10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)

14. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2867 i 3075).

Poseł Tomasz Zimoch:

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Panie Ministrze! Jesteśmy spóźnieni przynajmniej o rok. 9 października 2025 r. o godz. 16.55 Sejm nie zaakceptował, by sędziowie po osiągnięciu wieku emerytalnego, jeśli wyrażą chęć i otrzymają zgodę lekarza i psychologa, mogli orzekać nadal bez zgody Krajowej Rady Sądownictwa. Moją poprawkę, zamienioną ostatecznie we wniosek mniejszości, do ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych poparł tylko poseł Norbert Pietrykowski. Patrzono na nas jak na kogoś, kto poniósł dotkliwą porażkę. Uważano, że jesteśmy niczym bokserzy schodzący z ringu po mocnym poobijaniu. Ale my z posłem Pietrykowskim nie byliśmy mocno poobijani, bo byliśmy przekonani, że ten projekt wróci do Sejmu. No i wrócił. To, co przed rokiem zawierała moja propozycja, mamy przyjąć obecnie. Sejm spóźniony, ale jeszcze bardziej spóźnione Ministerstwo Sprawiedliwości.

    Panie Ministrze! Nie poparliście propozycji, byliście przeciw i obojętnie, jaki wtedy był powód, to aż rok był potrzebny, by procedować nad nowym projektem, prostym projektem, którego głównym założeniem jest możliwość dalszej służby sędziów po osiągnięciu wieku emerytalnego. Nawet jeśli ministerstwo nie chciało korzystać z gotowego niemal projektu, a przekazałem go do ministerstwa, to nie do przyjęcia jest tak długa, rozciągnięta w czasie praca. Po miesiącach przygotowań projekt trafił ostatecznie do Sejmu, a tutaj pracujemy nad tym projektem również długo, bo od lipca. Spóźnieni zatem jesteśmy wszyscy. Ta zmiana w przepisach powinna zostać wprowadzona tuż po tym, jak wybory wygrała koalicja 15 października, nie mam co do tego najmniejszych wątpliwości. Od 2023 r., pracując w Krajowej Radzie Sądownictwa, widziałem, jak wielu sędziom wyrządzono krzywdę. Chcieli orzekać dalej, byli w pełni sił, złożyli oświadczenie o dalszym orzekaniu, a Krajowa Rada Sądownictwa, jej sędziowska część, odrzucała ich prośby głównie z politycznych powodów.

    Wysoki Sejmie! Świat się zmienia. Żyjemy dłużej. Osoby po 65. roku życia są w pełni sił. W sądownictwie doświadczenie zawodowe i doświadczenie życiowe są na wagę złota. Praca doświadczonych sędziów to dostarczanie tlenu polskiemu wymiarowi sprawiedliwości i trzeba to bezwzględnie wykorzystać. Ale w pełni, panie ministrze. Sędzia, który po ukończeniu 65. roku życia zgodnie z przepisami złożył oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska oraz przedstawił zgodnie z wymogami zaświadczenie potwierdzające zdolność do dalszej służby, powinien wykonywać obowiązki orzecznicze w pełnym wymiarze i uczestniczyć w przydziale spraw na zasadach ogólnych. Skoro ustawodawca uznaje takiego sędziego za zdolnego do dalszego pełnienia służby, brak jest podstaw do tworzenia szczególnego modelu częściowego wykonywania obowiązków.

    Po pracy w komisji, panie ministrze, pozostawiliście możliwość dalszej pracy na 50%. Wycofajcie się z tego pomysłu. Przecież lekarz i psycholog nie zezwalają na pracę sędziego na 50%. Wyrażają zgodę na służbę sędziowską na 100%. Projektowane rozwiązanie jest niekorzystne również z punktu widzenia organizacji sądów. Sędzia korzystający ze zmniejszonego przydziału spraw nadal zajmuje pełny etat sędziowski, przy czym pozostała część tego etatu nie może zostać obsadzona w drodze odrębnego konkursu. Zmniejszenie udziału jednego sędziego w przydziale spraw prowadzi więc bezpośrednio do zwiększenia obciążenia pozostałych sędziów orzekających w tym samym sądzie lub wydziale. Skutki te będą bardzo dotkliwe w małych jednostkach. W wydziałach 2-osobowych albo 3-osobowych ograniczenie przydziału jednego sędziego będzie prowadzić do istotnego, a nawet nadmiernego zwiększania referatów pozostałych sędziów bez odpowiadającego temu zwiększenia ich wynagrodzenia. Przykładowo w wydziale 2-osobowym, w którym jeden z sędziów korzystałby z przydziału spraw ograniczanego do 50%, drugi sędzia musiałby przejąć zasadniczą część pozostałego wpływu. Przecież w uproszczeniu prowadziłoby to do sytuacji, w której jeden sędzia uczestniczyłby w przydziale na poziomie 50%, natomiast drugi musiałby wykonywać obowiązki odpowiadające udziałowi rzędu 150% standardowego przydziału, pobierając przy tym jedno niepodwyższone wynagrodzenie. Negatywnie należy również ocenić będące konsekwencją tej regulacji skomplikowane rozwiązania dotyczące sposobu ustalania wynagrodzenia sędziego korzystającego ze zmniejszonego przydziału spraw.

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Ta ustawa jest niezbędna, ona jest potrzebna, ale przyjmijcie państwo poprawki, zamienione już we wnioski mniejszości. One są naprawdę potrzebne. Wysoki Sejmie, drogie posłanki, drodzy posłowie, nie wracajmy do tego, co było przed rokiem. Wtedy tylko jedna osoba poparła moją poprawkę, a przecież sens tego projektu ustawy był zawarty właśnie w tym wniosku mniejszości, który Sejm przed rokiem odrzucił. Nie popełnijmy tego samego błędu.


Przebieg posiedzenia