10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
15. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Zdrowia o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym (druki nr 3155 i 3247).
Poseł Agnieszka Maria Kłopotek:
Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność w imieniu klubu Polskie Stronnictwo Ludowe zabrać głos w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym, druk nr 3155.
Czy wiecie państwo, że w Polsce niemal 2/3 dorosłych ma nadmierną masę ciała - zwracam się również do młodych - że ok. 9 mln Polaków choruje na otyłość i że według prognoz OECD choroby związane z otyłością mogą skrócić życie Polaków średnio o blisko 4 lata? To nie są tylko liczby w ministerialnym raporcie. To są ludzie: nasi rodzice, nasze dzieci, nasi sąsiedzi. To pacjenci, którzy coraz częściej trafiają do lekarzy z problemami z cukrzycą, z nadciśnieniem i chorobami układu krążenia. A za konsekwencje tych chorób płacimy my wszyscy. Dlatego, szanowni państwo, rozmawiamy dzisiaj o zmianach w tzw. opłacie cukrowej.
Od razu powiedzmy sobie jedno: celem tej ustawy nie powinno być wyciągnięcie kolejnych pieniędzy z kieszeni Polaków. Celem powinno być ograniczenie liczby Polaków, którzy z powodu niewłaściwego odżywiania trafiają do szpitali, bo znacznie taniej jest zapobiegać chorobom, niż później je leczyć.
Według szacunków Ministerstwa Zdrowia bezpośrednie koszty związane z otyłością i powikłaniami mogły w roku 2025 wynieść nawet ponad 15 mld zł. A przecież do tego dochodzą zwolnienia lekarskie, niezdolność do pracy, renty i przedwczesne zgony. To są miliardy złotych, które moglibyśmy przeznaczyć na leczenie innych chorób, skrócenie kolejek do specjalistów czy poprawę dostępności świadczeń.
Opłatę cukrową wprowadzono w 2021 r. W pierwszym roku jej obowiązywania sprzedaż napojów gazowanych spadła o 19%. To pokazuje, że mechanizm cenowy może wpływać na decyzje konsumentów. Ale później sprzedaż wróciła do poprzedniego poziomu. Dlaczego? M.in. dlatego że wysokość opłaty przestała odpowiadać rzeczywistym cenom produktów. Dzisiaj za puszkę coli płacimy kilka złotych, a sama opłata stanowi niewielką część tej ceny. Projekt przewiduje więc podwyższenie stawek, zwiększenie opłaty za kofeinę i taurynę oraz objęcie regulacją kolejnych kategorii koncentratów.
I tu pojawia się bardzo ważna kwestia. Nie może być tak, że dwóch przedsiębiorców sprzedaje w praktyce podobny produkt, ale jeden uiszcza opłatę, a drugi jej unika tylko dlatego, że sprzedaje go w innej postaci. Nie może być tak, że wystarczy zmienić klasyfikację produktu, dodać witaminy, nazwać słodki syrop suplementem diety i w ten sposób ominąć przepisy.
W uzasadnieniu projektu wskazano przykład syropu, którego jedna zalecana porcja zawiera aż 29 g cukru. 29 g cukru w produkcie, który konsument może postrzegać jako wspierający zdrowie. To pokazuje, że przepisy te wymagają uporządkowania.
Szanowni Państwo! Musimy pamiętać o drugiej stronie tej regulacji: o polskich przedsiębiorcach, o małych i średnich firmach, które produkują napoje, syropy i koncentraty. O miejscach pracy i kosztach prowadzenia działalności. Nie możemy prowadzić polityki zdrowotnej w taki sposób, żeby jej koszty bezrefleksyjnie przerzucać na konsumentów i przedsiębiorców. Dlatego tak ważne są przejrzyste przepisy, równe zasady konkurencji i odpowiedni czas na dostosowanie działalności do nowych obowiązków.
Jest jeszcze jedna sprawa, być może najważniejsza. Jeżeli mówimy Polakom, że podwyższamy opłatę w trosce o ich zdrowie, to musimy pokazać, co konkretnie otrzymają w zamian: więcej profilaktyki, lepszy dostęp do dietetyków, skuteczniejsze metody leczenia otyłości oraz edukację żywieniową dzieci i młodzieży. Samo podnoszenie opłat nie zastąpi odpowiedzialnej polityki zdrowotnej. Nie chodzi bowiem o to, żeby państwo zaglądało obywatelom do szklanki i decydowało, co mogą wypić. Chodzi o to, żeby nie pozostało obojętne wobec choroby, która dotyka milionów Polaków i każdego roku kosztuje nas miliardy złotych. Prawdziwym sukcesem tej ustawy będzie to, ilu Polaków dzięki skutecznej profilaktyce nie będzie musiało trafić do szpitala.
Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego będzie głosował za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia