10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
19. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druki nr 3148 i 3226).
Poseł Paweł Bliźniuk:
Dziękuję.
Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo, którzy przysłuchujecie się naszej debacie z galerii sejmowej! Witam serdecznie. Fundacje rodzinne powstały w Polsce w bardzo konkretnym celu: żeby chronić dorobek polskich przedsiębiorców, ułatwiać przekazywanie firm kolejnym pokoleniom i sprawiać, by rodzinne biznesy mogły rozwijać się przez dziesięciolecia. To jest cel, który zdecydowanie warto wspierać. Bo przecież zależy nam na tym, aby polskie firmy nie znikały z rynku tylko dlatego, że ich założyciel przechodzi na emeryturę albo odchodzi. Sukcesja często jest największym wyzwaniem w takich sytuacjach. Chcemy, żeby majątek budowany przez życie mógł służyć dzieciom, wnukom i kolejnym pokoleniom. Ale musimy też pamiętać o jednej podstawowej zasadzie: preferencje podatkowe powinny służyć celowi, dla którego zostały stworzone, a nie stawać się sposobem na unikanie opodatkowania. I właśnie o to chodzi w projekcie ustawy, który dzisiaj rozpatrujemy.
Wysoka Izbo! Wyjaśnijmy najpierw, na czym polega problem. Fundacja rodzinna korzysta ze szczególnych zasad podatkowych. W dużym uproszczeniu: może gromadzić majątek, inwestować środki i osiągać określone dochody bez konieczności bieżącego płacenia podatku dochodowego. Podatek pojawia się zasadniczo dopiero wtedy, kiedy fundacja przekazuje świadczenia swoim beneficjentom. To rozwiązanie ma sens, jeśli służy długoterminowemu budowaniu rodzinnego majątku. Jednak praktyka pokazała, że nie zawsze tak się dzieje. Zdarza się, że fundacja jest wykorzystywana nie po to, żeby zabezpieczyć przyszłość rodzinnej firmy, ale przede wszystkim po to, żeby sprzedać majątek na korzystniejszych zasadach podatkowych, prowadzić działalność inwestycyjną albo przesuwać opodatkowanie na kolejne lata. I właśnie te mechanizmy chcemy ograniczyć.
Co konkretnie zmienia proponowana ustawa? Po pierwsze, wprowadza zasadę, że majątek wniesiony do fundacji nie powinien być natychmiast sprzedawany wyłącznie po to, żeby skorzystać z preferencji podatkowych. Dlatego projekt przewiduje ograniczenie zwolnienia podatkowego przy sprzedaży majątku przed upływem 2 lat, liczonych od końca roku, w którym został wniesiony do fundacji. To proste rozwiązanie: fundacja ma służyć długoterminowemu zarządzaniu majątkiem, a nie być tylko przystankiem na drodze do szybkiej, korzystnej podatkowo transakcji.
Po drugie, porządkujemy zasady opodatkowania wynajmu nieruchomości. Preferencje pozostaną dla bezpośredniego wynajmu mieszkań na cele mieszkaniowe, ale nie będą obejmowały w taki sam sposób działalności związanej chociażby z całodobowym zakwaterowaniem. Chodzi o to, żeby odróżnić rzeczywiste zarządzanie majątkiem rodzinnym od działalności gospodarczej, która tylko formalnie została przeniesiona do fundacji.
Po trzecie, uszczelniamy przepisy dotyczące pożyczek i ukrytych zysków. Nie może być tak, że pieniądze trafiają do fundatora lub beneficjenta w formie pożyczki, która w praktyce nigdy nie zostaje spłacona, tylko po to żeby ominąć zasady opodatkowania świadczeń.
Projekt obejmuje również fundacje rodzinne przepisami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych i podatku od niezrealizowanych zysków przy przenoszeniu majątku za granicę. Wreszcie zmieniamy stawkę podatku od świadczeń wypłacanych przez fundację - z 15% do 19%.
Ale, Wysoka Izbo, ten projekt to nie tylko uszczelnienie systemu. To również rozwiązanie korzystne dla rodzin. Rozszerzamy zwolnienie z podatku PIT na kolejne osoby bliskie fundatorowi, m.in. na dzieci rodzeństwa oraz potomków pasierów. To ważna zmiana, ponieważ rodzinne przedsiębiorstwa często są prowadzone wspólnie przez rodzeństwo, a później przekazywane ich dzieciom. Prawo podatkowe nie powinno utrudniać takiej sukcesji ani zmuszać rodziny do tworzenia kilku odrębnych fundacji tylko dlatego, że tak jest korzystniej podatkowo.
Szanowni Państwo! Istota tego projektu sprowadza się do zachowania równowagi. Z jednej strony chcemy nadal wspierać polskie firmy rodzinne, chronić ich majątek i ułatwiać sukcesję. Z drugiej strony chcemy zadbać o sprawiedliwość podatkową i uczciwe warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Bo przedsiębiorca, który prowadzi działalność bezpośrednio i płaci należne podatki, nie powinien być w gorszej sytuacji wyłącznie dlatego, że ktoś inny wykorzystuje fundację rodzinną jako narzędzie optymalizacji podatkowej. Nie likwidujemy fundacji rodzinnych. Nie odbieramy im ich podstawowej funkcji. Przywracamy właściwe znaczenie preferencjom, które miały służyć polskim rodzinom i polskiej gospodarce. Dlatego uważam, że ten projekt jest potrzebny, uzasadniony i zasługuje na poparcie. Dziękuję. (Oklaski)
(Poseł Ryszard Wilk: Nie popieramy, ale bardzo dobre wystąpienie.)
Przebieg posiedzenia