10. kadencja, 67. posiedzenie, 2. dzień (21-10-2026)
19. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druki nr 3148 i 3226).
Poseł Piotr Górnikiewicz:
Dziękuję.
Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedłożony projekt nowelizacji z druku nr 3148 dotyczy zasad funkcjonowania i opodatkowania fundacji rodzinnych.
Jak wiemy, instytucja fundacji rodzinnych została wprowadzona do polskiego porządku prawnego stosunkowo niedawno, a jej nadrzędnym, chwalebnym celem miało być wspieranie bezpiecznej, wielopokoleniowej sukcesji firm i gromadzenia rodzimego kapitału. Niestety praktyka rynkowa oraz uważny monitoring ze strony Krajowej Administracji Skarbowej szybko obnażyły luki w tych przepisach. Zamiast służyć sukcesji biznesu, fundacje rodzinne zaczęły być masowo wykorzystywane jako bardzo agresywne wehikuły optymalizacji podatkowej, służące niemal wyłącznie omijaniu opodatkowania na zasadach ogólnych. Z taką patologią systemową nie możemy i nie chcemy się godzić, dlatego zdecydowanie popieramy działania rządu zmierzające do uszczelnienia systemu.
Z punktu widzenia budowania długotrwałych firm rodzinnych projekt przynosi niezwykle ważną i pozytywną zmianę. Rozszerza zwolnienia z opodatkowania podatkiem PIT świadczeń wypłacanych z fundacji. Do tej pory rodzeństwo wspólnie prowadzące biznes nie miało odpowiednich zachęt do utworzenia jednej fundacji rodzinnej, ponieważ ich dzieci musiałyby płacić 10% podatku od otrzymanych świadczeń. Ta korekta to wyjście naprzeciw potrzebom polskich firm. Faktycznie buduje środowisko sprzyjające konsolidacji i utrzymywaniu kapitału w jednych rękach przez pokolenia. Z drugiej jednak strony ustawa precyzyjnie ucina schematy optymalizacyjne w fundacjach rodzinnych. Przede wszystkim zrównuje stawkę ryczałtu na etapie dystrybucji świadczeń lub mienia z obecnych 15% do 19%. Taka zmiana przywraca sprawiedliwość podatkową. Stawka będzie odpowiadać standardowemu opodatkowaniu dochodów kapitałowych uzyskiwanych przez osoby fizyczne. Utrzymanie sztucznej luki w połączeniu z przywilejem potężnego odroczenia zapłaty podatku na etapie akumulacji prowadziło do jawnych nadużyć.
Ponadto wprowadzamy bardzo racjonalny 2-letni okres karencji. Od teraz fundacja nie będzie mogła korzystać ze zwolnień z CIT, jeśli sprzeda mienie wniesione do niej przed upływem 2 lat. Skończy się więc zakładanie fundacji tylko po to, by za jej pośrednictwem dokonać szybkiej, nieopodatkowanej sprzedaży aktywów. Ważną zmianą uszczelniającą jest opodatkowanie przychodów z najmu o charakterze de facto komercyjnym. Zwolnieniem z CIT objęty będzie wyłącznie najem typowo mieszkaniowy na rzecz osób fizycznych. Wszelkie formy najmu wykraczające poza ten zakres, takie jak krótkoterminowy wynajem turystyczny, aparthotele czy wynajem dla firm, podlegać będą opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Fundacja rodzinna to nie deweloper czy hotelarz ukrywający się pod płaszczykiem zwolnień podatkowych. Ograniczamy również możliwość wyprowadzania dochodów bez opodatkowania poprzez podmioty transparentne podatkowo, czyli spółki jawne czy określone zagraniczne fundusze, poprzez precyzyjne odniesienie ich do katalogu dozwolonej działalności fundacji. Wreszcie obejmujemy fundacje regulacjami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych oraz podatku od niezrealizowanych zysków, blokując tym samym ucieczkę kapitału do tzw. rajów podatkowych pod parasolem polskiej fundacji rodzinnej. Z kolei dołączony do ustawy mechanizm zwrotu nieruchomości na rzecz fundatora do końca 2027 r. zapewnia podmiotom, którym zależy na transparentności, racjonalny i bezpieczny sposób powrotu do wcześniejszego modelu działalności bez dodatkowych sankcji podatkowych.
Podsumowując, chcę powiedzieć, że Klub Parlamentarny Polska 2050 ocenia przygotowany projekt pozytywnie. Przedłożone rozwiązania skutecznie chronią finanse publiczne przed erozją, zachowując jednocześnie preferencje i zachęty dla tych przedsiębiorców, którzy faktycznie planują długoterminową sukcesję swoich biznesów. To ustawa wprowadzająca na rynek zasady gry fair play, uderzająca w nadużycia, a nie w rozwój i kapitał polskiej przedsiębiorczości. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia