10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
19. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druki nr 3148 i 3226).
Poseł Sprawozdawca Katarzyna Kierzek-Koperska:
Pani marszałek, czy 138?
Wicemarszałek Dorota Niedziela:
3148 i 3226.
Poseł Sprawozdawca Katarzyna Kierzek-Koperska:
Nie jestem pewna, czy mam dobrą ustawę w tej chwili. (Wesołość na sali) Już raz zrobiłam pomyłkę i nie chcę drugi raz.
Wicemarszałek Dorota Niedziela:
Pani poseł, ja podaję numery druków.
(Poseł Sylwester Tułajew: To, co zostało, proszę mówić.)
(Poseł Paweł Bliźniuk: Fundacje rodzinne.)
Poseł Sprawozdawca Katarzyna Kierzek-Koperska:
Fundacje rodzinne to chyba jest to.
Teraz już na poważnie.
Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Projekt ustawy ma na celu uszczelnienie przepisów podatkowych dotyczących fundacji rodzinnych i ograniczenie ich wykorzystywania niezgodnie z ideą ustawodawcy, z ich ustawowym przeznaczeniem. Przeprowadzony przegląd przepisów wykazał, że fundacje rodzinne, których podstawowym celem jest sukcesja i długoterminowe zarządzanie majątkiem, bywają wykorzystywane przede wszystkim do osiągania korzyści podatkowych. Obowiązujące regulacje pozwalają bowiem na obniżenie obciążeń podatkowych oraz odroczenie opodatkowania do momentu wypłaty świadczeń beneficjentom. Problem dotyczy szczególnie sytuacji, w których fundator pozostaje jedynym beneficjentem i zachowuje faktyczną kontrolę nad majątkiem. Dzięki preferencjom podatkowym dochody uzyskiwane za pośrednictwem fundacji mogą być opodatkowane korzystniej niż analogiczne dochody osób fizycznych. Przykładowo dochody z dywidend oraz sprzedaży akcji uzyskiwane przez osoby fizyczne podlegają zasadniczo 19-procentowemu podatkowi, a w określonych przypadkach - również 4-procentowej daninie solidarnościowej. Tymczasem w fundacjach rodzinnych opodatkowanie następuje, co do zasady, dopiero przy wypłacie świadczeń, według stawki 15% CIT.
Projekt przewiduje zmiany w ustawach o PIT i CIT, które mają ograniczyć agresywną optymalizację podatkową, przeciwdziałać nadużyciom oraz zapewnić większą sprawiedliwość i spójność systemu podatkowego. Proponowane rozwiązania znajdują uzasadnienie w konstytucyjnej zasadzie powszechności i sprawiedliwości opodatkowania oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, dopuszczającym przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym w ważnym interesie publicznym.
Dane z deklaracji CIT-8FR wskazują na dynamiczny wzrost liczby fundacji rodzinnych oraz osiągniętych przez nie dochodów objętych zwolnieniem z CIT. Obowiązujący mechanizm opodatkowania pozwala fundacjom rodzinnym na bieżące korzystanie ze zwolnienia z CIT w zakresie ustawowo dozwolonej działalności. Opodatkowanie następuje zasadniczo dopiero przy wypłacie świadczeń beneficjentom, według stawki 15% CIT, liczonej od wartości tych świadczeń. Oznacza to możliwość wieloletniego odraczania podatku i reinwestowania nieopodatkowanych dochodów.
W 2025 r. fundacje rodzinne wykazały ponad 15,27 mld zł dochodów zwolnionych z CIT, podczas gdy należny podatek wyniósł 126,82 mln zł. Gdyby całość tych dochodów podlegała bieżącemu opodatkowaniu stawką 19%, hipotetyczny podatek wyniósłby ok. 2,9 mld zł. Wyliczenie to ma charakter porównawczy i nie oznacza rzeczywistej kwoty utraconych wpływów budżetowych.
Przegląd funkcjonowania fundacji rodzinnych wykazał również potrzebę zmiany zasad opodatkowania świadczeń otrzymywanych przez zstępnych rodzeństwa będącego fundatorami. Obecne przepisy mogą powodować konieczność zapłaty 10% PIT od części otrzymanych świadczeń, co zniechęca rodzeństwo do tworzenia wspólnych fundacji i utrudnia zachowanie integralności rodzinnego majątku. Projekt przewiduje pełne zwolnienie z PIT dla zstępnych każdego z rodzeństwa będącego fundatorami wspólnej fundacji, na zasadach analogicznych jak w przypadku fundacji założonej przez ich rodziców. Zwolnieniem mają zostać objęci również zstępni pasierbów fundatorów. Rozwiązanie ma ułatwić sukcesję międzypokoleniową i zachowanie rodzinnych przedsiębiorstw. Czyli chodzi o to, aby fundacja rodzinna miała taki charakter, jak pierwotnie chciał ustawodawca. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia