłowo funkcjonować. Dlatego pozytywnie oceniamy rozwiązania, które zapewniają pracownikom ciągłość dotychczasowych zasad i uprawnień, ograniczają zbędne obciążenia organizacyjne, a jednocześnie pozwalają racjonalnie wykorzystywać kadry i środki publiczne. Klub Lewicy oczywiście poprze projekt ustawy w brzmieniu przedstawionym przez Komisję Spraw Zagranicznych. Na pewno dobrze by było, gdyby te zmiany, które proponuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych, i inne kwestie, które usprawniają działanie polskiej dyplomacji, poparł również pan prezydent Karol Nawrocki i podpisał 46 nominacji ambasadorskich, które leżą na jego biurku, ze szczególnym uwzględnieniem nominacji ambasadorskiej dla pana ambasadora Łukasiewicza, który na pierwszej linii frontu, pod ostrzałem dronów, pod ostrzałem rosyjskim, wykonuje obowiązki w imieniu rządu Rzeczypospolitej Polskiej jako przedstawiciel polskiej dyplomacji. A pan prezydent tego prawa mu odmawia. I to jest jedna z najważniejszych kwestii, nie tylko te kwestie organizacyjne, o których dzisiaj rozmawiamy. Tak więc, panie prezydencie, proszę podpisać nominacje dla 46 ambasadorów, bo nie robiąc tego, blokuje pan sprawne działanie polskiej dyplomacji. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia