10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)

14. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2867 i 3075).

Poseł Sprawozdawca Dominik Jaśkowiec:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, druki sejmowe nr 2867 i 3075.

    Omawiane przedłożenie ma na celu uregulowanie na nowo dwóch obszarów dotyczących funkcjonowania sądownictwa powszechnego odnoszących się do sytuacji prawnej sędziów: po pierwsze, możliwości dalszego pełnienia służby przez sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego go do przejścia w stan spoczynku, po drugie, delegowań, w szczególności delegowań pozaorzeczniczych. W okresie najbliższych 5 lat może w Polsce nastąpić gwałtowne zwiększenie liczby sędziów odchodzących w stan spoczynku, a proces ten najbardziej dotknie sądów okręgowych i apelacyjnych i w nie dotkliwie uderzy. Statystycznie w tych sądach pracują bowiem najstarsi wiekiem sędziowie. Sędziowie, którzy zdecydowaliby się na dalsze orzekanie, niewątpliwie przyczyniliby się do poprawy sprawności rozpoznania spraw w sądach powszechnych.

    Obecne rozwiązania prawne dotyczące możliwości przedłużenia orzekania przez sędziów po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku mogą zniechęcać sędziów do podejmowania takich decyzji, czyli do tego, aby dalej zajmowali stanowisko sędziego, ponieważ pozytywna decyzja Krajowej Rady Sądownictwa w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny. Przesłanki wyrażenia przez radę zgody na pozostanie na stanowisku ustawa określa w sposób nieprecyzyjny i niejasny. Kolejnym istotnym czynnikiem zniechęcającym sędziów do wystąpienia do KRS z wnioskiem o zgodę na dalsze orzekanie jest brak terminu przyjęcia uchwały w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego.

    Proponowane w omawianym projekcie ustawy rozwiązanie, zgodnie z którym możliwość dalszego orzekania przez sędziego po ukończeniu 65. roku życia nie będzie wymagała zgody Krajowej Rady Sądownictwa, ale będzie uzależniona wyłącznie od indywidualnej decyzji sędziego oraz możliwości dalszego pełnienia obowiązków sędziowskich ocenianych przez właściwego specjalistę z zakresu medycyny, bez prawa ingerencji w tym zakresie przez jakikolwiek organ, jest najwłaściwsza nie tylko z punktu widzenia konstytucyjnych zasad niezawisłości sędziów i niezawisłości sądów, ale również z perspektywy możliwie jak najszerszego korzystania przez wymiar sprawiedliwości z sędziów posiadających duże doświadczenie zawodowe.

    W odniesieniu do drugiej zaproponowanej zmiany dotyczącej instytucji delegowania sędziów należy wskazać, że instytucja ta służy czasowemu zapewnieniu właściwego funkcjonowania innej dotkniętej brakami kadrowymi jednostki bądź ma na celu wykorzystanie wiedzy i kompetencji delegowanej osoby do realizacji określonego celu. W okresie pomiędzy 2013 r. a 2023 r. liczba osób delegowanych z sądów powszechnych do Ministerstwa Sprawiedliwości wzrosła ze 161 osób - to oczywiście dane za rok 2013 - do 388 osób w 2023 r., z czego większość delegowanych sędziów stanowiła kadra orzecznicza. Ponadto nastąpił także wzrost liczby osób delegowanych z sądów powszechnych do wykonywania czynności administracyjnych w innych jednostkach, poza Ministerstwem Sprawiedliwości, nienależących do systemu sądownictwa powszechnego: z 22 do 55 osób. Niejako więc pozbawiano aparat orzeczniczy sędziów, których kierowano do działań administracyjnych i pozaorzeczniczych. Należy zauważyć, że delegacje do Ministerstwa Sprawiedliwości i innych podległych ministrowi sprawiedliwości instytucji nie powinny służyć łagodzeniu niedoborów kadrowych, lecz powinny stanowić dodatkowe merytoryczne wsparcie w sytuacjach, w których jest to niezbędne i pozostaje bez uszczerbku dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz sprawności rozpoznawania spraw sądowych. Omawiana ustawa przez ograniczenie maksymalnego czasu delegacji pozaorzeczniczych zapewnia realizację zasady jedynie czasowego wsparcia Ministerstwa Sprawiedliwości i innych instytucji podległych ministrowi sprawiedliwości kadrą orzeczniczą, określając ramy czasowe delegacji i rezygnując z ich bezterminowości.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sejm na 64. posiedzeniu w dniu 4 września 2026 r. zgodnie z art. 39 ust. 2 regulaminu Sejmu skierował powyższy projekt ustawy do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w celu rozpatrzenia. Komisja po rozpatrzeniu powyższego projektu na posiedzeniach w dniach 16 września - 8 października 2026 r. wnosi, aby Wysoki Sejm raczył go uchwalić. Jednocześnie komisja zgodnie z art. 43 ust. 3 regulaminu Sejmu przedstawia na żądanie wnioskodawcy 10 wniosków mniejszości zgłoszonych przez pana posła Tomasza Zimocha. Należy w tym miejscu zauważyć, że nad wnioskiem nr 1 należy głosować łącznie z wioskami nr 3, 4 i 9, a nad wnioskiem numer 2 - wspólnie z wnioskami numer 6, 8 i 10. Dziękuję. (Oklaski)


Przebieg posiedzenia